Shukla Yajur Veda — Adhyaya 15, Mantra 61
Rishi: RV-derived; incorporated into VS liturgy
Devata: Indra
Chandas: Tr̥ṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रं॒ विश्वा॑ अवीवृधन्त्समु॒द्रव्य॑चसं॒ गिर॑: । र॒थीत॑मᳪ र॒थीनां॒ वाजा॑ना॒ᳪ सत्प॑तिं॒ पति॑म्
Transliteration
índraṃ víśvā avīvṛdhant samudrá-vyácasaṃ gíraḥ | rathītámaṃ rathīnāṃ vā́jānāṃ sátpatiṃ pátim
Translation
ઇન્દ્રને સર્વ ગીરો (સ્તુતિગીતો) વધારતી રહી છે—સમુદ્ર સમો વ્યાપક, વિશાળ વિસ્તૃતિવાળો; રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ રથી, વિજય-ધનોનો સ્વામી, સદ્પતિ—પતિ (પ્રભુ)।
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रम् । विश्वाः । अ॒वी॒वृ॒धन् । स॒मु॒द्र-व्य॑चसम् । गिरः । र॒थीत॑मम् । र॒थीनाम् । वाजा॑नाम् । सत्प॑तिम् । पति॑म् ।
Word by Word
इन्द्रम्Indra (as object of praise)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
अवीवृधन्they increased / made grow
अवीवृधन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धने)
समुद्रव्यचसम्whose expanse is like the ocean / ocean-wide
समुद्रव्यचसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसमुद्रव्यचस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
गिरःhymns, praises
गिरः:
Kartā
TypeNoun
Rootगिर् (वाचि/स्तुतौ) (प्रातिपदिक)
रथीतमम्the best charioteer
रथीतमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootरथीतम (प्रातिपदिक; रथिन् + तमप्)
रथीनाम्of charioteers
रथीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
वाजानाम्of prizes / strengths / racers
वाजानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
सत्पतिम्lord of the good (men)
सत्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसत्पति (प्रातिपदिक; सत् + पति)
पतिम्lord, master
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes