Shloka 11

Devanagari script

प्रधानं कारणं योगो विमुक्तेर्मुनिसत्तम । क्रियायोगस्तु योगस्य परमन्ध्येयसाधनम्

Transliteration

pradhānaṃ kāraṇaṃ yogo vimuktermunisattama | kriyāyogastu yogasya paramandhyeyasādhanam

Translation

હે મુનિશ્રેષ્ઠ! મુક્તિનું મુખ્ય કારણ યોગ છે. અને યોગના અનુષ્ઠાનોમાં ક્રિયા-યોગ પરમ ધ્યેય—બંધનાતીત ભગવાન શિવ—ને પ્રાપ્ત કરાવનાર સર્વોત્તમ સાધન છે.

Word by Word

• प्रधानम्: the chief (principle)
• प्रधानम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; वाक्ये प्रथमा (कर्तृ/विषय-निर्देश) अधिकयुक्ता

• कारणम्: cause
• कारणम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रधानस्य विशेषण/समनाधिकरण

• योगः: yoga
• योगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• विमुक्तेः: of liberation
• विमुक्तेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विमुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• मुनिसत्तम: O best of sages
• मुनिसत्तम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां सत्तमः)

• क्रियायोगः: kriya-yoga (yoga of action)
• क्रियायोगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रिया + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (क्रियायाः योगः)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—विरोध/विशेष (adversative particle)

• योगस्य: of yoga
• योगस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (साधनम् इत्यस्य)

• ध्येय: to be meditated upon
• ध्येय: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्येय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-पूर्वपदभावेन (to be meditated upon); अत्र समासाङ्ग (ध्येय-साधनम्)

• साधनम्: means/instrument
• साधनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ध्येयस्य साधनम्)

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse declares Yoga as the primary cause of vimukti (liberation) and elevates Kriyā-yoga as the most effective discipline for realizing the supreme dhyeya—Śiva as Pati, the liberating Lord who severs pāśa (bondage).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Kriyā-yoga in the Śaiva Purāṇic sense includes regulated worship—such as Linga-pūjā, mantra-japa, and disciplined conduct—which steadies the mind and matures devotion, leading from Saguna worship toward direct contemplation of Śiva as the highest dhyeya.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt Kriyā-yoga as a structured practice: daily Śiva-pūjā (often to the Linga), mantra-japa (notably the Pañcākṣarī ‘Om Namaḥ Śivāya’), and steady dhyāna on Śiva as the supreme goal of meditation.