Shloka 17

Mahiṣāsura’s Conquest of Svarga and the Devas’ Appeal to Śiva and Viṣṇu

Devanagari script

कुबेरतेजसा नासा रदनाश्च प्रजापतेः । पावकीयेन नयनत्रयं सान्ध्येन भ्रूद्वयम्

Transliteration

kuberatejasā nāsā radanāśca prajāpateḥ | pāvakīyena nayanatrayaṃ sāndhyena bhrūdvayam

Translation

કુબેરના તેજથી તેની નાસિકા રચાઈ અને પ્રજાપતિથી દાંત બન્યા. અગ્નિતત્ત્વથી તેને ત્રિનેત્ર પ્રાપ્ત થયા અને સંધ્યાના કાંતિથી ભ્રૂયુગ્મ મળ્યું.

Word by Word

• कुबेर-तेजसा: by Kubera's splendor
• कुबेर-तेजसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कुबेर (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुबेरस्य तेजसा)

• नासा: the nose
• नासा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नासा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• रदनाः: the teeth
• रदनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रदना (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• प्रजापतेः: of Prajāpati
• प्रजापतेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• पावकीयेन: by the fiery (one)
• पावकीयेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: पावकीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (अग्निसम्बन्धिना)

• नयन-त्रयम्: the three eyes
• नयन-त्रयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नयन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि नयनानि)

• सान्ध्येन: by the twilight (one)
• सान्ध्येन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: सान्ध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सन्ध्यासम्बन्धिना)

• भ्रू-द्वयम्: the pair of eyebrows
• भ्रू-द्वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रू (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वे भ्रुवौ)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Characters & Entities

• Kubera
• Prajapati
• Agni
• Sandhya
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It portrays the Saguna manifestation of Shiva as the convergence of cosmic principles—wealth/order (Kubera), progeny/creation (Prajāpati), transformative fire (Agni), and the harmonizing threshold of day and night (Sandhyā)—indicating that all powers ultimately serve Pati, the Supreme Lord.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

While the Liṅga signifies Shiva beyond form (Nirguna), this verse supports Saguna upāsanā by detailing sacred iconography—especially the three eyes—so devotees can contemplate Shiva’s omniscience and inner fire during pūjā and dhyāna.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on Trinetra Shiva with the Panchākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya,” visualizing the three eyes as the fire of awareness that burns impurity (pāśa); this pairs well with Tripuṇḍra (bhasma) and steady Sandhyā-time japa.