Shloka 34

स्वायम्भुव-मन्वन्तर-वंशवर्णनम्

Genealogy of Svāyambhuva Manu and the Dhruva Episode

Devanagari script

सोम उवाच । कोपं यच्छत राजानस्सर्वे प्राचीनबर्हिषः । अनुभूतानुकन्येयं वृक्षाणां वरवर्णिनी

Transliteration

soma uvāca | kopaṃ yacchata rājānassarve prācīnabarhiṣaḥ | anubhūtānukanyeyaṃ vṛkṣāṇāṃ varavarṇinī

Translation

સોમ બોલ્યા—હે પ્રાચીનબર્હિષના વંશજ રાજાઓ, તમે સૌ ક્રોધ સંયમમાં રાખો. આ સુવર્ણવર્ણી કન્યાએ વૃક્ષોથી ઉપજેલું ફળ પહેલેથી જ ભોગવ્યું છે।

Word by Word

• सोमः: Soma
• सोमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपदी; प्रथम-पुरुष, एकवचन

• कोपम्: anger
• कोपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यच्छत: restrain (you all)
• यच्छत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपदी; मध्यम-पुरुष, बहुवचन; धात्वर्थः: restrain/hold back

• राजानः: O kings
• राजानः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; यहाँ सम्बोधनार्थे

• प्राचीनबर्हिषः: O Prācīnabarhis (descendants/lineage)
• प्राचीनबर्हिषः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्राचीन-बर्हिष् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (प्राचीनं बर्हिर्येषां/प्राचीनं बर्हिः) — कुल/ऋषि-नामरूपेण

• अनुभूत: experienced
• अनुभूत: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु-भू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘experienced/undergone’

• अनुकन्या: Anukanyā (name/attendant maiden)
• अनुकन्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनु-कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अनु + कन्या) — ‘following/attendant maiden’ (नामरूपेण)

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वृक्षाणाम्: of the trees
• वृक्षाणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• वरवर्णिनी: of excellent complexion/beautiful
• वरवर्णिनी: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर-वर्णिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (वरः वर्णः यस्याः)

Speaker

Soma

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Characters & Entities

• Soma
• Prācīnabarhis

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse teaches krodha-nigraha (restraint of anger) and compassion: when suffering has already been undergone as a karmic consequence, a Shaiva practitioner is urged to respond with discernment and forgiveness rather than retaliation—supporting inner purification needed for Shiva-realization.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship in the Shiva Purana is repeatedly linked with ethical discipline (yama-like virtues). Soma’s counsel to restrain anger aligns with approaching Saguna Shiva in the Linga through śuddhi (purity), kṣamā (forbearance), and a non-violent disposition—qualities that make devotion fruitful.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is daily japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) with a vow of krodha-tyāga (renouncing anger), optionally after applying Tripuṇḍra (bhasma) as a reminder to remain cool-minded and compassionate.