Shloka 39
तस्मान्मंत्रैस्तपोभिर्व्रतनियमयुतैरौषधैर्योगयुक्ता धात्री रक्ता मनुष्यैर्नयविनययुतैर्धर्मविद्भिः क्रमेण । भूतानामादि देवो न हि भवति चलः संयुतो वै चतुर्णां तस्मादेवं प्रवक्ष्ये विधिमनुगदितं छायिकं यच्छिवाख्यम्
tasmānmaṃtraistapobhirvrataniyamayutairauṣadhairyogayuktā dhātrī raktā manuṣyairnayavinayayutairdharmavidbhiḥ krameṇa | bhūtānāmādi devo na hi bhavati calaḥ saṃyuto vai caturṇāṃ tasmādevaṃ pravakṣye vidhimanugaditaṃ chāyikaṃ yacchivākhyam
અતએવ મંત્રો, તપ, વ્રત-નિયમો, ઔષધ-સહાય અને યોગસાધના દ્વારા—સદાચાર અને વિનયથી યુક્ત, ધર્મજ્ઞ મનુષ્યો ક્રમે ક્રમે આચરે ત્યારે—ધાત્રીશક્તિ સમ્યક રીતે અનુરૂપ બને છે. સર્વ ભૂતોના આદિદેવ શિવ ચંચળ નથી; તેઓ આ ચાર ઉપાયો સાથે સંયુક્ત રૂપે જ ઉપાસ્ય છે. તેથી પરંપરાગત ઉપદેશ અનુસાર ‘છાયિકા’ નામની, ‘શિવ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ એવી વિધિ હું હવે કહું છું.
Suta Goswami (narrating Shiva’s transmitted teaching to the sages of Naimisharanya)
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Mahādeva
Significance: Emphasizes sādhana as the ‘approach’ to the Ādi-deva: mantra, tapas, vrata-niyama, auṣadha, and yoga as graded disciplines; mirrors pilgrimage discipline (niyama, purity, gradual approach) but not tied to a single Jyotirliṅga.
FAQs
It teaches that Śiva-realization is not gained by impulse but through a steady, ordered integration of mantra, tapas, disciplined vows, supportive means, and yoga—practiced with humility and dharmic conduct—because Śiva, the primal Lord, is unwavering and responds to sincere, well-formed sādhanā.
The verse frames Saguna worship as a structured path: mantra-japa, vrata-niyama, and yogic steadiness purify the seeker so that Linga-upāsanā becomes stable and fruitful, revealing the steadfast nature of Śiva beyond fickle emotions or irregular practice.
Adopt a gradual regimen combining Shiva-mantra japa (such as the Panchakshara), tapas and vrata with niyamas (purity, restraint, regular worship), and yoga (meditative steadiness); the emphasis is on disciplined continuity rather than sporadic devotion.