Shloka 36

Lokapramāṇa–Grahamaṇḍala–Dhruvaloka-vyavasthā

Cosmic Measures and the Arrangement of the Heavenly Spheres

Devanagari script

ततः परमुमालोको महादिव्यो विरा जते । यत्र शक्तिर्विभात्येका त्रिदेवजननी शिवा

Transliteration

tataḥ paramumāloko mahādivyo virā jate | yatra śaktirvibhātyekā tridevajananī śivā

Translation

ત્યાર પછી પરમ ‘ઉમા-લોક’ મહાદિવ્ય રીતે ઝળહળે છે. ત્યાં એકમાત્ર શક્તિ જ પ્રકાશે છે—શિવા, ત્રિદેવજનની, કલ્યાણમયી માતા.

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: सम्बन्ध (क्रम/sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रयोग (ablatival adverb: ‘thereafter/from there’)

• परम्: next, further
• परम्: सम्बन्ध (क्रम/sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: परम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘further/next’)

• उमा-लोकः: the realm of Umā
• उमा-लोकः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Umāyāḥ lokaḥ)

• महादिव्यः: very divine
• महादिव्यः: विशेषण (of ‘उमालोकः’)
• Type: Adjective
• Root: महा (उपसर्ग/पूर्वपद) + दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय (mahān ca divyaḥ)

• विराजते: shines forth
• विराजते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वि + राज् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण (स्थान/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-स्थानवाचक (relative adverb of place)

• शक्तिः: Śakti, power
• शक्तिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• विभाति: shines
• विभाति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वि + भा (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• एका: one, single
• एका: विशेषण (of ‘शक्तिः’)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण

• त्रिदेव-जननी: mother of the three gods
• त्रिदेव-जननी: कर्ता (Subject/कर्ता; apposition to ‘शिवा’)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + जननी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (tridevānāṃ jananī)

• शिवा: Śivā (the Goddess)
• शिवा: कर्ता (Subject/कर्ता; of implied ‘अस्ति/वर्तते’)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Ardhanārīśvara

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati
• Shakti
• Brahma
• Vishnu
• Rudra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It points to a highest, luminous reality where Śakti (Umā/Śivā) is revealed as the single, sovereign divine power—inseparable from Śiva—through whom cosmic functions and the triad of deities are manifested.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse supports Saguna worship by affirming the accessible divine fullness of Śiva together with Śakti; Linga-worship honors Śiva as Pati, while devotion to Umā-Śivā recognizes the same Supreme as both consciousness (Śiva) and power (Śakti).

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on the inseparability of Śiva-Śakti while chanting the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and offer bilva leaves to the Liṅga, contemplating Umā as the radiant Śakti within all worship.