रुद्रस्य रणप्रवेशः तथा दैत्यगणानां बाणवृष्टिः (Rudra Enters the Battlefield; the Daityas’ Arrow-Storm)
અધ્યાય ૨૨માં સનત્કુમાર વર્ણવે છે કે વૃષભ પર આરુઢ રુદ્ર રૌદ્રરૂપે, જાણે રમતમાં સ્મિત કરતા, રણભૂમિમાં પ્રવેશે છે. તેમને જોઈ અગાઉ પરાજિત ગણો ફરી હિંમત પામે છે; ગર્જના કરીને દૈત્યો પર ઘની બાણવર્ષા કરી યુદ્ધમાં પાછા ફરે છે. શંકરના દર્શનથી દૈત્યો પાપો જેમ ભયથી છૂટા પડી ભાગે છે. આ પલાયન જોઈ જલંધર ચંડીશ પર ધસી આવે છે અને હજારો બાણ છોડે છે. નિશુંબ-શુંબ વગેરે દૈત્યરાજો ક્રોધે શિવ તરફ ધસી ‘બાણ-અંધકાર’થી ગણોને ઢાંકી અંગછેદ કરી શૈવસેનાને દબાવે છે. ત્યારે શિવ આવતું બાણજાળ કાપી પોતાના શસ્ત્રોથી આકાશ ભરી દે છે; પ્રચંડ પ્રતિબાણવર્ષાથી દૈત્યો પીડાઈ જમીન પર પટકાય છે. આમ રુદ્રની સર્વોચ્ચતા અને દૈત્યબળની ભંગુરતા પ્રગટ થાય છે.
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । अथ वीरगणै रुद्रो रौद्ररूपो महाप्रभुः । अभ्यगाद्वृषभारूढस्संग्रामं प्रहसन्निव
સનત્કુમાર બોલ્યા—ત્યારે મહાપ્રભુ રુદ્રે રૌદ્રરૂપ ધારણ કરી, વીરગણોથી ઘેરાઈ, વૃષભ પર આરુઢ થઈ યુદ્ધભૂમિ તરફ આગળ વધ્યા, જાણે હસતા હોય તેમ।
Verse 2
रुद्रमायांतमालोक्य सिंहनादैर्गणाः पुनः । निवृत्ताः संगरे रौद्रा ये हि पूर्वं पराजिताः
રુદ્રને આવતાં જોઈ ગણોએ સિંહનાદ કર્યો; જે પહેલાં પરાજિત થયા હતા તે રૌદ્ર વીર પણ ફરી યુદ્ધભૂમિમાં પાછા વળ્યા।
Verse 3
वीर शब्दं च कुर्वन्तस्तेऽप्यन्ये शांकरा गणाः । सोत्सवास्सायुधा दैत्यान्निजघ्नुश्शरवृष्टिभिः
વીરઘોષ કરતા શંકરના અન્ય ગણો પણ, ઉત્સાહથી અને શસ્ત્રસજ્જ બની, બાણવર્ષાથી દૈત્યોને સંહારવા લાગ્યા।
Verse 4
दैत्या हि भीषणं रुद्रं सर्वे दृष्ट्वा विदुद्रुवुः । शांकरं पुरुषं दृष्ट्वा पातकानीव तद्भयात्
ભયાનક રુદ્રને જોઈ બધા દૈત્યો ભાગી ગયા; શાંકર પરમપુરુષને દર્શન કરતાં જ તેઓ ભયથી એમ વિખેરાયા, જેમ પાપો લય પામે।
Verse 5
अथो जलंधरो दैत्यान्निवृत्तान्प्रेक्ष्य संगरे । अभ्यधावत्स चंडीशं मुंचन्बाणान्सहस्रशः
ત્યારે જલંધરે યુદ્ધમાં દૈત્યોને પાછા ફરતા જોઈ ચંડીશ પર વેગથી ધાવા કર્યો અને સહસ્રો બાણો છોડ્યા।
Verse 6
निशुंभशुंभप्रमुखा दैत्येन्द्राश्च सहस्रशः । अभिजग्मुश्शिवं वेगाद्रोषात्संदष्टदच्छदाः
નિશુંભ-શુંભના નેતૃત્વમાં સહસ્રો દૈત્યેન્દ્રો ક્રોધથી દાંત ભીંચી, મહાવેગે ભગવાન શિવ તરફ ધસી ગયા।
Verse 7
कालनेमिस्तथा वीरः खड्गरोमा बलाहकः । घस्मरश्च प्रचंडश्चापरे चापि शिवं ययुः
કાલનેમિ, વીર ખડ્ગરોમા, બલાહક, ઘસ્મર, પ્રચંડ તથા અન્ય મહાબલીઓ પણ શિવને સામનો કરવા યુદ્ધાર્થે આગળ વધ્યા।
Verse 8
बाणैस्संछादयामासुर्द्रुतं रुद्रगणांश्च ते । अंगानि चिच्छिदुर्वीराः शुंभाद्या निखिला मुने
હે મુને! શુંભ આદિ સર્વ વીરોએ ઝડપથી બાણવર્ષાથી રુદ્રગણોને ઢાંકી દીધા અને યુદ્ધક્રોધે તેમના અંગો પણ કાપી-છેદી નાખ્યા।
Verse 9
बाणांधकारसंछन्नं दृष्ट्वा गणबलं हरः । तद्बाणजालमाच्छिद्य बाणैराववृते नभः
બાણોના અંધકારથી ઢંકાયેલી ગણસેનાને જોઈ હરએ તે બાણજાળ કાપી નાખ્યું અને પોતાના બાણોથી ચારે તરફ આકાશને આચ્છાદિત કર્યું।
Verse 10
दैत्यांश्च बाणवात्याभिः पीडितानकरोत्तदा । प्रचंडबाणजालोघैरपातयत भूतले
ત્યારે તેણે બાણોની વાવાઝોડાથી દૈત્યોને પીડિત કર્યા અને પ્રચંડ બાણજાળના ઘનઘોર પ્રવાહોથી તેમને ધરતી પર પાડી દીધા।
Verse 11
खड्गरोमशिरः कायात्तथा परशुनाच्छिनत् । बलाहकस्य च शिरः खट्वांगेनाकरोद्द्विधा
પરશુ વડે તેણે ખડ્ગરોમનું શિર શરીરથી કાપી નાખ્યું; અને ખટ્વાંગ દંડથી બલાહકનું શિર બે ભાગે ચીરી નાખ્યું. યુદ્ધના ઉગ્ર પ્રવાહમાં શત્રુઓ ધરાશાયી થયા, અને પ્રભુ-પક્ષની અપ્રતિહત શક્તિ પ્રગટ થઈ।
Verse 12
स बद्ध्वा घस्मरं दैत्यं पाशेनाभ्यहनद्भुवि । महावीर प्रचंडं च चकर्त्त विशिखेन ह
તેણે ઘસ્મર દૈત્યને પાશથી બાંધી ધરતી પર પાડી દીધો; અને તીક્ષ્ણ કાંટાવાળા બાણથી મહાવીર પ્રચંડને પણ કાપી નાખ્યો।
Verse 13
वृषभेण हताः केचित्केचिद्बाणैर्निपातिता । न शेकुरसुराः स्थातुं गजा सिंहार्दिता इव
કેટલાક વૃષભ (નંદી)ના પ્રહારે હણાયા, કેટલાક બાણોથી ઢળી પડ્યા; સિંહોથી પીડિત હાથીઓની જેમ અસુરો ઊભા રહી શક્યા નહીં।
Verse 14
ततः क्रोधपरीतात्मा दैत्यान्धिक्कृतवान्रणे । शुंभादिकान्महादैत्यः प्रहसन्प्राह धैर्यवान्
પછી ક્રોધથી આવૃત મનવાળો તે મહાદૈત્ય રણમાં દૈત્યોને ધિક્કારવા લાગ્યો; અને ધૈર્યવાન બની હસતાં હસતાં શુંભ વગેરેને સંબોધીને બોલ્યો।
Verse 15
जलंधर उवाच । किं व उच्चरितैर्मातुर्धावद्भिः पृष्ठतो हतैः । न हि भीतवधः श्लाघ्यः स्वर्गदः शूरमानिनाम्
જલંધર બોલ્યો—“માતાના નામે આવા ઊંચા ઉચાટ શા માટે, જ્યારે તમે ભયથી ભાગનારને પીઠ પાછળથી મારી નાખો છો? ભીતનો વધ પ્રશંસનીય નથી; તે શૂરમાનીને સ્વર્ગ આપતો નથી।”
Verse 16
यदि वः प्रधने श्रदा सारो वा क्षुल्लका हृदि । अग्रे तिष्ठत मात्रं मे न चेद्ग्राम्यसुखे स्पृहा
જો આ યુદ્ધમાં તમારી શ્રદ્ધા હોય અને હૃદયમાં થોડું પણ સાહસ કે બળ હોય, તો મારા સમક્ષ ઊભા રહો. નહિતર જો તુચ્છ સાંસારિક સુખોની લાલસા હોય, તો આગળ ન આવો.
Verse 17
रणे मृत्युर्वरश्चास्ति सर्वकामफलप्रदः । यशःप्रदो विशेषेण मोक्षदोऽपि प्रकीर्त्तितः
રણમાં વીરમૃત્યુ ખરેખર એક વર છે; તે સર્વ કામનાઓનું ફળ આપે છે. વિશેષરૂપે યશ આપે છે અને મોક્ષદાયક પણ કહેવાય છે।
Verse 18
सूर्यस्य मंडलं भित्त्वा यायाद्वै परमं पदम् । परिव्राट् परमज्ञानी रणे यत्संमुखे हतः
સૂર્યમંડળને ભેદીને તે નિશ્ચયે પરમ પદને પામે છે. તે પરમજ્ઞાની પરિવ્રાટ છે; યુદ્ધમાં તેના સમક્ષ જે હત થાય, તે એ સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પહોંચે છે।
Verse 19
मृत्योर्भयं न कर्तव्यं कदाचित्कुत्रचिद्बुधैः । अनिर्वार्यो यतो ह्येष उपायैर्निखिलैरपि
બુદ્ધિમાનોને ક્યારેય, ક્યાંય પણ મૃત્યુનો ભય કરવો નહીં; કારણ કે મૃત્યુ અનિવાર્ય છે અને સર્વ ઉપાયોથી પણ અટકાવી શકાય તેમ નથી।
Verse 20
मृत्युर्जन्मवतां वीरा देहेन सह जायते । अद्य वाब्दशतात् वा मृत्युर्वै प्राणिनां ध्रुवः
હે વીરો, દેહધારી પ્રાણીઓ માટે મૃત્યુ દેહ સાથે જ જન્મે છે. આજે આવે કે સો વર્ષ પછી—પ્રાણીઓનું મૃત્યુ નિશ્ચિત અને ધ્રુવ છે।
Verse 21
तन्मृत्युभयमुत्सार्य युध्यध्वं समरे मुदा । सर्वथा परमानन्द इहामुत्राप्यसंशयः
મૃત્યુનો ભય ત્યજી આનંદથી સમરમાં યુદ્ધ કરો. નિઃસંદેહ, ઇહ લોક અને પરલોક—બન્નેમાં સર્વથા પરમ આનંદ પ્રાપ્ત થશે.
Verse 22
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायांपञ्चमे युद्धखंडे जलंधरवधोपाख्याने जलंधरयुद्धवर्णनंनाम द्वाविंशोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીશિવમહાપુરાણના દ્વિતીય ભાગ રુદ્રસંહિતાના પંચમ યુદ્ધખંડમાં, જલંધરવધોપાખ્યાન અંતર્ગત ‘જલંધરયુદ્ધવર્ણન’ નામનો બાવીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.
Verse 23
अथ दृष्ट्वा स्वसैन्यं तत्पलायनपरायणम् । चुक्रोधाति महावीरस्सिंधुपुत्रो जलंधरः
પછી પોતાની સેના સંપૂર્ણપણે ભાગવા તરફ જ વળી છે એમ જોઈ, સિંધુપુત્ર મહાવીર જલંધર અત્યંત ક્રોધિત થયો.
Verse 24
ततः क्रोधपरीतात्मा क्रोधाद्रुद्रं जलंधरः । आह्वापयामास रणे तीव्राशनिसमस्वनः
પછી ક્રોધથી સંપૂર્ણ આવૃત મનવાળો જલંધર, ક્રોધવશ રણભૂમિમાં રુદ્રને આહ્વાન કરવા લાગ્યો; તેની ગર્જના તીવ્ર વજ્રધ્વનિ સમાન હતી.
Verse 25
जलंधर उवाच । युद्ध्यस्वाद्य मया सार्द्धं किमेभिर्निहतैस्तव । यच्च किञ्चिद्बलं तेऽस्ति तद्दर्शय जटाधर
જલંધરે કહ્યું—હવે મારી સાથે યુદ્ધ કર; તું જેમને સંહાર્યા તે અન્યોથી તને શું લાભ? હે જટાધર પ્રભુ, તારી પાસે જે કંઈ બળ બાકી છે તે દર્શાવ।
Verse 26
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा बाण सप्तत्या जघान वृषभध्वजम् । जलंधरो महादैत्यश्शंभुमक्लिष्टकारिणम्
સનત્કુમાર બોલ્યા—આમ કહી મહાદૈત્ય જલંધરે વૃષભધ્વજ, અક્લિષ્ટકર્તા ભગવાન શંભુ પર સત્તર બાણોની વર્ષા કરીને પ્રહાર કર્યો।
Verse 27
तानप्राप्तान्महादेवो जलंधरशरान्द्रुतम् । निजैर्हि निशितैर्बाणैश्चिच्छेद प्रहसन्निव
જલંધરના બાણો ઝડપથી આવી પહોંચતાં મહાદેવે પોતાના તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને તરત જ કાપી નાખ્યા—જાણે હસતા હોય તેમ।
Verse 28
ततो हयान्ध्वजं छत्रं धनुश्चिच्छेद सप्तभिः । जलंधरस्य दैत्यस्य न तच्चित्रं हरे मुने
પછી હરિએ સાત બાણોથી દૈત્ય જલંધરના ઘોડા, ધ્વજ, છત્ર અને ધનુષને કાપી નાખ્યાં. હે મુનિ, હરિ માટે આ કોઈ અચરજની વાત ન હતી।
Verse 29
स च्छिन्नधन्वा विरथः पाथोधितनयोऽसुरः । अभ्यधावच्छिवं क्रुद्धो गदामुद्यम्य वेगवान्
ધનુષ તૂટી અને રથ વિનાનો બની સમુદ્રપુત્ર તે અસુર ક્રોધિત થઈ, વેગથી ગદા ઉંચી કરીને ભગવાન શિવ તરફ ધસી આવ્યો।
Verse 30
प्रभुर्गदां च तत्क्षिप्तां सहसैव महेश्वरः । पाराशर्यं महालीलो द्रुतं बाणैर्द्विधाकरोत्
ત્યારે મહાલીલામાં રમતા પ્રભુ મહેશ્વરે ફેંકાયેલી તે ગદા અને પારાશર્યને પણ, ઝડપી બાણોથી ક્ષણમાં બે ભાગ કરી નાખ્યા।
Verse 31
तथापि मुष्टिमुद्यम्य महाक्रुद्धो महासुरः । अभ्युद्ययौ महावेगाद्द्रुतं तं तज्जिघांसया
તથાપિ તે મહાસુર અતિ ક્રોધિત થઈ મુઠ્ઠી ઉંચી કરી, તેને મારવાની ઇચ્છાથી મહાવેગે ઝડપથી તેની તરફ ધસી ગયો.
Verse 32
तावदेवेश्वरेणाशु बाणोघैस्स जलंधरः । अक्लिष्टकर्मकारेण क्रोशमात्रमपाकृतः
એ જ ક્ષણે ઈશ્વરે બાણોના ઘનવર્ષાથી જલંધરને તરત જ પાછળ હંકાર્યો; અક્લિષ્ટ કર્મ કરનાર પ્રભુએ તેને એક ક્રોશ જેટલો દૂર હટાવ્યો.
Verse 33
ततो जलंधरो दैत्यो रुद्रं मत्वा बलाधिकम् । ससर्ज मायां गांधर्वीमद्भुतां रुद्रमोहिनीम्
પછી દૈત્ય જલંધરે રુદ્રને બળમાં શ્રેષ્ઠ માની, રુદ્રને મોહીત કરનારી અદ્ભુત ગાંધર્વી માયા સૃજી।
Verse 34
तस्य मायाप्रभावात्तु गंधर्वाप्सरसां गणाः । आविर्भूता अनेके च रुद्रमोहनहेतवे
તેની માયાના પ્રભાવથી ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના અનેક ગણ પ્રગટ થયા, રુદ્રને (અને તેમના પક્ષને) મોહીત કરવા માટે જ।
Verse 35
ततो जगुश्च ननृतुर्गंधर्वाप्सरसां गणाः । तालवेणुमृदंगांश्च वादयन्तिस्म चापरे
ત્યારે ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહોએ ગાન કર્યું અને નૃત્ય કર્યું; અને અન્યોએ તાલ, વેણુ તથા મૃદંગ વગાડી રુદ્રની વિજયમય મંગલ સન્નિધિમાં દિવ્ય સંગીત અર્પણ કર્યું।
Verse 36
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गणै रुद्रो विमोहितः । पतितान्यपि शस्त्राणि करेभ्यो न विवेद सः
તે મહાન આશ્ચર્ય જોઈ રુદ્ર ગણો સાથે વિસ્મય-મોહમાં પડી ગયા; અને તેમના હાથમાંથી શસ્ત્રો પડી ગયા તે પણ તેમને ખબર ન પડી।
Verse 37
एकाग्रीभूतमालोक्य रुद्रं दैत्यो जलंधरः । कामतस्स जगामाशु यत्र गौरी स्थिताऽभवत्
રુદ્રને એકાગ્ર થયેલા જોઈ દૈત્ય જલંધર કામવશ થઈ ઝડપથી ત્યાં ગયો જ્યાં ગૌરી નિવાસ કરતી હતી।
Verse 38
युद्धे शुंभनिशुंभाख्यौ स्थापयित्वा महाबलौ । दशदोर्दण्डपंचास्यस्त्रिनेत्रश्च जटाधरः
યુદ્ધમાં શુંભ-નિશુંભ નામના મહાબલીઓને સ્થાપિત કરીને, દશભુજ, પંચમુખ, ત્રિનેત્ર અને જટાધારી એવો ભયંકર સ્વરૂપ પ્રગટ થયું।
Verse 39
महावृषभमारूढस्सर्वथा रुद्रसंनिभः । आसुर्य्या मायया व्यास स बभूव जलंधरः
હે વ્યાસ! તે મહાવૃષભ પર આરૂઢ થઈ સર્વથા રુદ્ર સમાન દેખાયો; અને આસુરી માયાથી તે જ જલંધર બની ગયો।
Verse 40
अथ रुद्रं समायातमालोक्य भववल्लभा । अभ्याययौ सखीमध्यात्तद्दर्शनपथेऽभवत्
ત્યારે રુદ્રને આવતાં જોઈ ભવની પ્રિયા પાર્વતી સખીઓની વચ્ચેમાંથી ઉતાવળે આગળ ધસી આવી અને તેમના દર્શનના માર્ગ પર આવી ઊભી રહી।
Verse 41
यावद्ददर्श चार्वंगी पार्वतीं दनुजेश्वरः । तावत्स वीर्यं मुमुचे जडांगश्चाभवत्तदा
દાનવોના સ્વામીએ સુશોભિત અંગવાળી પાર્વતીને જોયા તત્ક્ષણે જ તેનું વીર્ય સ્ખલિત થયું અને તેનું શરીર જડ તથા નિષ્પ્રાણ બન્યું.
Verse 42
अथ ज्ञात्वा तदा गौरी दानवं भयविह्वला । जगामांतर्हिता वेगात्सा तदोत्तरमानसम्
ત્યારે તે દાનવની હાજરી જાણીને ગૌરી ભયથી વ્યાકુળ થઈ; તે ઝડપથી અંતર્ધાન થઈ ઉત્તર-માનસ તરફ ચાલી ગઈ.
Verse 43
तामदृश्य ततो दैत्यः क्षणाद्विद्युल्लतामिव । जवेनागात्पुनर्योद्धुं यत्र देवो महेश्वरः
પછી તેને ન જોઈ તે દૈત્ય ક્ષણમાં વીજળીની લતાની જેમ વેગથી ત્યાં પહોંચ્યો, જ્યાં દેવ મહેશ્વર ઊભા હતા—ફરી યુદ્ધ કરવા.
Verse 44
पार्वत्यपि महाविष्णुं सस्मार मनसा तदा । तावद्ददर्श तं देवं सोपविष्टं समीपगम्
ત્યારે પાર્વતીએ પણ મનમાં મહાવિષ્ણુનું સ્મરણ કર્યું; અને એ જ ક્ષણે તેણે નજીકમાં ઉપવિષ્ટ એવા તે દેવને જોયા.
Verse 45
तं दृष्ट्वा पार्वती विष्णुं जगन्माता शिवप्रिया । प्रसन्नमनसोवाच प्रणमंतं कृतांजलिम्
કૃતાંજલિ કરીને નમસ્કાર કરતા વિષ્ણુને જોઈ, જગન્માતા અને શિવપ્રિયા પાર્વતીએ પ્રસન્ન ચિત્તે તેમને મધુર વચન કહ્યાં।
Verse 46
पार्वत्युवाच । विष्णो जलंधरो दैत्यः कृतवान्परमाद्भुतम् । तत्किं न विदितं तेऽस्ति चेष्टितं तस्य दुर्मतेः
પાર્વતીએ કહ્યું— હે વિષ્ણુ, દૈત્ય જલંધરે પરમ અદ્ભુત કર્મો કર્યા છે. તે દુર્મતિના કોઈ પણ કૃત્યમાં એવું કંઈ છે શું જે તમને અજાણ હોય?
Verse 47
तच्छ्रुत्वा जगदम्बाया वचनं गरुडध्वजः । प्रत्युवाच शिवां नत्वा सांजलिर्नम्रकंधरः
જગદંબાના વચન સાંભળી ગરુડધ્વજ (વિષ્ણુ) શિવાને નમસ્કાર કરીને, હાથ જોડીને અને નમ્ર મસ્તકથી ઉત્તર આપ્યો.
Verse 48
श्रीभगवानुवाच । भवत्याः कृपया देवि तद्वृत्तं विदितं मया । यदाज्ञापय मां मातस्तत्कुर्य्यां त्वदनुज्ञया
શ્રીભગવાન બોલ્યા— હે દેવી, તમારી કૃપાથી તે સમગ્ર વૃત્તાંત મને જાણ્યો છે. હે માતા, તમે જે આજ્ઞા આપશો, તમારી અનુમતિથી હું તે જ કરીશ.
Verse 49
सनत्कुमार उचाच । तच्छ्रुत्वा विष्णुवचन्ं पुनरप्याह पार्वती । हृषीकेशं जगन्माता धर्मनीतिं सुशिक्षयन्
સનત્કુમારે કહ્યું— વિષ્ણુના વચન સાંભળી પાર્વતીએ ફરી કહ્યું. જગન્માતાએ ધર્મનીતિ અને સદાચાર શીખવવા હૃષીકેશ (વિષ્ણુ)ને સુશિક્ષિત રીતે ઉપદેશ આપ્યો.
Verse 50
पार्वत्युवाच । तेनैव दर्शितः पन्था बुध्यस्व त्वं तथैव हि । तत्स्त्रीपातिव्रतं धर्मं भ्रष्टं कुरु मदाज्ञया
પાર્વતીએ કહ્યું—એણે જ માર્ગ દર્શાવ્યો છે; તું તેને સમજીને તેમ જ આચર. મારી આજ્ઞાથી તે સ્ત્રીનો પાતિવ્રત્ય-ધર્મ ડગમગાવી ભંગ કરાવ.
Verse 51
नान्यथा स महादैत्यो भवेद्वध्यो रमेश्वर । पातिव्रतसमो नान्यो धर्मोऽस्ति पृथिवीतले
હે રમેશ્વર! અન્ય રીતે તે મહાદૈત્ય વધયોગ્ય થતો નથી; કારણ કે પૃથ્વીતળ પર પાતિવ્રત્ય સમાન બીજો કોઈ ધર્મ નથી.
Verse 52
सनत्कुमार उवाच । इत्यनुज्ञां समाकर्ण्य शिरसाधाय तां हरिः । छल कर्त्तुं जगामाशु पुनर्जालंधरं पुरम्
સનત્કુમાર બોલ્યા—એ અનુમતિ સાંભળી હરિએ શિર નમાવી તેને સ્વીકારી અને છલ કરવા માટે તત્કાળ ફરી જાલંધર નગર તરફ ગયો.
Frequently Asked Questions
Śiva’s raudra entry into the war on Vṛṣabha, the rally of his gaṇas, Jalandhara’s attack on Caṇḍīśa, and a major daitya offensive via an arrow-storm that Śiva decisively counters.
The arrow-net symbolizes overwhelming obscuration and karmic pressure; Śiva cutting it signifies the removal of avidyā/obstruction, reasserting luminous order through a superior, discerning force.
Rudra’s raudra-rūpa (terrible form), sovereign fearlessness, strategic mastery in battle, and the capacity to protect and re-empower his gaṇas while subduing adharma.