देवस्तुतिः (Devastuti) — Hymn/Praise of the Devas

Verse 1

व्यास उवाच । ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ वद मे वदतां वर । ततः किमभवद्देवाः कथं च सुखिनोऽभवन्

વ્યાસ બોલ્યા: હે બ્રહ્મપુત્ર, હે મહાપ્રાજ્ઞ, વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ! મને કહો—ત્યારબાદ શું બન્યું? અને દેવતાઓ કેવી રીતે સુખી અને શાંત થયા?

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીશિવમહાપુરાણની દ્વિતીય રુદ્રસંહિતાના પંચમ યુદ્ધખંડમાં ‘દેવસ્તુતિ’ નામનો દ્વિતીય અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । अथ तत्प्रभया दग्धा देवा हीन्द्रादयस्तथा । संमंत्र्य दुःखितास्सर्वे ब्रह्माणं शरणं ययुः

સનત્કુમાર બોલ્યા—પછી તે તેજથી દગ્ધ થઈ ઇન્દ્ર આદિ સર્વ દેવો દુઃખિત થયા; પરસ્પર મંત્રણા કરીને સૌ શરણ માટે બ્રહ્માને શરણે ગયા।

Verse 4

नत्वा पितामहं प्रीत्या परिक्षिप्ताखिलास्सुराः । दुःखं विज्ञापयामासुर्विलोक्यावसरं ततः

પિતામહ બ્રહ્માને પ્રેમપૂર્વક નમસ્કાર કરીને, આસપાસ એકત્ર થયેલા સર્વ દેવોએ યોગ્ય અવસર જોઈ પોતાનું દુઃખ નિવેદન કર્યું।

Verse 5

देवा ऊचुः । धातस्त्रिपुरनाथेन सतारकसुतेन हि । सर्वे प्रतापिता नूनं मयेन त्रिदिवौकसः

દેવોએ કહ્યું— હે ધાતા (બ્રહ્મા)! તારકના પુત્ર એવા ત્રિપુરનાથ અને મય—એમના દ્વારા અમે બધા સ્વર્ગવાસીઓ નિશ્ચયે અત્યંત પીડિત થયા છીએ.

Verse 6

अतस्ते शरणं याता दुःखिता हि विधे वयम् । कुरु त्वं तद्वधोपायं सुखिनस्स्याम तद्यथा

અતએવ, હે વિધાતા (બ્રહ્મા)! અમે દુઃખિત થઈ તમારી શરણમાં આવ્યા છીએ. તમે તેના વધનો ઉપાય કરો, જેથી અમે પૂર્વવત્ સુખી થઈએ.

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । इति विज्ञापितो देवैर्विहस्य भवकृद्विधिः । प्रत्युवाचाथ तान्सर्वान्मयतो भीतमानसान्

સનત્કુમારે કહ્યું— દેવોએ આ રીતે વિનંતી કરતાં જગત્કર્તા વિધિ (બ્રહ્મા) હસ્યા અને પછી મયના કારણે ભયભીત મનવાળા તે સૌને ઉત્તર આપ્યો.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । न भेतव्यं सुरास्तेभ्यो दानवेभ्यो विशेषतः । आचक्षे तद्वधोपायं शिवं शर्वः करिष्यति

બ્રહ્માએ કહ્યું— હે દેવો! ખાસ કરીને તે દાનવોનો ભય ન રાખો. હું તેમના વધનો ઉપાય કહું છું; કલ્યાણકારી કાર્ય શર્વરૂપ શિવ જ કરશે.

Verse 9

मत्तो विवर्धितो दैत्यो वधं मत्तो न चार्हति । तथापि पुण्यं वर्द्धैत नगरे त्रिपुरे पुनः

મારા દ્વારા પોષાયેલો અને વધારાયેલો આ દૈત્ય મારા હાથે વધને યોગ્ય નથી. તેમ છતાં ત્રિપુર નગરમાં ફરી પુણ્ય અને મંગળ વધો.

Verse 10

शिवं च प्रार्थयध्वं वै सर्वे देवास्सवासवाः । सर्वाधीशः प्रसन्नश्चेत्स वः कार्यं करिष्यति

અતએવ ઇન્દ્ર સહિત તમે સર્વ દેવો નિશ્ચયે શિવની પ્રાર્થના કરો. સર્વાધીશ પ્રસન્ન થાય તો તે તમારું કાર્ય સિદ્ધ કરશે.

Verse 11

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य विधेर्वाणीं सर्वे देवास्सवासवाः । दुखितास्ते ययुस्तत्र यत्रास्ते वृषभध्वजः

સનત્કુમારે કહ્યું— વિધાતા બ્રહ્માની વાણી આમ સાંભળી, ઇન્દ્ર સહિત સર્વ દેવો દુઃખિત થયા અને જ્યાં વૃષભધ્વજ ભગવાન શિવ હાજર હતા ત્યાં ગયા.

Verse 12

प्रणम्य भक्त्या देवेशं सर्वे प्रांजलयस्तदा । तुष्टुवुर्विनतस्कंधाश्शंकरं लोकशंकरम्

ત્યારે તેઓ સૌ દેવેશ્વરને ભક્તિપૂર્વક પ્રણામ કરીને, હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા; અને નમ્ર થઈ લોકમંગલકારી શંકરની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.

Verse 13

देवा ऊचुः । नमो हिरण्यगर्भाय सर्वसृष्टि विधायिने । नमः स्थितिकृते तुभ्यं विष्णवे प्रभविष्णवे

દેવોએ કહ્યું—હિરણ્યગર્ભને નમસ્કાર, સર્વ સૃષ્ટિના વિધાતાને નમઃ। સ્થિતિકર્તા તમને નમઃ; હે વિષ્ણુ, હે પ્રભવિષ્ણુ, પ્રણામ।

Verse 14

नमो हरस्वरूपाय भूतसंहारकारिणे । निर्गुणाय नमस्तुभ्यं शिवायामित तेजसे

હર-સ્વરૂપ, સર્વ ભૂતોના સંહારકર્તા તમને નમસ્કાર. નિર્ગુણ, અમિત તેજવાળા શિવને પ્રણામ।

Verse 15

अवस्थारहितायाथ निर्विकाराय वर्चसे । महाभूतात्मभूताय निर्लिप्ताय महात्मने

અવસ્થારહિત, નિર્વિકાર, તેજસ્વી; મહાભૂતોના અંતરાત્મા થઈને પણ તેમાથી અલિપ્ત—એ પરમ મહાત્માને નમસ્કાર।

Verse 16

नमस्ते भूतपतये महाभारसहिष्णवे । तृष्णाहराय निर्वैराकृतये भूरितेजसे

હે ભૂતપતિ! મહાભાર સહન કરનાર, તૃષ્ણા હરણ કરનાર, નિર્વૈર સ્વરૂપ અને અપાર તેજથી દીપ્ત—તમને નમસ્કાર।

Verse 17

महादैत्यमहारण्यनाशिने दाववह्नये । दैत्यद्रुमकुठाराय नमस्ते शूलपाणये

હે શૂલપાણિ! મહાદૈત્ય મહારણ્યનો નાશ કરનાર દાવાગ્નિ, દૈત્ય-વૃક્ષોને કાપનાર કુઠાર—તમને નમસ્કાર।

Verse 18

महादनुजनाशाय नमस्ते परमेश्वर । अम्बिकापतये तुभ्यं नमस्सर्वास्त्रधारक

હે પરમેશ્વર! મહાદનુજોનો નાશ કરનાર, અંબિકાપતિ, સર્વ અસ્ત્રોના ધારક અને સ્વામી—તમને નમસ્કાર।

Verse 19

नमस्ते पार्वतीनाथ परमात्मन्महेश्वर । नीलकंठाय रुद्राय नमस्ते रुद्ररूपिणे

હે પાર્વતીનાથ, પરમાત્મા મહેશ્વર! હે નીલકંઠ રુદ્ર! રુદ્રરૂપ તમને નમસ્કાર।

Verse 20

नमो वेदान्तवेद्याय मार्गातीताय ते नमः । नमोगुणस्वरूपाय गुणिने गुणवर्जिते

વેદાંતથી જ્ઞેય, સર્વ માર્ગોથી પરે એવા તમને નમસ્કાર. ગુણસ્વરૂપ, ગુણોના અધિપતિ, છતાં ગુણાતીત—તમને નમસ્કાર.

Verse 21

महादेव नमस्तुभ्यं त्रिलोकीनन्दनाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय वासुदेवाय ते नमः

હે મહાદેવ! ત્રિલોકને આનંદ આપનાર તમને નમસ્કાર. પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ અને વાસુદેવ સ્વરૂપે પણ તમને જ મારું પ્રણામ.

Verse 22

संकर्षणाय देवाय नमस्ते कंसनाशिने । चाणूरमर्दिने तुभ्यं दामोदर विषादिने

હે દેવ સંકર્ષણ! કંસનાશક, તમને નમસ્કાર. ચાણૂરમર્દન કરનાર દામોદર, જગતના વિષાદને હરણ કરનાર, તમને પ્રણામ.

Verse 23

हृषीकेशाच्युत विभो मृड शंकर ते नमः । अधोक्षज गजाराते कामारे विषभक्षणः

હે સર્વવ્યાપી વિભુ! હૃષીકેશ, અચ્યુત; હે મૃડ, શંકર, તમને નમસ્કાર. હે અધોક્ષજ, ગજારી, કામારી અને વિષભક્ષક, તમને પ્રણામ.

Verse 24

नारायणाय देवाय नारायणपराय च । नारायणस्वरूपाय नाराणयतनूद्भव

દેવ નારાયણને નમસ્કાર, અને નારાયણ-પરાયણને પણ નમસ્કાર. નારાયણ-સ્વરૂપને નમસ્કાર, તથા નારાયણની તનુમાંથી ઉદ્ભવેલને પણ નમસ્કાર.

Verse 25

नमस्ते सर्वरूपाय महानरकहारिणे । पापापहारिणे तुभ्यं नमो वृषभवाहन

હે સર્વરૂપ! હે મહાન નરકોના હારક! પાપોનું અપહરણ કરનાર! તમને નમસ્કાર; હે વૃષભવાહન (નંદીવાહન) શિવ, તમને નમો।

Verse 26

क्षणादिकालरूपाय स्वभक्तबलदायिने । नानारूपाय रूपाय दैत्यचक्रविमर्दिने

ક્ષણથી આરંભ કરીને કાળસ્વરૂપ એવા, પોતાના ભક્તોને બળ આપનાર, ઇચ્છાનુસાર નાનારૂપ ધારણ કરનાર, અને દૈત્યોના ચક્રસમાન સમૂહને મર્દન કરનાર—તમને નમસ્કાર।

Verse 27

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । सहस्रमूर्त्तये तुभ्यं सहस्रावयवाय च

બ્રાહ્મણ્યદેવ—ધર્મરક્ષક પ્રભુને નમસ્કાર; ગો અને બ્રાહ્મણોના હિતકર્તાને નમસ્કાર. સહસ્ર મૂર્તિવાળા તમને નમો, અને સહસ્ર અવયવવાળા તમને નમસ્કાર।

Verse 28

धर्मरूपाय सत्त्वाय नमस्सत्त्वात्मने हर । वेदवेद्यस्वरूपाय नमो वेदप्रियाय च

હે હર! ધર્મસ્વરૂપ, શુદ્ધ સત્ત્વ, અને સત્ત્વાત્મા—તમને નમસ્કાર. વેદોથી જ્ઞેય સ્વરૂપવાળા, અને વેદપ્રિય પ્રભુ—તમને નમો નમઃ।

Verse 29

नमो वेदस्वरूपाय वेदवक्त्रे नमो नमः । सदाचाराध्वगम्याय सदाचाराध्वगामिने

વેદસ્વરૂપ પરમેશ્વરને નમસ્કાર; વેદના વક્તા પ્રભુને વારંવાર નમસ્કાર. સદાચારના માર્ગથી પ્રાપ્ત થનારા ને નમસ્કાર, અને જે સ્વયં સદાચારપથ પર ચાલે છે તેને નમસ્કાર।

Verse 30

विष्टरश्रवसे तुभ्यं नमस्सत्यमयाय च । सत्यप्रियाय सत्याय सत्यगम्याय ते नमः

હે દુરદુર સુધી પ્રસિદ્ધ પ્રભુ, તમને નમસ્કાર; સત્યમય સ્વરૂપને પણ નમસ્કાર. સત્યપ્રિય, સ્વયં સત્ય, અને સત્યથી જ પ્રાપ્ત થનારા તમને નમઃ.

Verse 31

नमस्ते मायिने तुभ्यं मायाधीशाय वै नमः । ब्रह्मगाय नमस्तुभ्यं ब्रह्मणे ब्रह्मजाय च

હે માયાધારી, તમને નમસ્કાર; માયાના અધીશ્વરને પણ નમસ્કાર. બ્રહ્મા દ્વારા ગવાયેલા તમને નમસ્કાર; પરબ્રહ્મ અને બ્રહ્માના જનક તમને નમસ્કાર.

Verse 32

तपसे ते नमस्त्वीश तपसा फलदायिने । स्तुत्याय स्तुतये नित्यं स्तुतिसंप्रीतचेतसे

હે ઈશ્વર, તમારા તપને નમસ્કાર; તપ દ્વારા ફળ આપનાર તમને નમસ્કાર. જે સ્તુત્ય છે, જે સ્વયં સ્તુતિરૂપ છે, અને જેના ચિત્તને સ્તુતિ સદા પ્રસન્ન કરે છે—તેમને હું નિત્ય નમસ્કાર કરું છું.

Verse 33

श्रुत्याचारप्रसन्नाय स्तुत्याचारप्रियाय च । चतुर्विधस्वरूपाय जलस्थलजरूपिणे

વેદોક્ત આચારથી પ્રસન્ન અને સ્તોત્ર-સ્તુતિના નિયમથી પ્રિય, ચતુર્વિધ સ્વરૂપધારી, જલજ-સ્થલજ તથા ઉભયજ રૂપ ધારણ કરનાર ભગવાન શિવને નમસ્કાર।

Verse 34

सर्वे देवादयो नाथ श्रेष्ठत्वेन विभूतयः । देवानामिन्द्ररूपोऽसि ग्रहाणां त्वं रविर्मतः

હે નાથ! સર્વ દેવાદિ પોતાની શ્રેષ્ઠતામાં તમારી જ વિભૂતિઓ છે. દેવોમાં તમે ઇન્દ્રરૂપ ગણાય છો અને ગ્રહોમાં તમે રવિ (સૂર્ય) રૂપે માન્ય છો.

Verse 35

सत्यलोकोऽसि लोकानां सरितां द्युसरिद्भवान् । श्वेतवर्णोऽसि वर्णानां सरसां मानसं सरः

લોકોમાં તું સત્યલોક છે; નદીઓમાં તું દિવ્ય સરિતા છે. વર્ણોમાં તું શ્વેત વર્ણ છે; અને સરોવરોમાં તું પવિત્ર માનસ સરોવર છે.

Verse 36

शैलानां गिरिजातातः कामधुक्त्वं च गोषु ह । क्षीरोदधिस्तु सिन्धूनां धातूनां हाटको भवान्

હે ગિરિજાતાત! પર્વતોમાં તમે હિમવાન સમ શૈલજ; ગાયોમાં તમે કામધેનુરૂપ કામધુક; સિંધુઓમાં તમે ક્ષીરસાગર; અને ધાતુઓમાં તમે શુદ્ધ હાટક સોનું છો. સર્વ વર્ગોમાં તમે પરમ શ્રેષ્ઠ શિવ છો.

Verse 37

वर्णानां ब्राह्मणोऽसि त्वं नृणां राजासि शंकर । मुक्तिक्षेत्रेषु काशी त्वं तीर्थानां तीर्थराड् भवान्

હે શંકર! વર્ણોમાં તમે બ્રાહ્મણ-સ્વરૂપ; મનુષ્યોમાં તમે રાજા. મુક્તિક્ષેત્રોમાં તમે કાશી; અને તીર્થોમાં તમે તીર્થરાજ છો.

Verse 38

उपलेषु समस्तेषु स्फटिकस्त्वं महेश्वर । कमलस्त्वं प्रसूनेषु शैलेषु हिमवांस्तथा

હે મહેશ્વર! સર્વ પથ્થરોમાં તમે સ્ફટિક; પુષ્પોમાં તમે કમળ; અને પર્વતોમાં તમે હિમવાન (હિમાલય) છો.

Verse 39

भवान्वाग्व्यवहारेषु भार्गवस्त्वं कविष्वपि । पक्षिष्वेवासि शरभः सिंहो हिंस्रेषु संमतः

વાણી-વ્યવહાર અને આચરણમાં તમે ભાર్గવ સમ; કવિઓમાં પણ તમે પ્રસિદ્ધ છો. પક્ષીઓમાં તમે શક્તિશાળી શરભ; અને હિંસ્ર પ્રાણીઓમાં તમે સિંહ તરીકે સમ્મત છો.

Verse 40

शालग्रामशिला च त्वं शिलासु वृषभध्वज । पूज्य रूपेषु सर्वेषु नर्मदालिंगमेव हि

હે વૃષભધ્વજ મહાદેવ! શિલાઓમાં તમે શાલગ્રામ-શિલા છો; અને સર્વ પૂજ્ય રૂપોમાં તમે જ નર્મદા-લિંગ છો, પરમ આરાધ્ય।

Verse 41

नन्दीश्वरोऽसि पशुषु वृषभः परमेश्वर । वेदेषूपनिषद्रूपी यज्वनां शीतभानुमान्

હે પરમેશ્વર! સર્વ જીવોમાં તમે નંદીશ્વર છો; પશુઓમાં તમે વૃષભ છો. વેદોમાં તમે ઉપનિષદ-સારરૂપ છો; અને યજમાનો માટે તમે શીતકિરણ ચંદ્ર, મંગલ અને પોષણદાતા છો।

Verse 42

प्रतापिनां पावकस्त्वं शैवानामच्युतो भवान् । भारतं त्वं पुराणानां मकारोऽस्यक्षरेषु च

હે પ્રભુ! પ્રતિાપીઓમાં તમે પાવક (અગ્નિ) છો; શૈવ ભક્તોમાં તમે અચ્યુત, અડગ છો. પુરાણોમાં તમે ભારત સમાન મહાન છો; અને અક્ષરોમાં તમે ‘મ’કાર—બીજરূপ છો।

Verse 43

प्रणवो बीजमंत्राणां दारुणानां विषं भवान् । व्योमव्यप्तिमतां त्वं वै परमात्मासि चात्मनाम्

હે દેવ! બીજમંત્રોનું મૂળ તમે પ્રણવ (ૐ) છો; અને દારુણ, ભયંકરોમાં તમે વિષસ્વરૂપ છો. આકાશ સમ સર્વવ્યાપીઓ માટે તમે પરમાત્મા છો; અને સર્વ આત્માઓમાં તમે અંતરાત્મા છો।

Verse 44

इन्द्रियाणां मनश्च त्वं दानानामभयं भवान् । पावनानां जलं चासि जीवनानां तथामृतम्

હે શિવ! ઇન્દ્રિયોને નિયંત્રિત કરતું મન તમે છો; દાનોમાં તમે અભય-દાન છો. પાવનોમાં તમે જળ છો; અને જીવો માટે તમે અમૃત, મોક્ષદાતા છો।

Verse 45

लाभानां पुत्रलाभोऽसि वायुर्वेगवतामसि । नित्यकर्मसु सर्वेषु संध्योपास्तिर्भवान्मता

બધા લાભોમાં તું પુત્રલાભ છે; વેગવંતોમાં તું સ્વયં વાયુ છે. અને સર્વ નિત્યકર્મોમાં તું સંધ્યા-ઉપાસના તરીકે માન્ય છે.

Verse 46

क्रतूनामश्वमेधोऽसि युगानां प्रथमो युगः । पुष्यस्त्वं सर्वधिण्यानाममावास्या तिथिष्वसि

યજ્ઞોમાં તું અશ્વમેધ છે; યુગોમાં તું પ્રથમ યુગ છે. સર્વ પોષક શુભ શક્તિઓમાં તું પુષ્ય છે, અને તિથિઓમાં તું અમાવાસ્યા છે.

Verse 47

सर्वर्तुषु वसंतस्त्वं सर्वपर्वसु संक्रमः । कुशोऽसि तृणजातीनां स्थूलवृक्षेषु वै वटः

બધી ઋતુઓમાં તું વસંત છે; બધા પર્વકાળોમાં તું સંક્રમ છે. તૃણજાતિઓમાં તું કુશ છે, અને મહાવૃક્ષોમાં તું વડ છે.

Verse 48

योगेषु च व्यतीपातस्सोमवल्ली लतासु च । बुद्धीनां धर्मबुद्धिस्त्वं कलत्रं सुहृदां भवान्

હે દેવ! શુભ યોગોમાં તમે પવિત્ર વ્યતીપાત છો, લતાઓમાં તમે સોમવલ્લી છો. બુદ્ધિઓમાં તમે ધર્મબુદ્ધિ છો અને સુહૃદોમાં તમે પ્રિયતમ સહચર છો.

Verse 49

साधकानां शुचीनां त्वं प्राणायामो महेश्वर । ज्योतिर्लिंगेषु सर्वेषु भवान् विश्वे श्वरो मतः

હે મહેશ્વર! શુચિહૃદય સાધકો માટે તમે જ પ્રાણાયામનું અનુશાસન છો. અને સર્વ જ્યોતિર્લિંગોમાં તમે વિશ્વેશ્વર—વિશ્વના સ્વામી—રૂપે માન્ય છો.

Verse 50

धर्मस्त्वं सर्वबंधूनामाश्रमाणां परो भवान् । मोक्षस्त्वं सर्ववर्णेषु रुद्राणां नीललोहितः

તમે જ ધર્મ છો—સર્વ સંબંધો અને સર્વ આશ્રમો માટે પરમ તત્ત્વ. સર્વ વર્ણોમાં તમે જ મોક્ષસ્વરૂપ; અને રુદ્રોમાં તમે નીલલોહિત છો.

Verse 51

आदित्यानां वासुदेवो हनूमान्वानरेषु च । यज्ञानां जपयज्ञोऽसि रामः शस्त्रभृतां भवान्

આદિત્યોમાં તમે વાસુદેવ છો, અને વાનરોમાં હનુમાન. યજ્ઞોમાં તમે જપયજ્ઞ છો, અને શસ્ત્રધારીઓમાં તમે રામ છો.

Verse 52

गंधर्वाणां चित्ररथो वसूनां पावको ध्रुवम् । मासानामधिमासस्त्वं व्रतानां त्वं चतुर्दशी

ગંધર્વોમાં તમે ચિત્રરથ છો, વસુઓમાં તમે પાવક, અને ધ્રુવ—અચલ ધ્રુવતારો. માસોમાં તમે અધિમાસ, અને વ્રતોમાં તમે ચતુર્દશી છો.

Verse 53

ऐरावतो गजेन्द्राणां सिद्धानां कपिलो मतः । अनंतस्त्वं हि नागानां पितॄणामर्यमा भवान्

ગજેન્દ્રોમાં તમે જ ઐરાવત માનવામાં આવો છો; સિદ્ધોમાં તમે કપિલ તરીકે માન્ય છો. નાગોમાં તમે અનંત છો અને પિતૃઓમાં તમે અર્યમા સ્વરૂપ છો.

Verse 54

कालः कलयतां च त्वं दैत्यानां बलिरेव च । किं बहूक्तेन देवेश सर्वं विष्टभ्य वै जगत्

માપવામાં આવનાર સર્વનું માપક તમે જ કાળ છો; દૈત્યોમાં તમે જ બલિ છો. હે દેવેશ, વધુ શું કહું—તમે જ સમગ્ર જગતને વ્યાપી ધારણ કરો છો.

Verse 55

एकांशेन स्थितस्त्वं हि बहिःस्थोऽन्वित एव च

તમે નિશ્ચયે તમારી શક્તિના એક અંશે સ્થિત છો; છતાં તમે સર્વ મર્યાદાઓની બહાર રહીને પણ સર્વત્ર વ્યાપક અને સર્વ સાથે અન્વિત રહો છો.

Verse 56

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा सुरास्सर्वे महादेवं वृषध्वजम् । स्तोत्रैर्नानाविधैदिंव्यैः शूलिनं परमेश्वरम्

સનત્કુમાર બોલ્યા—આ રીતે વૃષધ્વજ મહાદેવની સ્તુતિ કરીને, સર્વ દેવોએ શૂલધારી પરમેશ્વરને નાનાવિધ દિવ્ય સ્તોત્રોથી પ્રશંસા કરી.

Verse 57

प्रत्यूचुः प्रस्तुतं दीनास्स्वार्थं स्वार्थविचक्षणाः । वासवाद्या नतस्कधाः कृताञ्जलि पुटा मुने

ત્યારે પોતાના કલ્યાણની ચિંતા સાથે વ્યાકુલ છતાં હેતુમાં દૃઢ એવા ઇન્દ્રાદિ દેવો—સ્વાર્થસાધનમાં ચતુર—મુનિને ઉત્તર આપવા લાગ્યા. ખભા નમાવી, અંજલિ જોડીને વિનયપૂર્વક પ્રાર્થના કરી.

Verse 58

देवा ऊचुः । पराजिता महादेव भ्रातृभ्यां सहितेन तु । भगवंस्तारकोत्पन्नैः सर्वे देवास्सवासवाः

દેવોએ કહ્યું—હે મહાદેવ! બે ભાઈઓ સાથે હોવા છતાં અમે બધા દેવો, ઇન્દ્ર સહિત, તારકમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા ગણસમૂહોથી પરાજિત થયા છીએ. હે ભગવન, અમે તમારી શરણમાં આવ્યા છીએ.

Verse 59

त्रैलोक्यं स्ववशं नीतं तथा च मुनिसत्तमाः । विध्वस्तास्सर्वसंसिद्धास्सर्वमुत्सादितं जगत्

હે મુનિશ્રેષ્ઠ! ત્રિલોકને તેમના વશમાં લાવવામાં આવ્યું; સર્વ સિદ્ધોનો નાશ થયો, અને આખું જગત્ ઉજાડી નાખવામાં આવ્યું.

Verse 60

यज्ञभागान्समग्रांस्तु स्वयं गृह्णाति दारुणः । प्रवर्तितो ह्यधर्मस्तैरृषीणां च निवारितः

એ દારુણ (ભયંકર) પોતે જ યજ્ઞનો સમગ્ર ભાગ લઈ લે છે. તેમના કારણે અધર્મ પ્રવર્તે છે અને ઋષિઓનો ધર્મમાર્ગ અવરોધાય છે.

Verse 61

अवध्यास्सर्वभूतानां नियतं तारकात्मजाः । तदिच्छया प्रकुर्वन्ति सर्वे कर्माणि शंकर

હે શંકર! તારકના પુત્રો નિશ્ચયે સર્વ ભૂતો માટે અવધ્ય છે; અને માત્ર તેની ઇચ્છાથી પ્રેરિત થઈ તેઓ સર્વ કર્મો કરે છે.

Verse 62

यावन्न क्षीयते दैत्यैर्घोरैस्त्रिपुरवासिभिः । तावद्विधीयतां नीतिर्यया संरक्ष्यते जगत्

ત્રિપુરમાં વસતા ઘોર દૈત્યો દ્વારા જગત હજી ક્ષીણ ન થાય ત્યાં સુધી, એવી નીતિ ગોઠવવામાં આવે કે જેના દ્વારા વિશ્વનું રક્ષણ થાય.

Verse 63

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामिन्द्रादीनां दिवौकसाम् । शिवः संभाषमाणानां प्रतिवाक्यमुवाच सः

સનત્કુમાર બોલ્યા—ઇન્દ્ર વગેરે દેવલોકવાસીઓના વચનો આ રીતે સાંભળી, તેઓ વાત કરતાં હતાં ત્યારે ભગવાન શિવે તેમને યોગ્ય પ્રતિઉત્તર આપ્યો.