शिवागमन-नाद-समागमः (Śiva’s Advent, the Drum-Sound, and the Cosmic Assembly)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्

બ્રહ્માએ કહ્યું—હે નારદ, હે મુનિ, શિવના મંગલમય આગમનનો આ ઉત્તમ વર્ણન સાંભળ. પર્વતશ્રેષ્ઠ કૈલાસ પર કૂબેરના તપોબળથી આ ઘટના બની હતી.

Verse 2

निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् । विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः

નિધિઓના અધિપત્યનું વર આપી વરદાતા કુબેર પોતાના ઉત્તમ ધામે ગયો. ત્યારબાદ વિશ્વેશ્વર ભગવાન શિવે હૃદયમાં વિચાર કર્યો.

Verse 3

विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् । तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्

મારું જે વિદ્યાઙ્ગજ પૂર્ણ સ્વરૂપ છે, તે જ પ્રલયકાર્ય કરનાર છે. એ જ રૂપે હું ગુહ્યકાલય એવા કૈલાસે જઈશ.

Verse 4

रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः । हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन

રુદ્ર મારા હૃદયથી જન્મેલો—મારો પૂર્ણાંશ—બ્રહ્માના ફળદ કર્મક્ષેત્રથી પર છે. હરિ, બ્રહ્મા આદિ જેમની સેવા કરે છે; તે મારો અભિન્ન, નિરંજન છે.

Verse 5

तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् । कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्

એ જ સ્વરૂપ ધારણ કરીને હું ત્યાં જ સુહૃદ બની વિહાર કરીશ. કૂબેર સાથે નિવાસ કરી મહાન તપ કરીશ.

Verse 6

इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः । ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्

આ રીતે વિચાર કરીને, શિવની ઇચ્છા મુજબ આગળ વધવા ઉત્સુક તે રુદ્રે ત્યાં પોતાની ઢક્કા વગાડી; તેનો નાદ જ પરમગતિ તરફની શુભપ્રાપ્તિનું નાદરૂપ બન્યો।

Verse 7

त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः । आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः

ત્રિલોકના મનમાં તેનો ધ્વનિ ઉત્સાહ જગાવનાર બન્યો. આહ્વાન અને આગળ વધવાની ગતિથી યુક્ત તે નાદ અદભુત—ગંભીર, ઘન અને પૂર્ણસ્વરવાળો હતો।

Verse 8

तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा । आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै

તે સાંભળીને વિષ્ણુ, બ્રહ્મા વગેરે દેવો તથા મુનિઓ ત્યાં ગયા; અને આગમ-નિગમના મૂર્તિસ્વરૂપ સિદ્ધો પણ નિશ્ચયે તે સ્થળે પહોંચ્યા।

Verse 9

सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः । सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः

ત્યાં દેવો, અસુરો વગેરે સર્વે ઉત્સવભાવથી આવી પહોંચ્યા. જ્યાં જ્યાં પ્રમથો સ્થિત હતા, તેઓ સૌ પણ તે સ્થળે આવી ગયા.

Verse 10

गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः । तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु

એ ગણો પણ મહાભાગ્યશાળી છે અને સર્વ લોકોથી નમસ્કૃત છે. હવે હું તેમની સંખ્યા કહું છું—સાવધાન થઈને સાંભળો.

Verse 11

अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च

ત્યારે ગણેશ્વર શંખકર્ણ એક કરોડ ગણો સાથે આવી પહોંચ્યો. કેકરાક્ષ દસ સાથે આવ્યો અને વિકૃત પણ આઠ સાથે આવ્યો.

Verse 12

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः । षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च

ચોસઠ ભાગોથી વિશાખ, નવથી પારિયાત્રક, છથી શ્રીમાન્ સર્વાંતક, અને આઠ ભાગોથી દુન્દુભ પણ (ઉત્પન્ન થયો).

Verse 13

जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमांस्तथैव विकृताननः

જાલંક ખરેખર શિવગણોમાં અગ્રણી છે, બાર કરોડ (અનુચરો) સાથે યુક્ત. તેમ જ શ્રીમાન્ સમદ સાત કરોડ સાથે યુક્ત છે અને વિકૃતાનન પણ એ જ રીતે છે.

Verse 14

पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः । कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा

પાંચ (કરોડ)થી કપાલી જ છે; છ (કરોડ)થી શુભ સંદારક છે. અહીં કરોડો-કરોડોની સંખ્યામાં કંડુક અને કુંડક પણ છે.

Verse 15

विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः

વિષ્ટંભ આઠ (અંશ/શક્તિ) સાથે આગળ વધ્યો, અને ચન્દ્રતાપન પણ આઠ સાથે—નિયત માપ પ્રમાણે સૃષ્ટિ-ક્રમમાં ગતિમાન થયો.

Verse 16

महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

શિવગણોના અધિપતિ ગણપ, સહસ્ર મહાકેશધારી સેવકો દ્વારા—અથવા કરોડો ગણો દ્વારા—પરિવૃત હતો।

Verse 17

कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै

કુંડીની પૂજા બાર અર્પણોથી કરવી; તેમજ શુભ પર્વતકની પણ. કાલ અને કાલકની પણ (પૂજા થાય); અને મહાકાલની તો નિશ્ચયે સો અર્પણોથી.

Verse 18

अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः

અગ્નિમુખી શતકોટિ (ગણ) છે, આદિત્યમૂર્ધા એક કોટિ; તેમજ ધનાવહ—ધન વહન કરી દાન કરનાર—આ રીતે આ મહાવિભૂતિઓ વર્ણવાઈ છે।

Verse 19

सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

સન્નાહ સો (સંખ્યા)માં હતો, કુમુદ કરોડોમાં; અમોઘ અને કોકિલ પણ (હતા); અને સુમંત્રક તો કરોડો પર કરોડોમાં—આ રીતે શિવના પરાક્રમી અનુચરો ગણાયા।

Verse 20

काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः

બીજું એક પ્રાકટ્ય ‘કાકપાદ’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું. સાઠ અને સાઠમાંથી આગળ પ્રભુ ‘સંતાનક’ તથા નવ સાથે ‘મહાબલ’; તેમજ ‘મધુ’, ‘પિંગ’, ‘પિંગલ’ પણ ઉત્પન્ન થયા।

Verse 21

नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः

નીલ નવ્વે કરોડોનો અધિપતિ છે; તેમજ પૂર્ણભદ્ર દેવેશોના ગણોનો સ્વામી છે. મહાબલી ચતુર્વક્ત્ર પણ સાત કરોડોનો અધિનાયક છે.

Verse 22

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः । तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै

કરોડો-કરોડો અને હજારો-હજારો ગણોના સો-વીસના સમૂહોથી ઘેરાયેલો સર્વેશ્વર શિવ ત્યાં આવ્યો—નિશ્ચયે કૈલાસગમન માટે.

Verse 23

काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः

આમાં કાષ્ઠાગૂઢ ચોસઠ સાથે ગણાય છે; તેમજ સુકેશ અને વૃષભ. અને ચૈત્ર સાત કરોડો સાથે—આ પ્રભુ નકુલીશ છે.

Verse 24

लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

લોકાંતક તેજસ્વી આત્માવાળો છે; તેમજ દૈત્યાંતક દૈત્યોનો સંહારક પ્રભુ છે. દેવ ભૃંગી અને શ્રીમાન્ રિટી—આ બધાં દેવોના દેવ શિવને પ્રિય છે.

Verse 25

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः । नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः

‘અશનિર્ભાનુક’ પણ હતા, તેમજ ચોસઠમાં ‘સનાતન’ (પ્રધાન) પણ હતા. નંદીશ્વર ગણાધીશ હતા; તેમનું મહાબળ શતકોટિ સમાન હતું।

Verse 26

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः

આ અને અન્ય ગણપતિઓ અસંખ્ય અને મહાબળી હતા. તેઓ સર્વે સહસ્રહસ્ત અને જટામુકુટધારી હતા।

Verse 27

सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

સર્વે જટામાં ચંદ્રાવતંસ ધારણ કરતા; સર્વે નીલકંઠ અને ત્રિલોચન હતા. હાર, કુંડળ, કેયૂર, મુકુટ આદિ આભૂષણોથી અલંકૃત હતા।

Verse 28

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

તેઓ બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ સમાન તેજસ્વી હતા અને અણિમા આદિ સિદ્ધિવાળા ગણસમૂહોથી ઘેરાયેલા હતા. કરોડ સૂર્ય સમાન પ્રકાશમાન ગણેશ્વરો ત્યાં આવી પહોંચ્યા।

Verse 29

एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः । जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः

શિવના તે અન્ય ગણાધિપતિઓ મહાત્મા અને નિર્મળ તેજથી દીપ્ત હતા. મહા આનંદથી તેઓ ત્યાં ગયા, શ્રીશિવદર્શન માટે આતુર બનીને.

Verse 30

गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् । सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः

ત્યાં જઈને શિવના દર્શન કરીને તેમણે નમસ્કાર કર્યો અને પરમ સ્તુતિ કરી. વિષ્ણુના નેતૃત્વમાં બધા જ અંજલિ જોડીને, મસ્તક નમાવી, ભક્તિપૂર્વક ઊભા રહ્યા.

Verse 31

इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः । कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः

આ રીતે વિષ્ણુ આદિ દેવો સાથે પરમેશ્વર મહેશ આનંદપૂર્વક મહાત્મા કુબેરના પવિત્ર નિવાસ કૈલાસે ગયા.

Verse 32

कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् । भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः

કુબેરે પણ શંભુના આગમન પર અત્યંત આદરથી તેમની પૂજા કરી. ભક્તિપૂર્વક, પોતાના પરિજન સાથે, અનેક પ્રકારના ઉપહાર અને સેવાઓ અર્પણ કરી.

Verse 33

ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् । शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे

ત્યારબાદ તેણે દૃઢ નિશ્ચયથી વિષ્ણુ આદિ દેવો તથા અન્ય ગણોનું વિધિપૂર્વક પૂજન કર્યું. અને શિવને પ્રસન્ન કરવા માટે શિવાનુગોનું પણ સમાન આદરથી અર્ચન કર્યું.

Verse 34

अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः । मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः

પછી પ્રસન્ન મનવાળા શંભુએ કુબેરને આલિંગન કર્યું અને આશીર્વાદરૂપે તેના મસ્તકના શિખરને ઘ્રાણ કર્યું. ત્યારબાદ તેઓ સર્વ ગણો સાથે અલકામાં ત્યાં જ સ્થિર રહ્યા.

Verse 35

शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः । नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्

ત્યારે પ્રભુએ વિશ્વકર્માને આદેશ આપ્યો— પર્વત પર નિર્માણ કર; અનેક ભક્તોના નિવાસ માટે, દરેકને પોતાના તથા અન્યના યોગ્યતા મુજબ યથોચિત આવાસો રચ।

Verse 36

विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने । रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया

હે મુને! ત્યારબાદ વિશ્વકર્મા ત્યાં ગયો અને શંભુની અનુમતિથી ઝડપથી નાનાવિધ રચનાઓ રચવા લાગ્યો।

Verse 37

अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा

ત્યારે હરિની પ્રાર્થનાથી પ્રેરિત થઈ શંભુ પરમ પ્રસન્ન થયા।

Verse 38

कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् । सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः

કુબેર પર અનુગ્રહ કરીને પરમેશ્વર કૈલાસ પર્વત તરફ ગયા. શુભ મુહૂર્તે ત્યાં પ્રવેશ કરી પોતાના પરમ ધામમાં સ્થિત થયા।

Verse 39

अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः । अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः । मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्

ભક્તવત્સલ પ્રભુએ પ્રેમથી સર્વને સનાથ અને સુરક્ષિત કર્યા. ત્યારબાદ વિષ્ણુપ્રમુખ દેવો, મુનિઓ તથા અન્ય સિદ્ધોએ આનંદથી શિવનો મંગલ અભિષેક કર્યો।

Verse 40

समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः । नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्

પછી સૌએ ક્રમશઃ, હાથમાં વિવિધ ઉપહાર લઈને, એકસાથે પૂજન કર્યું; અને મહોત્સવને પૂર્વે રાખીને મંગલમય નીરાજન (આરતી) પણ કર્યું।

Verse 41

तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने । सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः

ત્યારે, હે મુને, ત્યાં મંગળનું ધામ બને તેવી દિવ્ય પુષ્પવૃષ્ટિ થઈ; અત્યંત પ્રસન્ન થઈને અપ્સરાઓ ગાનમાં તત્પર રહી નૃત્ય કરવા લાગી।

Verse 42

जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः । तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः

ત્યાં ‘જય’નો નાદ અને ‘નમઃ’નો ઉચ્ચાર સંપૂર્ણ સંસ્કૃત અને મંગલમય હતો; તેથી સૌના સુખને વધારતો મહાન ઉત્સાહ પ્રગટ્યો।

Verse 43

स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा । सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्

ત્યારે શંભુ સિંહાસન પર બિરાજમાન થઈ અતિશય તેજથી શોભિત થયા; વિષ્ણુ આદિ સર્વ દેવોએ તેમને વારંવાર, પોતપોતાના યોગ્ય વિધાન મુજબ, સેવા કરી।

Verse 44

अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् । अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्

ત્યારે સર્વ દેવો તથા અન્ય દિવ્ય સત્તાઓએ, પોતપોતાની રીતથી, યોગ્ય અને પ્રિય વચનો દ્વારા લોકમંગલકર્તા ભગવાન શંકરની સ્તુતિ કરી।

Verse 45

प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः । मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः

તેમની સ્તુતિ સાંભળી શિવ અંતરમાં પ્રસન્ન થયા. સર્વેશ્વર પ્રભુએ પ્રેમપૂર્વક તેમના મનોભિલષિત વર અને કામનાઓ અર્પણ કરી.

Verse 46

शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने । प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह

હે મુનિ, ત્યારે શિવની આજ્ઞાથી તેઓ સર્વે પોતપોતાના ધામે ગયા. તેમની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ, તેઓ પ્રસન્ન થયા; અને હું પણ વિષ્ણુ સાથે ગયો.

Verse 47

उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह । बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः

વિષ્ણુને આસન પર (શય્યાસન પર) બેસાડીને શંભુએ મને કહ્યું. પરમેશ્વરે તેમને ઘણું સમજાવી મહાપ્રેમથી અનુગ્રહ કર્યો.

Verse 48

शिव उवाच । हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम । सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा

શિવે કહ્યું—હે હરિ, હે વિધાતા (બ્રહ્મા), મારા પ્રિય પુત્રો! તમે બન્ને મને અત્યંત પ્રિય છો. તમે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છો અને સદા ત્રિલોકની રક્ષા તથા સૃષ્ટિ-પ્રવર્તનમાં લાગેલા રહો છો.

Verse 49

गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया । सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा

મારી આજ્ઞાથી તમે બન્ને સદા નિર્ભય બની તમારા સ્થાન પર જાઓ. હું જ સુખદાતા છું અને વિશેષ રીતે સદા તમારું ધ્યાન રાખીશ.

Verse 50

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया । अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ

શંભુના વચનો સાંભળી અને તેમની આજ્ઞા મુજબ ગાઢ પ્રણામ કરીને, હું અને હરિ પ્રસન્ન મનથી પોતાના-પોતાના ધામે પરત ગયા.

Verse 51

तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा । उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः

એ જ ક્ષણે અત્યંત પ્રસન્ન શંકરે આનંદથી નિધિઓના સ્વામીને બેસાડ્યો, તેનો હાથ પકડી શુભ વચન બોલ્યા.

Verse 52

शिव उवाच । तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे । स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ

શિવ બોલ્યા—હે સખા! તારા પ્રેમથી અને મિત્રભાવથી આવેલા તારા આગમનથી હું વશ થયો છું. નિર્ભય થઈ પોતાના સ્થાને જા; હે નિર્દોષ, હું સદા તારો સહાયક છું.

Verse 53

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः । तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः

શંભુ (ભગવાન શિવ)નાં વચનો સાંભળી કુબેરનું મન અત્યંત પ્રસન્ન થયું. તેમની આજ્ઞાનું પાલન કરીને તે હર્ષપૂર્વક પોતાના ધામે ગયો.

Verse 54

स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे । सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः

પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા કૈલાસ પર શંભુએ કહ્યું. તેઓ ગણોથી પરિભ્રમિત, યોગમાં લીન, સ્વચ્છંદ અને ધ્યાનમાં સંપૂર્ણ તત્પર હતા.

Verse 55

क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् । इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः

ક્યારેક તેઓ પોતાના સ્વરૂપનું ધ્યાન ધરતા, ક્યારેક યોગમાં લીન થઈ જતા. સ્વચ્છંદ મનથી તેઓ પ્રીતિપૂર્વક પવિત્ર કથાઓનું ગાન કરતા હતા.

Verse 56

क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः । विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्

ક્યારેક કૈલાસના શુભ અને ઊંચા પર્વત-પ્રદેશોમાં મહેશ્વર, વિવિધ દિવ્ય વિહારનો જાણકાર, પોતાના ગણો સાથે પ્રીતિપૂર્વક આનંદથી ક્રીડા કરતા।

Verse 57

इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः । अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः

આ રીતે રુદ્રસ્વરૂપ પરમેશ્વર શંકર, અનેક રીતે યોગિવર તરીકે પ્રગટ થતો હોવા છતાં, પોતાના જ પર્વત પર દિવ્ય લીલા કરતો રહ્યો।

Verse 58

नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः । पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्

થોડો સમય પરમેશ્વર પત્ની વિના રહ્યા; પછી તેમણે પોતાની દિવ્ય પત્નીને પ્રાપ્ત કરી—જે દક્ષની પત્નીમાંથી જન્મેલી પુત્રીરૂપે પ્રગટ થઈ હતી।

Verse 59

विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः । सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः

હે દેવર્ષિ, મહેશ્વર દક્ષપુત્રી સતી સાથે આનંદથી ક્રીડા કરતા; લોકધર્મના આચારમાં પરાયણ રહી તેઓ સંતોષી અને સુખી રહ્યા।

Verse 60

इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर । कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि

હે મુનીશ્વર! આ રીતે તને રુદ્રના આ અવતારનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું; તેમજ તેમનું કૈલાસમાં આગમન અને નિધિપતિ કુબેર સાથેનું સખ్యత્વ પણ કહેલું છે।

Verse 61

तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी । इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा

તે વર્ણનના અંતર્ગત રહેલી દિવ્ય લીલા પણ—જ્ઞાનવર્ધક—વર્ણિત થઈ છે; જે ઇહલોક અને પરલોકમાં નિત્ય સર્વ ધર્મ્ય કામનાઓનું ફળ આપે છે।

Verse 62

इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः

જે કોઈ સમાહિત ચિત્તથી આ પવિત્ર કથા વાંચે અથવા સાંભળે, તે ઇહલોકમાં ભોગ-કલ્યાણ પ્રાપ્ત કરીને પરલોકમાં મુક્તિ પામે છે।