नन्दाव्रत-समाप्तिः तथा शङ्करस्य प्रत्यक्ष-दर्शनम् (Completion of the Nandā-vrata and Śiva’s Direct Appearance)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवैश्च कृता शंभोर्नुतिः परा । शिवाच्च सा वरं प्राप्ता शृणु ह्यादरतो मुने

બ્રહ્માએ કહ્યું—આમ કહીને સર્વ દેવોએ શંભુ (શ્રીશિવ)ની પરમ સ્તુતિ કરી. અને શિવ પાસેથી તેણીએ એક વર પ્રાપ્ત કર્યો. હે મુનિ, આદરથી સાંભળો।

Verse 2

अथो सती पुनः शुक्लपक्षेऽष्टम्यामुपोषिता । आश्विने मासि सर्वेशं पूजयामास भक्तितः

પછી સતી ફરી શુક્લપક્ષની અષ્ટમીએ ઉપવાસે રહી. આશ્વિન માસમાં તેણીએ સર્વેશ—શ્રીશિવ—ની પૂર્ણ ભક્તિથી પૂજા કરી।

Verse 3

इति नंदाव्रते पूर्णे नवम्यां दिनभागतः । तस्यास्तु ध्यानमग्नायाः प्रत्यक्षमभवद्धरः

આ રીતે નંદા-વ્રત પૂર્ણ થતાં, નવમીએ દિવસ આગળ વધતાં, ધ્યાનમાં લીન થયેલી તેણી સામે ધર (શ્રીશિવ) પ્રત્યક્ષ પ્રગટ થયા।

Verse 4

सर्वाङ्गसुन्दरो गौरः पंचवक्त्रस्त्रिलोचनः । चंद्रभालः प्रसन्नात्मा शितिकंठश्चतुर्भुज

તે સર્વ અંગોમાં સુંદર, ગૌરવર્ણ, પંચવક્ત્ર અને ત્રિલોચન છે. લલાટે ચંદ્ર શોભે છે, અંતર પ્રસન્ન છે; નীলકંઠ, ચતુર્ભુજ—આ રીતે શ્રીશિવ પ્રગટ થયા।

Verse 5

त्रिशूलब्रह्मकवराभयधृग्भस्मभास्वरः । स्वर्धुन्या विलसच्छीर्षस्सकलाङ्गमनोहरः

તે ભસ્મની તેજસ્વિતાથી ઝળહળતા હતા; ત્રિશૂલ ધારણ કરનાર, બ્રહ્મકવચરૂપ રક્ષા ધરાવનાર અને અભયમુદ્રા ધારણ કરનાર હતા. સ્વર્ગગંગા તેમના શિરે શોભતી હતી; તેમનું સર્વ અંગ મનોહર હતું।

Verse 6

महालावण्यधामा च कोटिचन्द्रसमाननः । कोटिस्मरसमाकांतिस्सर्वथा स्त्रीप्रियाकृतिः

તે મહાલાવણ્યના ધામ હતા; તેમનું મુખ કરોડો ચંદ્ર સમાન હતું. તેમની કાંતિ કરોડો કામદેવ સમ હતી; સર્વ રીતે તેમનું રૂપ સ્ત્રીઓને પ્રિય અને મનોહર હતું।

Verse 7

प्रत्यक्षतो हरं वीक्ष्य सती सेदृविधं प्रभुम् । ववन्दे चरणौ तस्य सुलज्जावनतानना

હરને પ્રત્યક્ષ જોઈ—આ રીતે પ્રગટ રૂપે પોતાના પ્રભુને—સતીએ લજ્જાસહિત મુખ નમાવી, તેમના ચરણોમાં પ્રણામ કર્યો।

Verse 8

अथ प्राह महादेवस्सतीं सद्व्रतधारिणीम् । तामिच्छन्नपि भार्यार्थं तपश्चर्याफलप्रदः

તપશ્ચર્યાનું ફળ આપનાર મહાદેવે ત્યારે સદ્વ્રતધારિણી સતીને કહ્યું. તેણીને પત્નીરૂપે ઇચ્છતા હોવા છતાં, તપની પવિત્રતા અને ફળ સિદ્ધ થાય એવી વાણી તેમણે ઉચ્ચારી।

Verse 9

महादेव उवाच । दक्षनंदिनि प्रीतोस्मि व्रतेनानेन सुव्रते । वरं वरय संदास्ये यत्तवाभिमतं भवेत्

મહાદેવ બોલ્યા—હે દક્ષકન્યા, હે સુવ્રતે! આ વ્રતથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું. વર માગ; તારા હૃદયને જે અભિમત હોય તે હું નિશ્ચયે આપિશ।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । जानन्नपीह तद्भावं महादेवो जगत्पतिः । जगौ वरं वृणीष्वेति तद्वाक्यश्रवणेच्छया

બ્રહ્મા બોલ્યા—જગત્પતિ મહાદેવ અહીં તેનો ભાવ જાણતા હોવા છતાં, તેના પોતાના શબ્દો સાંભળવાની ઇચ્છાથી બોલ્યા—“વર પસંદ કર.”

Verse 11

सापि त्रपावशा युक्ता वक्तुं नो हृदि यत्स्थितम् । शशाक सा त्वभीष्टं यत्तल्लज्जाच्छादितं पुनः

તે પણ લજ્જાથી વશ થઈ, હૃદયમાં જે હતું તે કહી શકી નહીં. કહેવા ઇચ્છતી હોવા છતાં, તે પ્રિય અભિલાષા ફરી લજ્જાથી ઢંકાઈ ગઈ.

Verse 12

प्रेममग्नाऽभवत्साति श्रुत्वा शिववचः प्रियम् । तज्ज्ञात्वा सुप्रसन्नोभूच्छंकरो भक्तवत्सलः

ભગવાન શિવનાં પ્રિય વચનો સાંભળી સતી પ્રેમમાં સંપૂર્ણ લીન થઈ ગઈ. તેના હૃદયનો ભાવ જાણી ભક્તવત્સલ શંકર અત્યંત પ્રસન્ન થયા.

Verse 13

वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि प्राहेति स पुनर्द्रुतम् । सतीभक्तिवशश्शंभुरंतर्यामी सतां गतिः

તે ઝડપથી વારંવાર બોલ્યા—“વર બોલ, વર બોલ!” કારણ કે સર્વાંતર્યામી શંભુ પણ સતીની ભક્તિથી વશ થાય છે; તેઓ જ સજ્જનોની શરણ અને પરમ ગતિ છે.

Verse 14

अथ त्रपां स्वां संधाय यदा प्राह हरं सती । यथेष्टं देहि वरद वरमित्यनिवारकम्

પછી સતી પોતાની લાજ સંભાળી હર (શિવ) ને બોલી—“હે વરદ! તમારી ઇચ્છા મુજબ મને એવો વર આપો, જેને કોઈ રોકી ન શકે.”

Verse 15

तदा वाक्यस्यावसानमनवेक्ष्य वृषध्वजः । भव त्वं मम भार्येति प्राह तां भक्तवत्सलः

ત્યારે વૃષધ્વજ ભગવાન શિવે, તેણીના વચનો પૂર્ણ થવાની રાહ ન જોઈ, ભક્તવત્સલ સ્નેહથી કહ્યું— “તું મારી પત્ની થા.”

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य साभीष्टफल भावनम् । तूष्णीं तस्थौ प्रमुदिता वरं प्राप्य मनोगतम्

તેનાં વચનો—અભીષ્ટ ફળ આપનારાં—સાંભળી તે અત્યંત પ્રસન્ન થઈ; મનગમતો વર પ્રાપ્ત કરીને તે મૌન રહી ઊભી રહી.

Verse 17

इति श्रीशैवे महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवरलाभो नाम सप्तदशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીશૈવ મહાપુરાણના દ્વિતીય ગ્રંથ રુદ્રસંહિતાના દ્વિતીય વિભાગ સતીખંડમાં “સતીવરલાભ” નામનો સત્તરમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.

Verse 18

ततो भावान्समादाय शृंगाराख्यो रसस्तदा । तयोश्चित्ते विवेशाशु कला हावा यथोदितम्

પછી યોગ્ય ભાવોને સમેટતાં શૃંગાર-રસ પ્રગટ થયો; શાસ્ત્રોક્ત કલા અને હાવભાવ તરત જ તે બંનેના ચિત્તમાં પ્રવેશી ગયા.

Verse 19

तत्प्रवेशात्तु देवर्षे लोकलीलानुसारिणोः । काप्यभिख्या तयोरासीच्चित्रा चन्द्रमसोर्यथा

હે દેવર્ષિ, ત્યાં પ્રવેશ કર્યા પછી લોકલીલાનુસાર વર્તન કરનાર તે બે જણને ચંદ્રપ્રભા જેવી અદ્ભુત એક વિશિષ્ટ ખ્યાતિ પ્રાપ્ત થઈ।

Verse 20

रेजे सती हरं प्राप्य स्निग्धभिन्नांजनप्रभा । चन्द्राभ्याशेऽभ्रलेखेव स्फटिकोज्ज्वलवर्ष्मणः

હરને પ્રાપ્ત કરીને સતી તેજસ્વી બની—તેણીની કાંતિ મૃદુ, તાજે પીસેલા અંજન જેવી; સ્ફટિક સમ ઉજ્જ્વલ દેહવાળા ચંદ્રની પાસે વાદળની સૂક્ષ્મ રેખા જેવી।

Verse 21

अथ सा तमुवाचेदं हरं दाक्षायणी मुहुः । सुप्रसन्ना करौ बद्ध्वा नतका भक्तवत्सलम्

ત્યારે દક્ષકન્યા સતી અત્યંત પ્રસન્ન થઈ વારંવાર હરને આ વચન બોલી. હાથ જોડીને, નમસ્કાર કરીને, તેણે ભક્તવત્સલ પ્રભુને સંબોધ્યા।

Verse 22

सत्युवाच । देवदेव महादेव विवाह विधिना प्रभौ । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

સતી બોલી—હે દેવદેવ મહાદેવ, હે પ્રભુ! વિધિપૂર્વક વિવાહ કરીને મને સ્વીકારો. મારા પિતાને સંમત કરાવી, હે જગત્પતે, મને ગ્રહણ કરો.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं सतीवचः श्रुत्वा महेशो भक्तवत्सलः । तथास्त्विति वचः प्राह निरीक्ष्य प्रेमतश्च ताम्

બ્રહ્મા બોલ્યા—સતીના આ વચનો સાંભળી ભક્તવત્સલ મહેશ પ્રેમથી તેણીને નિહાળી “તથાસ્તુ” એમ બોલ્યા.

Verse 24

दाक्षायण्यपि तं नत्वा शंभुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता

દાક્ષાયણી (સતી)એ પણ શંભુને નમસ્કાર કરીને ભક્તિપૂર્વક વિનંતી કરી; તેમની આજ્ઞા મેળવી, મોહથી આવૃત થઈ, તે માતા પાસે ગઈ।

Verse 25

हरोपि हिमवत्प्रस्थं प्रविश्य च निजाश्रमम् । दाक्षायणीवियोगाद्वै कृच्छ्रध्यानपरोऽभवत्

હર પણ હિમવત પ્રદેશમાં પ્રવેશ કરીને પોતાના આશ્રમમાં પરત ફર્યા; અને દાક્ષાયણીના વિયોગથી તેઓ કઠોર તપોમય ધ્યાનમાં સંપૂર્ણ તત્પર બન્યા।

Verse 26

समाधाय मनः शंभुर्लौकिकीं गतिमाश्रितः । चिंतयामास देवर्षे मनसा मां वृषध्वजः

મનને સ્થિર કરીને શંભુએ બહારથી લોકિક આચરણનો આશ્રય લીધો; હે દેવર્ષિ, વૃષધ્વજ પ્રભુએ અંતર્મનમાં મારું જ ચિંતન કર્યું.

Verse 27

ततस्संचिंत्यमानोहं महेशेन त्रिशूल्रिना । पुरस्तात्प्राविशं तूर्णं हरसिद्धिप्रचोदितः

પછી ત્રિશૂલધારી મહેશ મને ચિંતન કરતા હતા; હરાની અચૂક સિદ્ધિથી પ્રેરિત થઈ હું તુરંત તેમના સમક્ષ પ્રગટ થઈ.

Verse 28

यत्रासौ हिमवत्प्रस्थे तद्वियोगी हरः स्थितः । सरस्वतीयुतस्तात तत्रैव समुपस्थितः

હિમવંતના ઢાળ પર જે પ્રદેશમાં વિયોગથી વ્યાકુળ હર (શિવ) સ્થિત હતા, ત્યાં જ—હે પ્રિય—સરಸ್ವતીসহ (બ્રહ્મા) પણ આવી પહોંચ્યા.

Verse 29

सरस्वतीयुतं मां च देवर्षे वीक्ष्य स प्रभुः । उत्सुकः प्रेमबद्धश्च सत्या शंभुरुवाच ह

હે દેવર્ષિ, મને સરસ્વતી સાથે જોઈ તે પ્રભુ શંભુ ઉત્સુક અને પ્રેમબંધનમાં બંધાઈ સતીને બોલ્યા।

Verse 30

शंभुरुवाच । अहं ब्रह्मन्स्वार्थपरः परिग्रहकृतौ च यत् । तदा स्वत्वमिवस्वार्थे प्रतिभाति ममाधुना

શંભુ બોલ્યા—હે બ્રહ્મન, જ્યારે હું સ્વાર્થમાં તત્પર થઈ પરિગ્રહ (અધિકાર-ગ્રહણ) કર્મમાં પ્રવૃત્ત થયો, ત્યારે એ સ્વાર્થ આજ પણ મને ‘મારું’ જ હોય તેમ, જાણે સાચું સ્વત્વ હોય તેમ, પ્રતીત થાય છે।

Verse 31

अहमाराधितस्सत्याद्दाक्षायण्याथ भक्तितः । तस्यै वरो मया दत्तो नंदाव्रतप्रभावतः

દક્ષકન્યા સતીએ ભક્તિપૂર્વક મારી આરાધના કરી; તેથી નંદા-વ્રતના પ્રભાવથી મેં તેને વરદાન આપ્યું।

Verse 32

भर्ता भवेति च तया मत्तो ब्रह्मन् वरो वृतः । मम भार्या भवेत्युक्तं मया तुष्टेन सर्वथा

હે બ્રાહ્મણ, તેણે મારી પાસે વર માગ્યો—“તમે મારા પતિ થાઓ.” અને હું સર્વથા પ્રસન્ન થઈને બોલ્યો—“તે મારી પત્ની બને.”

Verse 33

अथावदत्तदा मां सा सती दाक्षायणी त्विति । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

ત્યારે સતી દાક્ષાયણી મને બોલી—“હું દાક્ષાયણી સતી છું; પિતાની નજરમાં પોતાને લાવી, હે જગત્પતે, મને સ્વીકારો.”

Verse 34

तदप्यंगीकृतं ब्रह्मन्मया तद्भक्ति तुष्टितः । सा गता भवनं मातुरहमत्रागतो विधे

હે બ્રહ્મન્! તેની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ મેં પણ તે પ્રસ્તાવ સ્વીકાર્યો. તે માતાના ગૃહે ગઈ અને હું અહીં આવ્યો છું, હે વિધાતા।

Verse 35

तस्मात्त्वं गच्छ भवनं दक्षस्य मम शासनात् । तां दक्षोपि यथा कन्यां दद्यान्मेऽरं तथा वद

અતએવ મારી આજ્ઞાથી તું દક્ષના ગૃહે જા. એવી રીતે કહેજે કે દક્ષ પણ તે કન્યાને વિધિપૂર્વક મને વિવાહાર્થે અર્પે।

Verse 36

सतीवियोगभंगस्स्याद्यथा मे त्वं तथा कुरु । समाश्वासय तं दक्षं सर्वविद्याविशारदः

સતીથી મારો વિયોગ તૂટે તે રીતે તું કર; જેમ હું ઇચ્છું તેમ જ કર. હે સર્વવિદ્યાવિશારદ! દક્ષને જઈ સાંત્વના આપ।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य महादेवस्सकाशे मे प्रजापतेः । सरस्वतीं विलोक्याशु वियोगवशगोभवत्

બ્રહ્માએ કહ્યું—પ્રજાપતિ એવા મારા સમક્ષ આમ કહી મહાદેવે સરસ્વતી તરફ નજર કરી; અને તરત જ વિયોગના વશમાં આવી ગયા।

Verse 38

तेनाहमपि चाज्ञप्तः कृतकृत्यो मुदान्वितः । प्रावोचं चेति जगतां नाथं तं भक्तवत्सलम्

આ રીતે તેમણે મને પણ આજ્ઞા આપી. કર્તવ્ય પૂર્ણ થયું એમ માની આનંદથી ભરાઈ હું જગન્નાથ, ભક્તવત્સલ તે પ્રભુની સ્તુતિ કરીને બોલ્યો।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । यदात्थ भगवञ्शम्भो तद्विचार्य सुनिश्चितम् । देवानां मुख्यस्स्वार्थो हि ममापि वृषभध्वज

બ્રહ્માએ કહ્યું—હે ભગવન શંભુ! તમે જે કહ્યું તે મેં સારી રીતે વિચાર કરીને દૃઢ નિશ્ચય કર્યો છે. હે વૃષભધ્વજ! દેવોનું અને મારું પણ મુખ્ય કલ્યાણ તેમાં જ છે।

Verse 40

दक्षस्तुभ्यं सुतां स्वां च स्वयमेव प्रदास्यति । अहं चापि वदिष्यामि त्वद्वाक्यं तत्समक्षतः

દક્ષ પોતે જ તને પોતાની પુત્રી આપશે. અને હું પણ તેની સામે સામસામે તારા જ વચનો કહેશ।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य्य महादेवमहं सर्वेश्वरं प्रभुम् । अगमं दक्षनिलयं स्यंदनेनातिवेगिना

બ્રહ્માએ કહ્યું—આ રીતે સર્વેશ્વર પ્રભુ મહાદેવને સંબોધીને, હું અતિ વેગવાળા રથમાં દક્ષના નિવાસે ગયો।

Verse 42

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाभाग वद नो वदतां वर । सत्यै गृहागतायै स दक्षः किमकरोत्ततः

નારદે કહ્યું—હે વિધાતા, હે પ્રાજ્ઞ મહાભાગ, વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ! અમને કહો—સતી પિતૃગૃહે આવી ત્યારે પછી દક્ષે શું કર્યું?

Verse 43

ब्रह्मोवाच । तपस्तप्त्वा वरं प्राप्य मनोभिलषितं सती । गृहं गत्वा पितुर्मातुः प्रणाममकरोत्तदा

બ્રહ્માએ કહ્યું—તપ કરીને હૃદયમાં ઇચ્છિત વર પ્રાપ્ત કરી સતી પછી ગૃહે ગઈ અને તે સમયે પિતા‑માતાના ચરણોમાં પ્રણામ કર્યો।

Verse 44

मात्रे पित्रेऽथ तत्सर्वं समाचख्यौ महेश्वरात् । वरप्राप्तिः स्वसख्या वै सत्यास्तुष्टस्तु भक्तितः

પછી તેણીએ પોતાની માતા-પિતાને બધું કહી સંભળાવ્યું—મહેશ્વરની કૃપાથી વર કેવી રીતે પ્રાપ્ત થયો તે. ભક્તિના કારણે તેની સખી સત્યા઼ પણ પ્રસન્ન થઈ.

Verse 45

माता पिता च वृत्तांतं सर्वं श्रुत्वा सखीमुखात् । आनन्दं परमं लेभे चक्रे च परमोत्सवम्

સખીના મુખેથી સમગ્ર વર્તાંત સાંભળી માતા-પિતાએ પરમ આનંદ મેળવ્યો અને અતિ ભવ્ય મહોત્સવનું આયોજન કર્યું.

Verse 46

द्रव्यं ददौ द्विजातिभ्यो यथाभीष्टमुदारधीः । अन्येभ्यश्चांधदीनेभ्यो वीरिणी च महामनाः

ઉદારબુદ્ધિ, મહામનાવાળી તે વીરિણી સ્ત્રીએ દ્વિજોને તેમની ઇચ્છા મુજબ ધન આપ્યું; તેમજ અન્યને—અંધ અને દીનને—પણ દાન આપ્યું.

Verse 47

वीरिणी तां समालिंग्य स्वसुतां प्रीतिवर्द्धिनीम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय मुदिता प्रशशंस मुहुर्मुहुः

વીરિણી પોતાની પ્રીતિ વધારનાર પુત્રીને આલિંગન કરી. આનંદિત થઈ તેણે પુત્રીના મસ્તકને સૂંઘી (ચૂમી) વારંવાર પ્રશંસા કરી.

Verse 48

अथ दक्षः कियत्काले व्यतीते धर्मवित्तमः । चिंतयामास देयेयं स्वसुता शम्भवे कथम्

પછી થોડો સમય વીતી ગયા પછી ધર્મમાં પરમ વિદ્વાન દક્ષ વિચારી રહ્યો—“હું મારી પુત્રીને શંભુ (ભગવાન શિવ)ને કેવી રીતે અર્પણ કરું?”

Verse 49

आगतोपि महादेवः प्रसन्नस्स जगाम ह । पुनरेव कथं सोपि सुतार्थेऽत्रागमिष्यति

મહાદેવ આવીને પણ પ્રસન્ન થઈને ચાલ્યા ગયા; તો પુત્રાર્થ તેઓ ફરી અહીં કેવી રીતે આવશે?

Verse 50

प्रास्थाप्योथ मया कश्चिच्छंभोर्निकटमंजसा । नैतद्योग्यं निगृह्णीयाद्यद्येवं विफलार्दना

ત્યારે હું કોઈને ઝડપથી શંભુના સાનિધ્યે મોકલીશ. પરંતુ જે અયોગ્ય હોય તે આ કાર્ય હાથમાં ન લે; આમ કરવાથી પ્રયત્ન નિષ્ફળ થઈ ક્લેશ જ લાવશે.

Verse 51

अथवा पूजयिष्यामि तमेव वृषभध्वजम् । मदीयतनया भक्त्या स्वयमेव यथा भवेत्

અથવા હું એ જ વૃષભધ્વજ મહેશ્વરની પૂજા કરીશ, જેથી મારી પુત્રીની ભક્તિથી તેઓ સ્વયં (તેના) વર અને પતિ બને.

Verse 52

तथैव पूजितस्सोपि वांछत्यार्यप्रयत्नतः । शंभुर्भवतु मद्भर्त्तेत्येवं दत्तवरेणतत्

આ રીતે વિધિપૂર્વક પૂજિત થઈ તેણે પણ ઉદાર અને દૃઢ પ્રયત્નથી આ વર માગ્યો—“શંભુ મારા પતિ બને.” આ રીતે તેને તે વરદાન અપાયું.

Verse 53

इति चिंतयतस्तस्य दक्षस्य पुरतोऽन्वहम् । उपस्थितोहं सहसा सरस्वत्यन्वितस्तदा

દક્ષ આ રીતે દરરોજ વિચારતો હતો; ત્યારે હું સરસ્વતી સાથે અચાનક તેની સામે પ્રગટ થયો.

Verse 54

मां दृष्ट्वा पितरं दक्षः प्रणम्यावनतः स्थितः । आसनं च ददौ मह्यं स्वभवाय यथोचितम्

મને જોઈ દક્ષે પોતાના પિતાને પ્રણામ કરી વિનયથી ઊભો રહ્યો. પછી પોતાના પદ અને ગૃહને અનુરૂપ તેણે મને યોગ્ય આસન આપ્યું.

Verse 55

ततो मां सर्वलोकेशं तत्रागमन कारणम् । दक्षः पप्रच्छ स क्षिप्रं चिंताविष्टोपि हर्षितः

પછી દક્ષે મારી પાસે—સર્વલોકેશ્વર શિવ પાસે—ત્યાં આવવાનું કારણ તરત પૂછ્યું. અંદરથી ચિંતિત હોવા છતાં બહારથી આનંદિત દેખાતો હતો।

Verse 56

दक्ष उवाच । तवात्रागमने हेतुः कः प्रवेशे स सृष्टिकृत् । ममोपरि सुप्रसादं कृत्वाचक्ष्व जगद्गुरो

દક્ષ બોલ્યો—“અહીં આપના આગમનનું કારણ શું છે, અને આ સભામાં આપના પ્રવેશની વ્યવસ્થા કયા સૃષ્ટિકર્તાએ કરી છે? હે જગદ્‌ગુરો, મારા પર પ્રસન્ન થઈને કહો।”

Verse 57

पुत्रस्नेहात्कार्यवशादथ वा लोककारक । ममाश्रमं समायातो हृष्टस्य तव दर्शनात्

હે લોકહિતકર! પુત્રસ્નેહથી અથવા કોઈ કાર્યવશ તમે મારા આશ્રમમાં આવ્યા છો; તમારા દર્શનથી હું અત્યંત હર્ષિત થયો છું।

Verse 58

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टस्स्वपुत्रेण दक्षेण मुनिसत्तम । विहसन्नब्रुवं वाक्यं मोदयंस्तं प्रजापतिम्

બ્રહ્માએ કહ્યું—હે મુનિશ્રેષ્ઠ! મારા પુત્ર દક્ષે આમ પૂછતાં હું હસ્યો અને તે પ્રજાપતિને આનંદિત કરે એવા વચનો બોલ્યો।

Verse 59

ब्रह्मोवाच । शृणु दक्ष यदर्थं त्वत्समीपमहमागतः । त्वत्तोकस्य हितं मेपि भवतोपि तदीप्सितम्

બ્રહ્માએ કહ્યું—હે દક્ષ, સાંભળ; હું કયા હેતુથી તારા સમીપ આવ્યો છું. તારા સંતાનનું કલ્યાણ મને પણ ઇચ્છિત છે, અને એ જ કલ્યાણ તને પણ અભિષ્ટ છે.

Verse 60

तव पुत्री समाराध्य महादेवं जगत्पतिम् । यो वरः प्रार्थितस्तस्य समयोयमुपागतः

તારી પુત્રીએ જગત્પતિ મહાદેવની વિધિવત્ આરાધના કરી છે. તેણે જે વર માગ્યો હતો, તે પૂર્ણ થવાનો સમય હવે આવી પહોંચ્યો છે.

Verse 61

शंभुना तव पुत्र्यर्थं त्वत्सकाशमहं धुवम् । प्रस्थापितोस्मि यत्कृत्यं श्रेय स्तदवधारय

તારી પુત્રીના હિત માટે શંભુએ નિશ્ચયે મને તારા પાસે મોકલ્યો છે. તેથી હવે જે કર્તવ્ય છે—જે પરમ શ્રેય આપનારું છે—તે સારી રીતે સમજી લે.

Verse 62

वरं दत्त्वा गतो रुद्रस्तावत्प्रभृति शंकरः । त्वत्सुताया वियोगेन न शर्म लभतेंजसा

વર આપી રુદ્ર પ્રસ્થાન કરી ગયા. તે સમયથી શંકર તારી પુત્રીના વિયોગથી સહેજે હૃદયની શાંતિ પામતા નથી.

Verse 63

अलब्धच्छिद्रमदनो जिगाय गिरिशं न यम् । सर्वैः पुष्पमयैर्बाणैर्यत्नं कृत्वापि भूरिशः

મદને બહુ પ્રયત્ન કરીને પુષ્પમય બાણો ચલાવ્યા, છતાં ગિરીશમાં એક પણ નબળું છિદ્ર ન મળ્યું; તેથી તે તેમને જીતવા સમર્થ ન થયો.

Verse 64

स कामबाणविद्धोपि परित्यज्यात्म चिंतनम् । सतीं विचिंतयन्नास्ते व्याकुलः प्राकृतो यथा

કામના બાણોથી વિદ્ધ થયો છતાં તેણે આત્મચિંતન ત્યજી દીધું અને સતીનું જ ચિંતન કરતાં વ્યાકુળ બની, જાણે સામાન્ય સાંસારિક પુરુષની જેમ બેઠો રહ્યો।

Verse 65

विस्मृत्य प्रश्रुतां वाणीं गणाग्रे विप्रयोगतः । क्व सतीत्येवमभितो भाषते निकृतावपि

વિયોગના દુઃખથી તેણે ગણોના સમક્ષ અગાઉ કહેલા વચન ભૂલી ગયો. છેતરાયો હોવા છતાં તે ચારે તરફ—“સતી ક્યાં છે?” એમ બોલતો રહ્યો.

Verse 66

मया यद्वांछितं पूर्वं त्वया च मदनेन च । मरीच्याद्यैमुनिवरैस्तत्सिद्धमधुना सुत

“પુત્ર! મેં અગાઉ જે ઇચ્છ્યું હતું, અને તું તથા મદન (કામદેવ) જે ઇચ્છતા હતા—તે હવે મરીચિ આદિ શ્રેષ્ઠ મુનિઓ દ્વારા સિદ્ધ થયું છે.”

Verse 67

त्वत्पुत्र्याराधितश्शंभुस्सोपि तस्या विचिंतनात् । अनुशोधयितुं प्रेप्सुर्वर्त्तते हिमवद्गिरौ

તારી પુત્રી દ્વારા ભક્તિપૂર્વક આરાધિત શંભુ પણ—તેનું ચિંતન કરતાં—આ વિષયનું અનુસંધાન કરીને નિશ્ચય કરવા ઇચ્છે છે; તેથી તે હિમવત્ પર્વત પર નિવાસ કરે છે.

Verse 68

यथा नानाविधैर्भावैस्सत्त्वात्तेन व्रतेन च । शंभुराराधितस्तेन तथैवाराध्यते सती

જેમ અનેક પ્રકારના ભક્તિભાવોથી, સત્ત્વશુદ્ધિથી અને તે વ્રત દ્વારા તેણે શંભુને પ્રસન્ન કર્યો, તેમ જ એ જ રીતથી સતીની પણ આરાધના કરીને પ્રસન્ન કરવી જોઈએ।

Verse 69

तस्मात्तु दक्षतनयां शंभ्वर्थं परिकल्पिताम् । तस्मै देह्यविलंबेन कृता ते कृतकृत्यता

અતઃ શંભુ માટે નિર્ધારિત દક્ષની પુત્રીને તેને વિલંબ વિના આપો; તેને અર્પણ કરવાથી તમારું પ્રયોજન સિદ્ધ થશે અને તમારું કર્તવ્ય પૂર્ણ થશે।

Verse 70

अहं तमानयिष्यामि नारदेन त्वदालयम् । तस्मै त्वमेनां संयच्छ तदर्थे परिकल्पिताम्

હું નારદ દ્વારા તેને તારા નિવાસે લઈ આવીશ. તેથી તું આ કન્યાને તેને અર્પણ કર; તે એ જ હેતુ માટે વિધિપૂર્વક નિર્ધારિત છે.

Verse 71

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा मम वचश्चेति स मे पुत्रोतिहर्षितः । एवमेवेतिमां दक्ष उवाच परिहर्षितः

બ્રહ્માએ કહ્યું—મારા વચન સાંભળીને મારો પુત્ર અત્યંત હર્ષિત થયો. ત્યારબાદ બહુ પ્રસન્ન થઈ દક્ષે મને કહ્યું, “એમ જ થાઓ—બિલકુલ એમ જ.”

Verse 72

ततस्सोहं मुने तत्रागममत्यंतहर्षितः । उत्सुको लोकनिरतो गिरिशो यत्र संस्थितः

ત્યારે, હે મુનિ, હું અત્યંત હર્ષથી પરિપૂર્ણ થઈ ત્યાં ગયો; ગિરિશ—ભગવાન શિવ—જ્યાં નિવાસ કરતા હતા તે પવિત્ર લોકના દર્શન માટે હું ઉત્સુક હતો।

Verse 73

गते नारद दक्षोपि सदार तनयो ह्यपि । अभवत्पूर्णकामस्तु पीयूषैरिव पूरितः

નારદ ગયા પછી દક્ષ પણ—પત્ની અને પુત્ર સહિત—જાણે અમૃતથી ભરાયો હોય તેમ પૂર્ણકામ અને સંતોષ પામ્યો।