Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

प्रस्थान-विरह-विलापः

Departure and Lament in Separation

शिवा नत्वा गुरून्सर्वाञ् जनकं जननीन्तथा । द्विजान्पुरोहितं यामीस्त्रीस्तथान्या ययौ मुने

śivā natvā gurūnsarvāñ janakaṃ jananīntathā | dvijānpurohitaṃ yāmīstrīstathānyā yayau mune

શિવા (પાર્વતી) એ સર્વ ગુરુઓ અને વડીલોને, તેમજ પિતા‑માતાને નમસ્કાર કર્યો. પછી બ્રાહ્મણો, કુલપુરોહિત અને ગૃહની પૂજ્ય સ્ત્રીઓને વંદન કરી, હે મુનિ, તે પ્રસ્થાન કરી ગઈ.

शिवाŚivā (Pārvatī)
शिवा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (absolutive/gerund); ‘having bowed’
गुरून्elders/teachers
गुरून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (गुरून्)
जनकम्father
जनकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
जननीम्mother
जननीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
द्विजान्brāhmaṇas/twice-born
द्विजान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पुरोहितम्the family priest
पुरोहितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यामीःwomen of the household/attendants (yāmīs)
यामीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयामी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
स्त्रीःwomen
स्त्रीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
तथाalso
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अन्याःother (women)
अन्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (शिवाया सह) सहकर्ता-समुच्चयः
ययौwent
ययौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

P
Parvati

FAQs

It highlights dharma as a support for bhakti: Pārvatī’s reverence to gurus, parents, and the twice-born shows humility and right conduct, which purifies the heart and makes devotion to Śiva fruitful.

In Shaiva practice, external worship (including Liṅga-pūjā) is strengthened by inner discipline—respecting elders, teachers, and priests aligns one’s life with Śiva-dharma, making Saguna worship a true vehicle toward grace.

Before pūjā or japa (such as the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”), one should perform guru-vandana and pay respects to parents and brāhmaṇas; this is a practical preparatory observance that supports purity and steadiness in worship.