Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 43

मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva

Departure for Śiva’s Darśana

Devanagari script

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe śivādbhutalīlāvarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Translation

આ રીતે શ્રીશિવમહાપુરાણના દ્વિતીય વિભાગ રુદ્રસંહિતાના તૃતીય પાર્વતીખંડમાં “શિવની અદ્ભુત દિવ્ય લીલાનું વર્ણન” નામનો ત્રેતાલીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative/closing particle)

• श्री-शिव-महा-पुराणे: in the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
• श्री-शिव-महा-पुराणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + शिव (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (श्रीशिवस्य महापुराणम्)

• द्वितीयायाम्: in the second (section)
• द्वितीयायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• रुद्र-संहितायाम्: in the Rudra-saṃhitā
• रुद्र-संहितायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य संहिता)

• तृतीये: in the third (part)
• तृतीये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक

• पार्वती-खण्डे: in the Pārvatī-khaṇḍa
• पार्वती-खण्डे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पार्वत्याः खण्डः)

• शिव-अद्भुत-लीला-वर्णनम्: (the section titled) ‘Description of Śiva’s wondrous play’
• शिव-अद्भुत-लीला-वर्णनम्: Vishaya (विषय)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + अद्भुत (प्रातिपदिक) + लीला (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (शिवस्य अद्भुतलीलायाः वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः ‘called/namely’ (appositive particle)

• त्रि-चत्वारिंशः: forty-third
• त्रि-चत्वारिंशः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + चत्वारिंशत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगुसमासः (त्रयः अधिकाः चत्वारिंशत् = 43)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Colophon marking the completion of the chapter ‘Śivādbhutalīlāvarṇana’; not a site-specific sthala narrative.

Significance: Liturgical closure (phala-śruti style framing) that sacralizes the recitation tradition of the Śiva Purāṇa.

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This is a concluding colophon marking the completion of a chapter; spiritually, it emphasizes that Shiva’s līlā is preserved as sacred teaching—meant to awaken devotion (bhakti) and right understanding of Pati (Shiva) as the liberating Lord.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By naming the chapter as a description of Shiva’s wondrous līlā, it points to Saguna Shiva—Shiva approached through narrated forms and deeds—supporting devotional contemplation that often culminates in Linga-worship as the central, accessible symbol of Shiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse itself is a structural closing, but it supports śravaṇa (listening/recitation) and smaraṇa (remembrance) of Shiva’s līlā as a meditative practice; devotees may pair such recitation with japa of “Om Namaḥ Śivāya” for focused devotion.