Shloka 43

वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

Devanagari script

किं जातं चरितं चित्रं किमहं मोहमागतः । कामेन विकृतश्चाद्य भूत्वापि प्रभुरीश्वरः

Transliteration

kiṃ jātaṃ caritaṃ citraṃ kimahaṃ mohamāgataḥ | kāmena vikṛtaścādya bhūtvāpi prabhurīśvaraḥ

Translation

મારેમાં આ કેવું વિચિત્ર વર્તન જન્મ્યું? હું મોહમાં કેવી રીતે પડ્યો? પ્રભુ અને ઈશ્વર હોવા છતાં આજે કામથી વિકૃત થયો છું.

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; interrogative pronoun

• जातम्: happened/occurred
• जातम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; predicative

• चरितम्: conduct/deed
• चरितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चर् (धातु) → चरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) used as noun, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• चित्रम्: strange/wondrous
• चित्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; predicative adjective

• किम्: what?
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; interrogative pronoun

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• मोहम्: delusion
• मोहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• आगतः: come/entered (into)
• आगतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; agrees with अहम्

• कामेन: by/through desire (Kāma)
• कामेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; instrumental

• विकृतः: distorted/changed
• विकृतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + कृ (धातु) → विकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; predicative

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having become’

• अपि: even/although
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), concessive/emphatic

• प्रभुः: lord/master
• प्रभुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• ईश्वरः: God/Lord
• ईश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; apposition to प्रभुः

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights that kāma (desire) and moha (delusion) are binding forces for the pashu (bound soul). Even when spoken by Shiva in divine play, it teaches aspirants to recognize desire’s power and turn toward vairāgya (dispassion) and devotion to Pati (Shiva), the liberator.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Saguna worship, the devotee approaches Shiva as the compassionate Lord who removes inner disturbances. Meditating on the Linga as the steady, unmoving reality helps counter the mind’s vikāra (modifications) caused by desire, aligning the worshipper with Shiva’s stabilizing grace.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is japa of the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya” with mental restraint, supported by Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrākṣa as reminders of renunciation—redirecting kāma into bhakti and inner steadiness.