Dashati 16
Pavamāna Soma as prosperity-bearing purifier whose flowing juices empower the sacrifice and secure heavenly support
Soma Pavamāna
Bright forward-driving and auspicious (śrī-prada) with an energizing ‘press-and-flow’ momentum typical of Pavamāna chants
R̥ṣi attribution is not supplied in the input; these mantras are typically Rigvedic borrowings arranged in Sāmavedic order so precise r̥ṣi/meter requires RV concordance for each mantra.
પવમાન સોમને શુદ્ધિકરણ દ્વારા સમૃદ્ધિ, શ્રી અને બળ વહાવનાર પવિત્રકર્તા તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. પિષણથી ઉત્પન્ન થયેલા સોમરસો પવિત્ર (ગાળણી)માંથી વહેતા યજ્ઞને શક્તિશાળી કરે છે અને ઇહ–અમુત્ર બંને લોક માટે કલ્યાણ તથા સમૃદ્ધિ આપે છે. ઇન્દ્રને સોમપાન માટે બોલાવી તેના ઉલ્લાસથી રક્ષા, વિજય અને અભય પ્રાપ્ત થાય તેવી પ્રાર્થના છે; અગ્નિ યજ્ઞવાહક તરીકે સંબોધાય છે અને ‘સ્વઃ’ વિધિની ઊર્ધ્વ, સ્વર્ગાભિમુખ દિશા દર્શાવે છે. સ્તોત્રોચ્ચાર સ્વર્ગમાં ‘ધરુણ’—દૃઢ આધાર—સ્થાપે છે અને નમઃ–સ્વઃ જેવા લિતુર્જિક સમાપનચિહ્નો સાથે અનુગ્રહની યાચના પૂર્ણ થાય છે.
Mantras
Mantra 0
पिबा सुतस्य रसिनो मत्स्वा न इन्द्र गोमतः आपिर्नो बोधि सधमाद्ये वृधे3 ऽस्मां अवन्तु ते धियः भूयाम ते सुमतौ वाजिनो वयं मा न स्तरभिमातये अस्मां चित्राभिरवतादभिष्टिभिरा नः सुम्नेषु यामय
હે ઇન્દ્ર, સોતેલા સોમનો રસ પી; અમારા હિત માટે મત્ત થા, ગોમત્ (ગાયોવાળો) તું. સહધામાદ્યે—સામૂહિક યજ્ઞભોજનમાં—અમારો મિત્ર બન, વૃદ્ધિ માટે. તારી ધિયઃ (પવિત્ર વિચારો) અમને રક્ષે; અમે વાજિનઃ (વિજયી) બની તારી સુમતૌ નિવાસ કરીએ. શત્રુતા અમને ન જીતે; ચિત્રાભિઃ અભિષ્ટિભિઃ અમને રક્ષા કર; અને અમને તારા સુમ્નેષુ (કૃપામાં) યામય—સ્થિર રાખ.
Mantra 1
आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम् रसा दधीत वृषभम्
જ્યારે સોમ સુત (પિષાય) થાય, ત્યારે શ્રી (સમૃદ્ધિ) વહાવો—રોદસી (બન્ને લોક)ની અભિશ્રી (અતિશય તેજ) સમાન, તેજને વટાવતી. રસા (ધારાઓ) વૃષભ (વીર્યવાન સોમ)ને સ્થાપિત કરે.
Mantra 2
ते जानत स्वमोक्या3ं सं वत्सासो न मातृभिः मिथो नसन्त जामिभिः
તેઓ પોતાનું સ્વમોક્યં (નિવાસસ્થાન) જાણે છે; વાછરડાં જેમ માતાઓ સાથે, તેમ પરસ્પર મળે છે—જામિભિઃ (સગાં) સાથે એકબીજામાં જોડાઈને.
Mantra 3
उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि इन्द्रे अग्ना नमः स्वः
યજ્ઞમાળાઓ સાથે નજીક આવી તેઓ સ્તુતિગાન ઉચ્ચારે છે; તેઓ દિવ્ય લોકમાં દૃઢ આધાર સ્થાપે છે. ઇન્દ્રને નમઃ; હે અગ્નિ, તેને સ્વઃ સુધી વહન કર.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as the purifier whose flowing juice brings prosperity and splendor to both worlds, while also empowering the sacrifice and securing a heavenly station through chant and offering.
Indra is invoked to drink the pressed Soma and grant protection, victory, and favor; Agni is addressed as the ritual mediator who carries the act upward, with ‘svah’ signaling the heavenly direction of the rite.
It means establishing a firm support in heaven—i.e., the sacrifice and its chants are understood to create a stable, meritorious standing and pathway toward the heavenly realm.