Dashati 6
Aindra soma-invocation: energizing the rite through Indra’s wealth-giving power, with Agni/Apāṃ Napāt as the kindled mediator
Indra
Upbeat exhortative and success-seeking—suited to energizing offering-actions and calling down Indra’s boon
Bharadvāja (probable for the Agni/Apāṃ Napāt verses)
ઇન્દ્રને ‘દ્રવિણોદાઃ’—ધનદાતા—રૂપે સોમ દ્વારા આહ્વાન કરીને યજ્ઞને ઉર્જિત કરી લાભ અને સફળતા મેળવવાનો ઐન્દ્ર સોમ-આહ્વાનનો વિષય. સોમલિબેશન ઢોળવા અને ફરી ભરવા અંગેના વિધિ-આદેશો; સુસ્પષ્ટ, સુઉચ્ચારિત સ્તુતિથી અગ્નિની પસંદગી/પ્રતિષ્ઠા; અને જળમાં રહેલા અગ્નિ-રૂપ એવા અપાં નપાતને શુભ, કદી નિષ્ફળ ન થનારા સહાયક તરીકે સમૂહે પસંદ કરવો—આ ઉપથીમો છે. યજ્ઞમાં યોગ્ય ક્રિયા (ઢોળવું/પ્રજ્વલન) અને પ્રેરિત વાણી (સ્તોત્ર) સાથે મળીને દેવસહાય આકર્ષાય છે: ઇન્દ્ર સમૃદ્ધિ અને વિજય આપે છે, જ્યારે અગ્નિ/અપાં નપાત હવિ વહન કરીને વિધિને રક્ષે અને સ્થિર કરે છે.
Mantras
Mantra 1
देवो वो द्रविणोदाः पूर्णां विवष्ट्वासिचम् उद्वा सिञ्जध्वमुप वा पृणध्वमादिद्वो देव ओहते
દેવ—તમારો દ્રવિણોદા (ધનદાતા)—પૂર્ણ આહુતિને વહેવા દે છે. તેને બહાર ઢાળો, અથવા પાત્રોને ફરીથી ભરો; ત્યારબાદ દેવ તમને લાભ વહન કરે છે.
Mantra 2
प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः प्र देव्येतु सूनृता अच्छा वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः
બ્રહ્મણસ્પતિ આગળ વધે; દિવ્ય સૂનૃતા આગળ વધે; શૂર, નર્ય, પંક્તિમાં દાન આપનાર (રાધસ) એવા વીર તરફ—દેવો અમારા યજ્ઞને આગળ દોરી જાય.
Mantra 3
ऊर्ध्व ऊ षु ण ऊतये तिष्ठा देवो न सविता ऊर्ध्वो वाजस्य सनिता यदञ्जिभिर्वाघद्भिर्विह्वयामहे
હે સવિતૃ દેવ સમા, અમારી ઊતિ (સહાય) માટે ઊંચે ઊભા રહો; બળ (વાજ)ના વિજેતા બની ઊર્ધ્વ રહો—જ્યારે અમે અંજિ (અભિષેક-લેપ) અને સ્તુતિના સ્વરો સાથે તમને આહ્વાન કરીએ છીએ.
Mantra 4
प्र यो राये निनीषति मर्तो यस्ते वसो दाशत् स वीरं धत्ते अग्न उक्थशंसिनं त्मना सहस्रपोषिणम्
જે મર્ત્ય ધન (રાય) તરફ યજ્ઞને આગળ ધપાવવા ઇચ્છે છે, હે વસુ (સમૃદ્ધ) અગ્નિ, જે તને દાસત્—પૂજા કરે છે—તે વીરને પ્રાપ્ત કરે છે: ઉક્ત-શંસિન્ (સ્તુતિગાન કરનાર), અને સ્વયં સહસ્રપોષિણ (હજારગણો પોષક).
Mantra 5
प्र वो यह्वं पुरूणां विशां देवयतीनाम् अग्निं सूक्तेभिर्वचोभिर्वृणीमहे यंसमिदन्य इन्धते
હે બહુ જનપદોની, દેવ-ઇચ્છુક વિશાઓ માટે, અમે યહ્વ (સક્રિય) અગ્નિને સુક્તો અને સુવચન વચનો વડે પસંદ કરીએ છીએ—તેને, જેને અન્ય લોકો સમિધા (ઇંધણ-લાકડી)થી પ્રજ્વલિત કરે છે.
Mantra 6
अयमग्निः सुवीर्यस्येशे हि सौभगस्य राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृत्रहथानाम्
આ અગ્નિ નિશ્ચયે ઉત્તમ પરાક્રમનો સ્વામી છે; શુભ ભાગ્યદાયક ધનનો સ્વામી છે; ગોમય (ગાયોવાળો) સારા સંતાનનો સ્વામી છે; અને વૃત્રવધોના (વૃત્રહત્યાના) કાર્યોનો પણ સ્વામી છે.
Mantra 7
त्वमग्ने गृहपतिस्त्वं होता नो अध्वरे त्वं पोता विश्ववार प्रचेता ताक्षि यासि च वार्यम्
હે અગ્નિ, તું ગૃહપતિ છે; યજ્ઞમાં તું અમારો હોતૃ છે; તું પોતૃ છે—વિશ્વવારા, પ્રચેત; તું (કર્મને) ઘડે છે, અને તું ઇચ્છિત વર્ય (ફળ) સુધી પહોંચે છે.
Mantra 8
सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये अपां नपातं सुभगं सुदंससं सुप्रतूर्तिमनेहसम्
અમે, તારા સખા એવા મર્ત્યો, સહાય માટે તને—દેવને—વરીએ છીએ; અપાં નપાત, સુભગ, સુદંસસ, સુપ્રતૂર્તિ, અનહેસ—અવિફળ વિજયવાળો.
Frequently Asked Questions
Because the section is Aindra: Indra is praised as draviṇodāḥ (giver of wealth) and is the chief recipient of Soma, expected to return ‘advantage’—prosperity and victory—to the sacrificers.
Soma worship needs a mediator: Agni is ‘chosen’ and kindled to carry offerings, and Apāṃ Napāt expresses Agni’s hidden fiery power (especially in waters), invoked as auspicious and unfailing support for the rite.
They reflect live ritual instruction: priests prepare and manage the Soma stream/cups, and the chant aligns speech with action so the offering is timely and effective.