HomeRig VedaMandala 8Sukta 96Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 8.96

Rishi: Kāṇva tradition.
Devata: Indra (with Bṛhaspati as ally)
Chandas: Triṣṭubh

अध द्रप्सो अंशुमत्या उपस्थेऽधारयत्तन्वं तित्विषाणः । विशो अदेवीरभ्याचरन्तीर्बृहस्पतिना युजेन्द्रः ससाहे ॥

अध॑ द्र॒प्सो अं॑शु॒मत्या॑ उ॒पस्थेऽधा॑रयत्त॒न्वं॑ तित्विषा॒णः । विशो॒ अदे॑वीर॒भ्या॒३॒॑चर॑न्ती॒र्बृह॒स्पति॑ना यु॒जेन्द्र॑: ससाहे ॥

ádha drapsó aṃśumátyā upásthe ’dhārayat tanvàṃ titviṣāṇáḥ | víśo adevīr abhyā́carantīr bṛ́haspátinā yujéndraḥ sasāhe ||

પછી તેજસ્વી (અંશુમતી)ના અંકમાં રહેલો બિંદુ (દ્રપ્સ) જ્વલંત બની પોતાની જ તનુને ધારણ કરી સ્થિર રાખે છે. બૃહસ્પતિ સાથે યુક્ત ઇન્દ્રે પ્રકાશ સામે ચઢી આવતી અધર્મી જાતિઓને પરાજિત કરી.

अध॑ । द्र॒प्सः । अं॒शु॒ऽमत्याः॑ । उ॒पऽस्थे॑ । अधा॑रयत् । त॒न्व॑म् । ति॒त्वि॒षा॒णः । विशः॑ । अदे॑वीः । अ॒भि । आ॒ऽचर॑न्तीः । बृह॒स्पति॑ना । यु॒जा । इन्द्रः॑ । स॒स॒हे॒ ॥अध । द्रप्सः । अंशुमत्याः । उपस्थे । अधारयत् । तन्वम् । तित्विषाणः । विशः । अदेवीः । अभि । आचरन्तीः । बृहस्पतिना । युजा । इन्द्रः । ससहे ॥adha | drapsaḥ | aṃśu-matyāḥ | upa-sthe | adhārayat | tanvam | titviṣāṇaḥ | viśaḥ | adevīḥ | abhi | ācarantīḥ | bṛhaspatinā | yujā | indraḥ | sasahe

अधthen, thereafter
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
द्रप्सःthe drop (bright drop; Soma-drop)
द्रप्सः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
अंशुमत्याwith the ray-bearing (radiant) [one]
अंशुमत्या:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap, in the bosom
उपस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अधारयत्he held, he supported
अधारयत्:
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
तन्वम्body, self
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
तित्विषाणःshining, flashing
तित्विषाणः:
Kartā (विशेषणरूपेण द्रप्सस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootत्विष् (धातु) → तित्विषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विशःthe clans, the peoples
विशः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
अदेवीःnot-divine; hostile/ungodly
अदेवीः:
Kartā (विशेषणरूपेण विशः)
TypeAdjective
Rootअ-देवी (प्रातिपदिक)
अभ्याचरन्तीःapproaching, assailing
अभ्याचरन्तीः:
Kartā (विशेषणरूपेण विशः)
TypeParticiple (Adjective)
Rootचर् (धातु) + अभि-आ (उपसर्गौ) → अभ्याचरन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
बृहस्पतिनाwith Bṛhaspati
बृहस्पतिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
युजyoked, joined (in alliance)
युज:
TypeAdjective/Participle (indeclinable-like RV usage)
Rootयुज् (धातु) → युज् (कृदन्त/अव्ययीभाव-प्रयोगः; RV-प्रयोगे ‘युज्’ = ‘युज्यमान/सहाय’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ससाहेhe overcame, he prevailed
ससाहे:
TypeVerb
Rootसह् (धातु)