Rig Veda Sukta 8
Mandala 8Sukta 822 Mantras

Sukta 8

Sukta 8.8

Rishi

Kaṇva lineage (probable; hymn explicitly references Kaṇva in nearby verses)

Devata

Aśvins

આ સ્તુતિ ઉષાકાળે અશ્વિનોને કરેલું તાત્કાલિક આવાહન છે—સૂર્યપ્રભાથી આવૃત તેમના રથમાં તેઓ ઝડપથી આવે અને આરોગ્ય, રક્ષા તથા યજ્ઞવિધિની સફળતા જેવા પૂર્ણ વરદાન આપે, એવી વિનંતી કરે છે. ઋત (વિશ્વક્રમ) ના માર્ગે ગતિ કરનારા, ઊંડું દર્શન ધરાવતા યુગલ દેવો અને જીવમાત્રની નજીક રહેનારા તરીકે તેમની પ્રશંસા થાય છે; તેમજ ઋતુઓ અનુસાર યોગ્ય ક્રમે થનારા કાર્યમાં ઉપાસકોને નિંદા કે નિષ્ફળતા માટે છોડવામાં ન આવે, એવી પ્રાર્થના છે.

Mantras

Mantra 2

आ नूनं यातमश्विना रथेन सूर्यत्वचा । भुजी हिरण्यपेशसा कवी गम्भीरचेतसा ॥

હે અશ્વિનો, હવે આવો—સૂર્યત્વચા, સૂર્યકાંતિથી આવૃત તમારા રથમાં. હે ભુજી, બળવાન ભુજાવાળા; હે હિરણ્યપેશસા, સુવર્ણરૂપધારી; હે કવી, દૃષ્ટિશક્તિવાળા; હે ગંભીરસેતસા, ગહન ચેતનાવાળા—અમારી પાસે આવો.

Mantra 3

आ यातं नहुषस्पर्यान्तरिक्षात्सुवृक्तिभिः । पिबाथो अश्विना मधु कण्वानां सवने सुतम् ॥

હે અશ્વિનો, નહુષસ્પર્ય—માનવપહોંચથી પર એવા—અંતરિક્ષમાંથી સુવૃક્તિભિઃ, સુશોભિત સ્તુતિઓથી આકર્ષાઈ, આવો. કણ્વોના સવને સુતમ્ મધુ—યજ્ઞમાં પિરસાયેલ મધુર સોમ—તમે પીવો; તેની મીઠાશને અંતરમાં ગ્રહણ કરો.

Mantra 4

आ नो यातं दिवस्पर्यान्तरिक्षादधप्रिया । पुत्रः कण्वस्य वामिह सुषाव सोम्यं मधु ॥

હે યજ્ઞપ્રિયા અશ્વિનો, દ્યૌમાંથી અને અંતરિક્ષમાંથી અમારા પાસે આવો. અહીં કણ્વનો પુત્ર તમારાં માટે સોમનું મધુર મધુ પિડીને તૈયાર કરે છે; તે આનંદ અમારા અંતરમાં પ્રવેશે અને અમારા આંતરિક પ્રવાહોને સુવ્યવસ્થિત કરે.

Mantra 5

आ नो यातमुपश्रुत्यश्विना सोमपीतये । स्वाहा स्तोमस्य वर्धना प्र कवी धीतिभिर्नरा ॥

હે અશ્વિનો, નજીકથી સાંભળી અમારા પાસે આવો—સોમપાન માટે. સ્વાહા! હે સ્તોમના વર્ધક, હે નરવીર કવિ-યુગલ, તમારી પ્રેરિત ધીતિઓથી આગળ વધો.

Mantra 6

यच्चिद्धि वां पुर ऋषयो जुहूरेऽवसे नरा । आ यातमश्विना गतमुपेमां सुष्टुतिं मम ॥

હે નરવીરો, પ્રાચીન ઋષિઓએ જે જે સહાય માટે તમને આહ્વાન કર્યું હતું—તે સહાય માટે પણ હવે આવો, હે અશ્વિનો. આ મારી સુસંસ્કૃત સ્તુતિ પાસે નજીક આવો; પ્રાચીન પ્રતિધ્વનિ ફરી અમારા અંદર જાગે.

Mantra 7

दिवश्चिद्रोचनादध्या नो गन्तं स्वर्विदा । धीभिर्वत्सप्रचेतसा स्तोमेभिर्हवनश्रुता ॥

દિવ્ય તેજસ્વી રોચનમાંથી પણ, હે સ્વર્વિદ (સૂર્યલોકના શોધક) અશ્વિનો, અમારી પાસે આવો. પ્રેરિત ધીઓથી—હે વત્સ સમા સુપ્રચેતસ (સુસ્પષ્ટ બુદ્ધિવાળા)—અને અમારા સ્તોત્રોથી, હે હવનશ્રુત (આહ્વાન સાંભળનાર), અહીં આગમન કરો.

Mantra 8

किमन्ये पर्यासतेऽस्मत्स्तोमेभिरश्विना । पुत्रः कण्वस्य वामृषिर्गीर्भिर्वत्सो अवीवृधत् ॥

હે અશ્વિનો, અમારા સ્તોત્રોથી અમને વટાવી જવા બીજા શા માટે પ્રયત્ન કરે? કારણ કે કણ્વનો પુત્ર ઋષિ વત્સે પોતાની ગીર્ભિઃ (ઉચ્ચારિત વાણી) વડે તમને વધાર્યા છે—પ્રેરિત વાણીના બળથી તેણે તમારી શક્તિઓને વિસ્તારી છે.

Mantra 9

आ वां विप्र इहावसेऽह्वत्स्तोमेभिरश्विना । अरिप्रा वृत्रहन्तमा ता नो भूतं मयोभुवा ॥

હે અશ્વિનો, વિપ્ર ઋષિએ અહીં અમારા પોષક સહાય માટે સ્તોત્રોથી તમારું આહ્વાન કર્યું છે. હે અરિપ્રા (શત્રુથી અક્ષત), હે વૃત્રહંતમ (વૃત્ર-વધમાં અતિશય શક્તિશાળી), તમે અમારા માટે મયોભુવ (આનંદ અને મંગળ ઉપજાવનાર) બનો.

Mantra 10

आ यद्वां योषणा रथमतिष्ठद्वाजिनीवसू । विश्वान्यश्विना युवं प्र धीतान्यगच्छतम् ॥

જ્યારે તેજસ્વી યોષણા (શક્તિ)એ, હે વાજિનીવસૂ, તમારો રથ ગતિમાં સ્થાપ્યો, ત્યારે હે અશ્વિનો, તમે બંને મનની સર્વ સુસ્થાપિત ધીતિઓ (સદ્-સંકલ્પો) તરફ આગળ વધ્યા—તેમને પૂર્ણ કરતાં અને પ્રેરિત કરતાં.

Mantra 11

अतः सहस्रनिर्णिजा रथेना यातमश्विना । वत्सो वां मधुमद्वचोऽशंसीत्काव्यः कविः ॥

અતઃ હે અશ્વિનો, સહસ્ર કિરણોથી આવૃત તમારા રથ પર આવી જાઓ. કાવ્ય-પ્રેરણાનો દ્રષ્ટા કવિ વત્સે તમારે માટે મધુમય વચન—સત્યની મધુરતા ધરાવતી વાણી—ઉચ્ચારી છે.

Mantra 12

पुरुमन्द्रा पुरूवसू मनोतरा रयीणाम् । स्तोमं मे अश्विनाविममभि वह्नी अनूषाताम् ॥

હે અશ્વિનો, પુરુમન્દ્રા—વિસ્તૃત આનંદ આપનાર, પુરુવસૂ—બહુ ધનવંત, અને રયીઓના પ્રવાહોમાં મન કરતાં પણ વધુ અંતરંગ; મારા આ સ્તોત્ર તરફ તમારા બંને વહ્નિ (વાહકો) સંમતિપૂર્વક આગળ વધે અને તેને વહન કરીને પૂર્ણતામાં ઉન્નત કરે.

Mantra 13

आ नो विश्वान्यश्विना धत्तं राधांस्यह्रया । कृतं न ऋत्वियावतो मा नो रीरधतं निदे ॥

હે અશ્વિનો, વિલંબ વિના અમારા તરફ સર્વ રાધાંસિ—વરદાનો—ધરો. ઋતુ અને ઋતના ક્રમમાં ગતિ કરનારાઓનું કરેલું કર્મ અમારા માટે સિદ્ધ અને ફળદાયી કરો; નિંદા અને ‘ના’ની ક્ષીણ થતી વાણીમાં અમને ન સોંપો.

Mantra 14

यन्नासत्या परावति यद्वा स्थो अध्यम्बरे । अतः सहस्रनिर्णिजा रथेना यातमश्विना ॥

હે નાસત્યાઓ, તમે જો પરાવતમાં—દૂર દેશમાં—હો કે તેજસ્વી અંબર ઉપર સ્થિત હો, તો અહીંથી સહસ્ર-નિર્ણિજ રથમાં આવી પહોંચો, હે અશ્વિનો, અમારા અભિલાષાના ક્ષેત્રમાં.

Mantra 15

यो वां नासत्यावृषिर्गीर्भिर्वत्सो अवीवृधत् । तस्मै सहस्रनिर्णिजमिषं धत्तं घृतश्चुतम् ॥

હે નાસત્યાઓ, જે વત્સ ઋષિએ ગીર્ભિઃ—સ્તુતિગીતોથી—તમને વધાર્યા છે, તેને સહસ્ર-નિર્ણિજ પોષણ આપો; ઘૃતથી ચૂતું—પ્રકાશિત સમૃદ્ધિથી ટપકતું—રસ તેને ધરો.

Mantra 16

प्रास्मा ऊर्जं घृतश्चुतमश्विना यच्छतं युवम् । यो वां सुम्नाय तुष्टवद्वसूयाद्दानुनस्पती ॥

હે અશ્વિનો, ઘૃતથી ઝરતી, તેજસ્વી ઊર્જા તેને આપો—તમે બંને. જે તમારાં સુમ્ન (કૃપા) માટે સ્તુતિ કરે છે, અને વસુ (આંતરિક ધન) ઇચ્છે છે—હે દાનુનસ્પતી, દાનશક્તિના સ્વામી—તેને એ બળથી પોષિત રાખો.

Mantra 17

आ नो गन्तं रिशादसेमं स्तोमं पुरुभुजा । कृतं नः सुश्रियो नरेमा दातमभिष्टये ॥

હે અશ્વિનો, ઘૃતથી ઝરતી, તેજસ્વી ઊર્જા તેને આપો—તમે બંને. જે તમારાં સુમ્ન (કૃપા) માટે સ્તુતિ કરે છે, અને વસુ (આંતરિક ધન) ઇચ્છે છે—હે દાનુનસ્પતી, દાનશક્તિના સ્વામી—તેને એ બળથી પોષિત રાખો.

Mantra 18

आ वां विश्वाभिरूतिभिः प्रियमेधा अहूषत । राजन्तावध्वराणामश्विना यामहूतिषु ॥

તમારી સર્વ સહાયક ઊતિઓ સાથે પ્રિયમેધાઓએ તમને અહીં બોલાવ્યા છે. હે અશ્વિનો, યજ્ઞોના રાજાઓ સમા તેજસ્વી, આહુતિઓના નિર્ધારિત યામોમાં—યજ્ઞના યોગ્ય આગમન-માર્ગોમાં—આવો; અને અમામાં માર્ગદર્શક શક્તિરૂપે રાજ્ય કરો.

Mantra 19

आ नो गन्तं मयोभुवाश्विना शम्भुवा युवम् । यो वां विपन्यू धीतिभिर्गीर्भिर्वत्सो अवीवृधत् ॥

હે અશ્વિનો, મયોભુવાં—આનંદ આપનારાં—અને શંભુવાં—કલ્યાણ-શાંતિ કરનારાં—તમે બન્ને અમારી પાસે આવો. કારણ કે વાંને શોધતો આત્મા, વત્સે, પોતાની ધીતિઓ (પ્રેરિત વિચાર) અને ગીરો (સ્તુતિ-વચનો) વડે તમારું બળ વધાર્યું છે.

Mantra 20

याभिः कण्वं मेधातिथिं याभिर्वशं दशव्रजम् । याभिर्गोशर्यमावतं ताभिर्नोऽवतं नरा ॥

જેનાં બળોથી તમે કણ્વને અને મેધાતિથિને સહાય કરી, અને જેમનાં બળોથી દશવ્રજ વશને સહાય કરી, અને જેમનાં બળોથી ગોશર્યને રક્ષા કરી—એ જ બળોથી, હે નરાઓ (વીરો), અમારું પણ અવતરણ-રક્ષણ કરો.

Mantra 21

याभिर्नरा त्रसदस्युमावतं कृत्व्ये धने । ताभिः ष्वस्माँ अश्विना प्रावतं वाजसातये ॥

હે નરાઓ, જે બળોથી તમે ત્રસદસ્યુને કૃત્વ્ય ધનમાં—નિર્ણાયક વિજયમાં—રક્ષા કરી, એ જ બળોથી, હે અશ્વિનો, અમને દૃઢપણે આગળથી રક્ષો, વાજસાતિ—બળ-સમૃદ્ધિની પ્રાપ્તિ—માટે.

Mantra 22

प्र वां स्तोमाः सुवृक्तयो गिरो वर्धन्त्वश्विना । पुरुत्रा वृत्रहन्तमा ता नो भूतं पुरुस्पृहा ॥

હે અશ્વિનો, અમારા સ્તોત્રો અને સુઘડ વાણીરૂપ ગિરાઓ તમારું મહિમા વધારતા રહે. અનેક સ્થાનોમાં વૃત્રહન્તમ એવા તમે, અમારા માટે બહુ ઇચ્છિત શક્તિરૂપ બની રહો—અમારા અસ્તિત્વમાં ઉપસ્થિત અને કાર્યકર.

Mantra 23

त्रीणि पदान्यश्विनोराविः सान्ति गुहा परः । कवी ऋतस्य पत्मभिरर्वाग्जीवेभ्यस्परि ॥

અશ્વિનોના ત્રણ પગલાં છે: તે પ્રગટ પણ છે, અને પરે ગુહ્ય પણ. ઋતના માર્ગો (પત્મ) દ્વારા તે બે કવિ—સત્યના દ્રષ્ટા—જીવંત પ્રાણીઓ તરફ નજીક આવે છે, અવરોધરહિત અને સર્વત્ર વ્યાપક.

Frequently Asked Questions

They are the divine twin riders of the dawn—swift helpers and healers—invoked to arrive quickly, protect the worshippers, and bring complete blessings.

To come immediately in their radiant chariot, grant all boons without delay, make the properly timed ritual work effective, and keep the worshippers from blame or failure.

It suggests their mysterious mode of movement: their presence can be openly experienced yet also remains hidden beyond, as they approach beings along the paths of ṛta (cosmic order).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App