Rig Veda 8.72.4: Mandala 8, Sukta 72, Mantra 4
Sukta 8.72
Devata: Rudra (context from preceding verse) / the fierce force wielded through speech
Samhita Patha (Devanagari)
जाम्यतीतपे धनुर्वयोधा अरुहद्वनम् । दृषदं जिह्वयावधीत् ॥
Transliteration
jā́my atītape dhánur vayodhā́ aruhad vánam | dṛṣádaṃ jihváyā́vadhīt ||
Translation
જામ્ય (નિકટ સગપણ)માં તેણે ધનુષ્ય તપાવ્યું/પ્રજ્વલિત કર્યું; પ્રાણધારક (વયો-ધા) વનમાં ચઢી ગયો. જિહ્વા (વાણી) વડે તેણે દૃષદ—કઠોર અવરોધ—ને પાડી દીધો; આંતરિક બળનું શસ્ત્ર વાણી બની.
Word by Word
जाम्यतीkindred/related; of the same stock
जाम्यती:
Kartā (कर्ता-समूह का विशेषण)
TypeAdjective
Rootजाम्यत् (प्रातिपदिक; जामि ‘सहोदर/समान’ से) अथवा जाम्य (विशेषण-आधार)
अतीतपेburned fiercely / blazed exceedingly
अतीतपे:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√तप् (तप्/तपते) + अति- (उपसर्ग)
धनुःthe bow
धनुः:
Kartā (कर्ता; अतीतपे का कर्ता)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
वयोधाःthe strength-bearer / vigorous one
वयोधाः:
Kartā (कर्ता; धनुः का विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun/Adjective
Rootवयो-धा (प्रातिपदिक; वयस् ‘बल/यौवन’ + √धा ‘धारण/स्थापन’ → ‘बल-धारक’)
अरुहत्climbed / mounted
अरुहत्:
Kriyā (द्वितीय क्रिया)
TypeVerb
Root√रुह् (रुहति) + आ- (उपसर्ग)
वनम्the wood / forest
वनम्:
Karma (कर्म; अरुहत् का)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
दृषदम्the stone / rock
दृषदम्:
Karma (कर्म; अवधीत् का)
TypeNoun
Rootदृषद् (प्रातिपदिक; ‘पत्थर/शिला’)
जिह्वयाwith the tongue
जिह्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
अवधीत्struck down / smote
अवधीत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (हन्ति) + अव- (उपसर्ग)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.