Rig Veda 8.71.2: Mandala 8, Sukta 71, Mantra 2

Sukta 8.71

Devata: Agni (implicitly/continuing addressee of the hymn; reinforced by surrounding verses with ‘Agne’, ‘Jātavedas’, ‘Ūrjaḥnapāt’)

Samhita Patha (Devanagari)

नहि मन्युः पौरुषेय ईशे हि वः प्रियजात । त्वमिदसि क्षपावान् ॥

Transliteration

náhi manyúḥ paúruṣeya í̄śe hí vaḥ priyajāta | tvám íd asi kṣapā́vān ||

Translation

હે પ્રિયજાત, માનવીય મન્યુ (ક્રોધ) કે માત્ર વ્યક્તિગત આવેગ તારા પર સાચો અધિકાર જમાવી શકતો નથી; તું જ ક્ષપાવાન્—રાત્રિઓનો અધિપતિ—અંધકારના માર્ગોમાં સહનશક્તિ અને નેતૃત્વ આપનાર.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नहि: indeed not / surely not
• नहि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नहि (न + हि)

• मन्युः: wrath, anger, fierce spirit
• मन्युः: कर्तृ (वाक्यस्य कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• पौरुषेयः: human, belonging to a man / of human origin
• पौरुषेयः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पौरुषेय (पुरुष + एय, तद्धित-प्रातिपदिक)

• ईशे: rules, has power over
• ईशे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ईश् (धातु)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• वः: of you (your)
• वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रियजात: O dear-born / O beloved-born (epithet)
• प्रियजात: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: प्रियजात (प्रिय + जात), समास-प्रातिपदिक

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत्/इद् (निपात; वैदिक ‘इद्’)

• असि: you are
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• क्षपावान्: night-possessing; having nights (i.e., enduring/abiding through nights)
• क्षपावान्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: क्षपावन्त् (प्रातिपदिक; -वन् प्रत्ययः)