Rig Veda 8.6.8 — Mandala 8, Sukta 6, Mantra 8

Sukta 8.6

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage)

Devata: Agni/Ṛta as operative powers (inner fire and truth-current); hymn context continues toward Indra as well

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

गुहा सतीरुप त्मना प्र यच्छोचन्त धीतयः । कण्वा ऋतस्य धारया ॥

Transliteration

guhā́ satī́r úpa tmánā prá yát śócanta dhītáyaḥ | kaṇvā́ ṛtásya dhā́rayā ||

Translation

ગુહામાં વસેલી હોવા છતાં, પ્રેરણાઓ પોતાના આંતરિક સ્વભાવથી આગળ ધપે છે અને દહન કરવા લાગે છે; કણ્વો તેમને ઋત—સત્ય-વ્યવસ્થાની ધારાથી વહેતા પ્રવાહ વડે (આણે છે).

Word by Word

• गुहा: in secret, secretly
• गुहा: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: गुहा (अव्यय; ‘गुह्/गुह’ धातु-सम्बद्ध ‘गुहायाम्’ अर्थे)

• सतीः: being (women/ones), existing; (here) the ‘being’ ones
• सतीः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत् (√अस् ‘to be’) → सती (स्त्री.)

• उप: towards, near
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• त्मना: by oneself, with one’s own self/power
• त्मना: करण
• Type: Noun
• Root: त्मन् (आत्मन्/स्व-भाव; ‘self, own person’)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• यच्छ: restrain/guide (you), hold back
• यच्छ: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यम् (यच्छति ‘to restrain/hold/guide’)

• शोचन्त: shining/burning (ones)
• शोचन्त: कर्म
• Type: Verb (participle)
• Root: √शुच्/शोच् (शोचति ‘to shine/burn; to grieve’)

• धीतयः: inspirations, hymns, thoughts
• धीतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धीति (√धी ‘to think/meditate’ → ‘thought, hymn, inspiration’)

• कण्वाः: the Kaṇvas (seers)
• कण्वाः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: कण्व (ऋषि-नाम/कण्व-वंश)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (cosmic order, truth)

• धारया: with the stream/flow
• धारया: करण
• Type: Noun
• Root: धारा (√धृ ‘to hold’ → ‘stream, flow, current’)