Sukta 19

Mantra 1

तं गूर्धया स्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे । देवत्रा हव्यमोहिरे ॥

તેને દેવોએ ઊંચે ઉઠાવતી શક્તિથી પ્રેરિત કર્યો—હવ્યનો દેવ્ય વહનકર્તા, સન્માર્ગે ગતિ કરાવનાર નેતા; અને તેઓ હવિને દેવત્રા લોકમાં ઉપર ઉઠાવી પહોંચાડે છે.

Mantra 2

विभूतरातिं विप्र चित्रशोचिषमग्निमीळिष्व यन्तुरम् । अस्य मेधस्य सोम्यस्य सोभरे प्रेमध्वराय पूर्व्यम् ॥

હે વિપ્ર, વિભૂતરાતિ, ચિત્રશોચિષ, યાત્રાનો નિયામક એવા અગ્નિની સ્તુતિ કર; આ મેધ માટે, આ સોમ્ય કર્મ માટે, હે સોભરી, અધ્વર માટે પ્રાચીન શક્તિને આગળ લાવ.

Mantra 3

यजिष्ठं त्वा ववृमहे देवं देवत्रा होतारममर्त्यम् । अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम् ॥

અમે તને પસંદ કરીએ છીએ—યજ્ઞ માટે સર્વોત્તમ; દેવ, દેવત્રા નેતા, અમર્ત્ય હોતાર; આ યજ્ઞ માટે સુક્રતુ (સુયોગ્ય સંકલ્પ-શક્તિ)ને કાર્યસાધક કર.

Mantra 4

ऊर्जो नपातं सुभगं सुदीदितिमग्निं श्रेष्ठशोचिषम् । स नो मित्रस्य वरुणस्य सो अपामा सुम्नं यक्षते दिवि ॥

ઊર્જાનો નપાત—સૌભાગ્યવાન, સુદીપ્ત, શ્રેષ્ઠ જ્વાલાવાળો અગ્નિ—તે અમારે માટે દ્યૌમાં મિત્ર-વરুণની કૃપા અને આપઃ (જળદેવતાઓ)નું સુમ્ન, શાંતિ અને પૂર્ણતારૂપ આશીર્વાદ, પ્રાપ્ત કરાવે.

Mantra 5

यः समिधा य आहुती यो वेदेन ददाश मर्तो अग्नये । यो नमसा स्वध्वरः ॥

જે મર્ત્ય સમિધા વડે, આહુતિ વડે, વેદ દ્વારા અગ્નિને અર્પે છે; જે નમસ્કારપૂર્વક દાન કરે છે—જેનો સ્વધ્વર યજ્ઞ સ્વયં-નિયંત્રિત અને ઋજુ છે—તે અગ્નિના ઋત-રક્ષામાં પ્રવેશે છે.

Mantra 6

तस्येदर्वन्तो रंहयन्त आशवस्तस्य द्युम्नितमं यशः । न तमंहो देवकृतं कुतश्चन न मर्त्यकृतं नशत् ॥

તેના માટે આશવ અશ્વો દોડે છે; તેનું યશ સર્વाधिक દ્યુમ્નિત બને છે. દેવકૃત હોય કે મર્ત્યકૃત—કોઈપણ અંહો તેને ક્યાંયથી સ્પર્શી શકતું નથી, ન તો પહોંચી તેને ઘાયલ કરી શકે.

Mantra 7

स्वग्नयो वो अग्निभिः स्याम सूनो सहस ऊर्जां पते । सुवीरस्त्वमस्मयुः ॥

હે સહસના સ્નેહી પુત્ર, ઊર્જાના પતિ! તારા અગ્નિઓ દ્વારા અમે સુઅગ્નિ—શુભ અગ્નિઓથી પરિપૂર્ણ રહીએ. તું અમારે માટે સુવીરતા આપનાર, સહાય સાથે સર્વથા અમારી તરફ વળેલો રહેજે.

Mantra 8

प्रशंसमानो अतिथिर्न मित्रियोऽग्नी रथो न वेद्यः । त्वे क्षेमासो अपि सन्ति साधवस्त्वं राजा रयीणाम् ॥

પ્રશંસા પામે ત્યારે અગ્નિ અતિથિ સમાન સુસ્વાગત, મિત્ર સમાન સ્નેહી બને છે; રથ સમાન તે અમારી પ્રગતિ વહન કરનાર તરીકે જાણવામાં આવે છે. તારા અંદર ક્ષેમ—નિશ્ચિત સુરક્ષાઓ—અને સાધુ સિદ્ધિઓ સ્થિત છે; તું રયિ—અમારી સમૃદ્ધિ/પરિપૂર્ણતા—નો રાજા છે.

Mantra 9

सो अद्धा दाश्वध्वरोऽग्ने मर्तः सुभग स प्रशंस्यः । स धीभिरस्तु सनिता ॥

હે અગ્ને, ખરેખર જે મર્ત્ય દાન કરે છે અને અધ્વર—યજ્ઞ—અર્પે છે, તે સુભગ બને છે; તે પ્રશંસનીય છે. તે પોતાની ધીઓ—પ્રકાશમય વિચારો—દ્વારા સનિતા બને—વિજયી, પ્રાપ્તિ કરનાર—થાઓ.

Mantra 10

यस्य त्वमूर्ध्वो अध्वराय तिष्ठसि क्षयद्वीरः स साधते । सो अर्वद्भिः सनिता स विपन्युभिः स शूरैः सनिता कृतम् ॥

જેનાં માટે તું યજ્ઞ માટે ઊર્ધ્વ ઊભો રહે છે—જેનું ગૃહ વીર્યવાન વીરોથી વધે છે—તે સિદ્ધિ પામે છે. તે બળવાન અશ્વો સાથે પ્રાપ્તિકર્તા બને છે; વિપન્યુ (ઉત્કટ પ્રેરણા) સાથે, શૂર વીરોથી સાથે, કરવાનું જે છે તે કૃત—સાકાર—રૂપે જીતે છે.

Mantra 11

यस्याग्निर्वपुर्गृहे स्तोमं चनो दधीत विश्ववार्यः । हव्या वा वेविषद्विषः ॥

જેનાં ગૃહમાં અગ્નિ પોતાનું તેજસ્વી વપુ સ્થાપે છે અને સ્તોમ (સ્તુતિ) મૂકે છે—જે સર્વ-વાંછનીય વરદાન ધરાવે છે—તે હવ્યોને પ્રકંપિત, જીવંત કરે છે અને વિભેદના વિષ (વિષ)ને દૂર હાંકે છે.

Mantra 12

विप्रस्य वा स्तुवतः सहसो यहो मक्षूतमस्य रातिषु । अवोदेवमुपरिमर्त्यं कृधि वसो विविदुषो वचः ॥

હે સહસના યહો (પરાક્રમી), જે વિપ્ર તારી સ્તુતિ કરે છે, તેની રાતિ (દાન)માં તું સર્વથી ઝડપી થા. સહાયને દેવમય અને મર્ત્ય માપથી ઉપર કર; હે વસુ, વિવિદુષ (જાણનાર)ના વચનને પૂર્ણ કર.

Mantra 13

यो अग्निं हव्यदातिभिर्नमोभिर्वा सुदक्षमाविवासति । गिरा वाजिरशोचिषम् ॥

જે અગ્નિને હવ્ય-દાનોથી, અથવા નમસ્કારરૂપ આદરથી—સુદક્ષમ (સર્વથા સમર્થ) અગ્નિને—સેવે છે; અને ગિરા (સ્તુતિ-વાણી) વડે વાજિર-શોચિષ (વેગવંત, જ્વલંત તેજ)ને આવાહન કરે છે—તે વિજયી પ્રકાશને નીચે ઉતારે છે.

Mantra 14

समिधा यो निशिती दाशददितिं धामभिरस्य मर्त्यः । विश्वेत्स धीभिः सुभगो जनाँ अति द्युम्नैरुद्न इव तारिषत् ॥

જે મર્ત્ય સમિધા (ઇંધણ) સાથે અને નિશિતી (તીક્ષ્ણ ઉત્સાહ)થી દાન કરે છે, અને પોતાના ધામભિઃ (સ્થાપિત શક્તિઓ/વ્યવસ્થિત અવસ્થાઓ) વડે અદિતિને અર્પણ કરે છે—તે, ધીભિઃ (પ્રજ્ઞાભર્યા વિચારો)થી સુભગ, પોતાના દ્યુમ્નૈઃ (પ્રકાશમય તેજો) વડે જનાન્ અતિ (લોકોને પાર) તરિ જાય છે, જેમ કોઈ ઉદ્નઃ ઇવ (જળની જેમ) પાર ઉતરે.

Mantra 15

तदग्ने द्युम्नमा भर यत्सासहत्सदने कं चिदत्रिणम् । मन्युं जनस्य दूढ्यः ॥

હે અગ્ને, તે દ્યુમ્ન (પ્રકાશમય બળ) અમારે માટે લાવી આપો, જેના વડે તમે સદને (આસનમાં/નિવાસસ્થાને) પણ કોઈ અત્રિણ (ભક્ષક, વિનાશક શત્રુ)ને દબાવી દો; અને જનસ્ય (લોકોની) દૂઢ્યઃ (કઠોરપણે ધરાયેલ) મન્યુ (ક્રોધ)ને પણ.

Mantra 16

येन चष्टे वरुणो मित्रो अर्यमा येन नासत्या भगः । वयं तत्ते शवसा गातुवित्तमा इन्द्रत्वोता विधेमहि ॥

જે શક્તિથી વરુણ જુએ છે, અને મિત્ર તથા અર્યમા પણ; જે શક્તિથી નાસત્યૌ અને ભગ પોતાના ઋતકર્મમાં પ્રવર્તે છે—હે ઇન્દ્ર! તારી એ જ શક્તિથી, શ્રેષ્ઠ માર્ગ-વિદ્યા શોધતા અમે, ઇન્દ્રત્વથી સંરક્ષિત થઈ, તારી સેવા કરીએ અને યજ્ઞવિધિનું નિર્માણ કરીએ.

Mantra 17

ते घेदग्ने स्वाध्यो ये त्वा विप्र निदधिरे नृचक्षसम् । विप्रासो देव सुक्रतुम् ॥

હે અગ્નિ! તેઓ જ ખરેખર સ્વાધ્ય (આત્મસંયમી) છે—એ જ ઋષિ-વિપ્રો, જેમણે તને પોતાના અંદર નૃચક્ષસ (માનવ-દર્શી દ્રષ્ટા) રૂપે સ્થાપ્યો છે. હે દેવ! સુક્રતુ (સુયજ્ઞ-કુશળ) એવા તને વિપ્રો સ્થાપે છે.

Mantra 18

त इद्वेदिं सुभग त आहुतिं ते सोतुं चक्रिरे दिवि । त इद्वाजेभिर्जिग्युर्महद्धनं ये त्वे कामं न्येरिरे ॥

હે સुभગ અગ્નિ! તેમણે જ તારા માટે વેદિ અને આહુતિ તૈયાર કરી છે; દિવિ (પ્રકાશમય લોકોમાં) તારા માટે સોમ-સવન, આનંદના રસનું પિષણ, સ્થાપ્યું છે. તેઓ જ વાજો (પોષક શક્તિઓ) દ્વારા મહાન ધન જીતે છે—જેઓ પોતાનો કામ (અંતરાત્માની ઇચ્છા) તારા અંદર સ્થાપે છે.

Mantra 19

भद्रो नो अग्निराहुतो भद्रा रातिः सुभग भद्रो अध्वरः । भद्रा उत प्रशस्तयः ॥

અમારા માટે આહુતિ પામેલો અગ્નિ ભદ્ર છે; હે સુભગ, દાન-રાતિ ભદ્ર છે; યજ્ઞનો અધ્વર ભદ્ર છે; અને પ્રશસ્તિઓ—સ્તુતિનાં વચનો પણ ભદ્ર છે.

Mantra 20

भद्रं मनः कृणुष्व वृत्रतूर्ये येना समत्सु सासहः । अव स्थिरा तनुहि भूरि शर्धतां वनेमा ते अभिष्टिभिः ॥

વૃત્ર-તૂર્યે—વૃત્ર સામેના યુદ્ધમાં—અમારું મન ભદ્ર બનાવ, જેના દ્વારા સંઘર્ષોમાં અમે વિજયી બનીએ. બહુ શત્રુ-સમૂહોને નીચે પાડી, દૃઢ રીતે વિસ્તારી દે; જેથી તારી અભિષ્ટિઓ—સહાયોથી—અમે જીતીએ.

Mantra 21

ईळे गिरा मनुर्हितं यं देवा दूतमरतिं न्येरिरे । यजिष्ठं हव्यवाहनम् ॥

હું વાણીથી મનુસ્થાપિત અગ્નિને સ્તવું છું—જેનને દેવોએ દૂત તરીકે, અવિરત ગતિશીલ સંદેશવાહક તરીકે પ્રેર્યો છે; યજ્ઞમાં સર્વોત્કૃષ્ટ, હવ્યવાહન—આહુતિ વહન કરનાર.

Mantra 22

तिग्मजम्भाय तरुणाय राजते प्रयो गायस्यग्नये । यः पिंशते सूनृताभिः सुवीर्यमग्निर्घृतेभिराहुतः ॥

તીક્ષ્ણ-જંભવાળા, સદા યુવાન અને તેજસ્વી એવા અગ્નિ માટે ગાયના પ્રેરિત અર્પણ-ઉત્સાહનું ગાન કરો. જે સત્યવાણી (સૂનૃતા) દ્વારા સુવીર્ય—ઉત્તમ વીર્યબળ—ઘડે છે; ઘૃતથી આહુત થયેલો અગ્નિ.

Mantra 23

यदी घृतेभिराहुतो वाशीमग्निर्भरत उच्चाव च । असुर इव निर्णिजम् ॥

જ્યારે ઘૃતથી આહુત થાય છે, ત્યારે અગ્નિ પોતાની ગુંજતી શક્તિને ઉપર પણ અને નીચે પણ વહન કરે છે—જેમ કોઈ અસુર સમાન પ્રભુ તેજસ્વી વસ્ત્ર (નિર્ણિજ) પ્રગટ કરે તેમ.

Mantra 24

यो हव्यान्यैरयता मनुर्हितो देव आसा सुगन्धिना । विवासते वार्याणि स्वध्वरो होता देवो अमर्त्यः ॥

જે હવ્યોને ગતિમાં મૂકે છે, મનુ દ્વારા સ્થાપિત—સુગંધિત મુખવાળો દેવ—તે વર્ય, અમૂલ્ય વરદાનોને પ્રકાશિત કરે છે. સ્વધ્વર, સુમાર્ગે ચાલતો યજમાન; હોતૃ, અર્પણનો પુરોહિત—અમર્ત્ય દેવ.

Mantra 25

यदग्ने मर्त्यस्त्वं स्यामहं मित्रमहो अमर्त्यः । सहसः सूनवाहुत ॥

હે અગ્નિ, જો તું મર્ત્ય બની જાય અને હું અમર્ત્ય—હે મિત્રમહો, હે સહસના સૂનુ, આહુતિથી આહ્વાનિત—તો પણ પરસ્પર સહાયનો આપણો બંધ અડગ રહે.

Mantra 26

न त्वा रासीयाभिशस्तये वसो न पापत्वाय सन्त्य । न मे स्तोतामतीवा न दुर्हितः स्यादग्ने न पापया ॥

હે વસુ અગ્નિ, હું તને શત્રુજન્ય આરોપ (અભિશસ્તિ) માટે સોંપી ન દઉં, ન પાપત્વમાં પડવા દઉં. મારો સ્તોતૃ મોહમાં ન પડે, દુર્હિત ન બને—હે અગ્નિ, પાપથી નહિ.

Mantra 27

पितुर्न पुत्रः सुभृतो दुरोण आ देवाँ एतु प्र णो हविः ॥

પિતાના પુત્ર સમાન, ગૃહમાં સુપોષિત, અમારું હવિઃ દેવો તરફ આગળ વધે.

Mantra 28

तवाहमग्न ऊतिभिर्नेदिष्ठाभिः सचेय जोषमा वसो । सदा देवस्य मर्त्यः ॥

હે અગ્નિ, તારી અતિનિકટ અને અંતરંગ એવી ઊતિઓ (સહાયતાઓ) દ્વારા હું આનંદભર્યા સંમતિભાવથી તારી સાથે જોડાઈ રહું, હે વસુ (સમૃદ્ધિ-શક્તિ). સદા મર્ત્ય દેવના સાન્નિધ્યમાં નિવાસ કરી શકે છે.

Mantra 29

तव क्रत्वा सनेयं तव रातिभिरग्ने तव प्रशस्तिभिः । त्वामिदाहुः प्रमतिं वसो ममाग्ने हर्षस्व दातवे ॥

હે અગ્નિ, તારા ક્રતુ (પ્રકાશમય કર્મ-ઇચ્છા) દ્વારા હું જીતું; તારી રાતિઓ (દાન-ભેટો) અને તારી પ્રશસ્તિઓ (સ્તુતિ-આશીર્વચનો) દ્વારા. હે વસુ, તને જ તેઓ પ્રમતિ (પૂર્વવિચાર, યોગ્ય પરામર્શ) કહે છે; હે અગ્નિ, મને આપવા માં આનંદ કર.

Mantra 30

प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस्तिरते वाजभर्मभिः । यस्य त्वं सख्यमावरः ॥

હે અગ્નિ, તારી ઊતિઓ દ્વારા—વીરશક્તિ આપનારી સુવીરાઓ દ્વારા—તે આગળ વધે છે; વાજભર્મ (સમૃદ્ધિ-બળના વહનકર્તા) દ્વારા તે પાર ઉતરે છે—જેણે તું સખ્યા સ્વીકારી છે અને રક્ષણથી આવરી લીધો છે.

Mantra 31

तव द्रप्सो नीलवान्वाश ऋत्विय इन्धानः सिष्णवा ददे । त्वं महीनामुषसामसि प्रियः क्षपो वस्तुषु राजसि ॥

હે અગ્નિ, તારો જ્વાલા-બિંદુ નીલ-ઘન વર્ણનો અને ગુંજતો છે; ઋત્વિજ (યજ્ઞીય પુરોહિત) દ્વારા પ્રજ્વલિત થયેલો તું કાર્યમાં પોતાની શક્તિ સ્થાપે છે. તું મહાન ઉષાઓને પ્રિય છે; રાત્રિઓમાં, નિવાસસ્થાનોમાં, તું તેમનો પ્રિય પ્રકાશ બની રાજ્ય કરે છે.

Mantra 32

तमागन्म सोभरयः सहस्रमुष्कं स्वभिष्टिमवसे । सम्राजं त्रासदस्यवम् ॥

હે સોભરયો, અમે સહાય માટે તેની પાસે આવ્યા છીએ—ત્રાસદસ્યુ સમ્રાટ પાસે, જે સહસ્રગুণ બળવાળો છે, શુભ અને સ્વયં-સ્થિર વિજયવાળો છે.

Mantra 33

यस्य ते अग्ने अन्ये अग्नय उपक्षितो वया इव । विपो न द्युम्ना नि युवे जनानां तव क्षत्राणि वर्धयन् ॥

હે અગ્નિ, જેમાં તારા અન્ય અગ્નિઓ પક્ષીઓ જેમ પોતાના માળામાં વસે તેમ નિવાસ કરે છે—તેમાં કવિ-પ્રેરિત વિપો જેમ તેજસ્વી શક્તિઓ જનસમુદાયોમાં સ્થાપિત થાય છે, અને તારા ક્ષત્રાણિ (આધિપત્યનાં બળ) વધારતી જાય છે.

Mantra 34

यमादित्यासो अद्रुहः पारं नयथ मर्त्यम् । मघोनां विश्वेषां सुदानवः ॥

હે આદિત્યો, અદ્રુહ (અકપટ) એવા તમે જે મર્ત્યને પારના કિનારે પહોંચાડો છો—હે સુદાનવો (સારા દાતા), વિશાળતા ઇચ્છતા સર્વ મઘોનાં (મહાન/સમૃદ્ધ) માટે તેને તમે આધાર આપો છો.

Mantra 35

यूयं राजानः कं चिच्चर्षणीसहः क्षयन्तं मानुषाँ अनु । वयं ते वो वरुण मित्रार्यमन्त्स्यामेदृतस्य रथ्यः ॥

હે રાજાનો, ચર્ષણીસહ (જનસમૂહને ધારણ કરનાર) એવા તમે માનવજાતિ સાથે વસો છો. હે વરુણ, મિત્ર, અર્યમન—ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા)ના રથપથ પર ચાલતા, અમે ખરેખર તમારા સહચર બનીએ.

Mantra 36

अदान्मे पौरुकुत्स्यः पञ्चाशतं त्रसदस्युर्वधूनाम् । मंहिष्ठो अर्यः सत्पतिः ॥

પૌરુકુત્સ્ય વંશના ત્રસદસ્યુએ મને પચાસ વધૂઓ (કન્યાઓ) આપી છે—તે અતિ ઉદાર, આર્ય (ઉચ્ચ) સತ್ಪતિ (સત્યોના સ્વામી) છે.

Mantra 37

उत मे प्रयियोर्वयियोः सुवास्त्वा अधि तुग्वनि । तिसॄणां सप्ततीनां श्यावः प्रणेता भुवद्वसुर्दियानां पतिः ॥

અને મારા માટે, મારા બે પ્રિયજનો માટે, તુગ્વન ઉપર તેણે સુવાસ—શુભ નિવાસ—સ્થાપ્યો. ત્રણ સત્તરોના શ્યાવ નેતા બન્યો; તે વસુ, દીપ્ત દાનોનો સ્વામી થયો.