Sukta 50
Sukta 7.50
Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Mitra-Varuṇa (protective Ādityas); with apotropaic focus against ajakāva/tsaru
Triṣṭubh (likely; hymn style of RV 7.50—verify in critical edition)
આ ટૂંકું અપોત્રોપાયિક સૂક્ત મિત્ર–વરુણને સદા જાગૃત રક્ષક તરીકે આવાહન કરે છે, જેથી છુપાઈને સરકતી હાનિ—અજકાવ અને ત્સરુ નામે ઓળખાતી—દૂર થાય. સાથે જ વૃક્ષો, નદીઓ અને ઔષધિ વનસ્પતિઓમાંથી ઊભું થતું વિષ પણ નિવારવા પ્રાર્થના કરે છે. પ્રાર્થના વ્યક્તિગત રક્ષણથી શરૂ થઈ વ્યાપક શુદ્ધિકરણ સુધી વિસ્તરે છે અને અંતે જળ તથા નદીઓ ઉપાસકના માર્ગ માટે સંપૂર્ણપણે કલ્યાણકારી, નિર્દોષ અને અહિત ન કરનાર બની રહે એવી આશીર્વાદરૂપ સમાપ્તિ કરે છે.
Mantras
Mantra 1
आ मां मित्रावरुणेह रक्षतं कुलाययद्विश्वयन्मा न आ गन् । अजकावं दुर्दृशीकं तिरो दधे मा मां पद्येन रपसा विदत्त्सरुः ॥
હે મિત્ર અને વરુણ, અહીં મારી રક્ષા કરો. સર્વત્ર વ્યાપતી શત્રુશક્તિ અમ પર આવી ન પડે. દુર્દર્શી, હાનિકારક ‘અજકાવ’ને મેં નજરથી ઓઝલ કરી દીધો છે; અંધકારની સરકતી ઘાતક ચોટ પગલાંથી અને અચાનક આક્રમણથી મને ન શોધે.
Mantra 2
यद्विजामन्परुषि वन्दनं भुवदष्ठीवन्तौ परि कुल्फौ च देहत् । अग्निष्टच्छोचन्नप बाधतामितो मा मां पद्येन रपसा विदत्त्सरुः ॥
હે વિશાળગામી, જો સાંધાઓમાં કઠોર બંધન ઊભું થાય—જે ટખાના હાડકાં અને એડીને ચારે તરફથી બાંધે—તો તેજથી દહન કરતો અગ્નિ તેને અહીંથી દૂર હાંકી દે; ડંખતી શક્તિ ચોરીછૂપી પગલાંથી કે ઉગ્ર આઘાતથી મને ન શોધે.
Mantra 3
यच्छल्मलौ भवति यन्नदीषु यदोषधीभ्यः परि जायते विषम् । विश्वे देवा निरितस्तत्सुवन्तु मा मां पद्येन रपसा विदत्त्सरुः ॥
ઝેર જો શાલ્મલીમાં હોય, કે નદીઓમાં હોય, કે ઔષધિઓમાંથી જન્મે—તો સર્વ દેવો તેને દબાવી કાઢે અને અહીંથી દૂર હાંકી દે; ડંખતી શત્રુશક્તિ ચોરીછૂપી પગલાંથી કે ઉગ્ર આક્રમણથી મને ન પહોંચે.
Mantra 4
याः प्रवतो निवत उद्वत उदन्वतीरनुदकाश्च याः । ता अस्मभ्यं पयसा पिन्वमानाः शिवा देवीरशिपदा भवन्तु सर्वा नद्यो अशिमिदा भवन्तु ॥
જે જળધારાઓ ઢાળવાળા પ્રદેશોમાં વહે છે, જે નીચાણમાં સ્થિર થાય છે, જે ઊંચાણ તરફ ઉછળે છે; જે સમુદ્રસમાન વિશાળ જળરાશિથી સમૃદ્ધ છે અને જે ઓછી ધારાવાળી છે—એ સર્વે જળધારાઓ અમારે માટે પોષક મધુર રસ (પયસ)થી પરિપૂર્ણ થઈ, કલ્યાણકારી દેવીઓ બને; પગને અહિત ન પહોંચાડે એવી રહે. સર્વ નદીઓ અહિંસક, અછેદ્ય—અનહિત ન કરનાર દાન આપનારી બને.
Frequently Asked Questions
It is a protective prayer asking Mitra and Varuṇa to guard the worshipper from hidden, creeping harm and from poison, and it ends by blessing the waters and rivers to be safe and benevolent.
They are Āditya deities who uphold truth and order (ṛta). Here they function as vigilant guardians who detect subtle danger and drive it away.
Because danger can come through the natural world (including water and plants). The hymn concludes by transforming that same environment into a source of safety—asking all waters to become nourishing and non-injuring.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.