Sukta 43
Sukta 7.43
Vasiṣṭha (family book 7; hymn attributed to Vasiṣṭhas)
Dyāvāpṛthivī (Heaven-and-Earth) with broader ritual address to the divine powers through the yajña
Tr̥ṣṭubh (probable)
વસિષ્ઠોનું આ પાંચ ઋચાવાળું સૂક્ત યજ્ઞમાં શ્રદ્ધાભરી વાણીથી દૃઢ બનેલા વિશાળ આધારરૂપ દ્યાવા–પૃથિવી (આકાશ–પૃથ્વી)ની સ્તુતિથી શરૂ થાય છે. પછી તે દેવતાઓને બર્હિસ પર આમંત્રિત કરવાની વ્યવહારુ વિધિ તરફ વળે છે; અગ્નિ યજ્ઞવિધિને દીક્ષિત કરે અને યજમાનના “દૈવી બનવા”ને વૈરભાવથી રક્ષે એવી પ્રાર્થના કરે છે. અંતે સ્થાયી કલ્યાણ (સ્વસ્તિ), સ્થિરતા, અને સામૂહિક સમૃદ્ધિમાં અખંડિત તથા અનાહત ભાગીદારી માટેની સામૂહિક પ્રાર્થના છે.
Mantras
Mantra 1
प्र वो यज्ञेषु देवयन्तो अर्चन्द्यावा नमोभिः पृथिवी इषध्यै । येषां ब्रह्माण्यसमानि विप्रा विष्वग्वियन्ति वनिनो न शाखाः ॥
યજ્ઞોમાં આગળ વધતા, દેવને શોધતા વિપ્રો તમારાં માટે સ્તુતિ ગાય છે; નમસ્કારભર્યા કર્મોથી તેઓ પ્રેરણા-લાભ માટે દ્યાવા અને પૃથિવીને દૃઢ કરે છે. જેમનાં અદ્વિતીય બ્રહ્માણિ—ઋષિપ્રેરિત વચનો—જીવંત વૃક્ષની શાખાઓની જેમ સર્વ દિશાઓમાં વિસ્તરે છે.
Mantra 2
प्र यज्ञ एतु हेत्वो न सप्तिरुद्यच्छध्वं समनसो घृताचीः । स्तृणीत बर्हिरध्वराय साधूर्ध्वा शोचींषि देवयून्यस्थुः ॥
યજ્ઞ લક્ષ્ય તરફ ઝડપી ઘોડા સમો આગળ વધે; એકમન થઈ ઊઠો, ઘૃતાચી—ઘૃતમય તેજની ધારા. નિર્દોષ અધ્વર માટે બર્હિ પાથરો; દેવયુ—દેવ તરફ વળેલી—જ્વાલાઓ પોતાની પ્રકાશમય તીવ્રતામાં ઊર્ધ્વ ઊભી રહે.
Mantra 3
आ पुत्रासो न मातरं विभृत्राः सानौ देवासो बर्हिषः सदन्तु । आ विश्वाची विदथ्यामनक्त्वग्ने मा नो देवताता मृधस्कः ॥
માતાની આસપાસ પુત્રો જેમ, તેમ દેવો શિખર પર તેને ધારણ કરતાં બર્હિ પર બેસે. હે અગ્નિ, સર્વદિશાવ્યાપી વિધથ્ય—પવિત્ર સભા—ને અભિષિક્ત કર; શત્રુબળ અમારી દેવતા-તા—દૈવી બનત—ને સ્પર્શ ન કરે.
Mantra 4
ते सीषपन्त जोषमा यजत्रा ऋतस्य धाराः सुदुघा दुहानाः । ज्येष्ठं वो अद्य मह आ वसूनामा गन्तन समनसो यति ष्ठ ॥
ઋતની મનોહર ધારાઓ આનંદ માટે આગળ ધસી આવે; સુદૂઘા બનીને સમૃદ્ધિનું દોહન કરે. આજે મન એકરૂપ કરીને આવો—વસુઓની સંપત્તિના પરમ પરિપૂર્ણ ભંડાર તરફ, તમારા સર્વોચ્ચ મહિમા તરફ.
Mantra 5
एवा नो अग्ने विक्ष्वा दशस्य त्वया वयं सहसावन्नास्क्राः । राया युजा सधमादो अरिष्टा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
એ રીતે, હે અગ્નિ, અમારા જનસમૂહોમાં કૃપા પ્રગટ કર; તારા સહારે, હે સહસાવન્, અમે અક્ષત અને અચળ રહીએ. રાય સાથે જોડાઈ, સહધામમાં એકસાથે આનંદ માણતા, અરીષ્ટ રહીએ—હે દેવશક્તિઓ, સ્વસ્તિના સુસંગત આશીર્વાદોથી સદા અમારું રક્ષણ કરો.
Frequently Asked Questions
Primarily Dyāvā-Pṛthivī (Heaven-and-Earth) are praised as the cosmic supports, while Agni is invoked to consecrate the ritual and the Gods are invited to sit on the barhis.
It asks that the sacrifice be properly established, that the divine powers attend the ritual, that hostile forces not disturb the worship, and that the community receive lasting well-being (svasti) and prosperity.
It is an image of intimate protection and support: the ritual seat (barhis) is treated like a nurturing mother, and the Gods gather closely, sustaining and blessing the rite and the sacrificer.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.