
Sukta 7.31
Vasiṣṭha (traditional attribution for Maṇḍala 7)
Indra (context of RV 7.31 as Indra-hymn)
Triṣṭubh (dominant meter in RV 7.31; this verse conforms to the Indra-Triṣṭubh style)
RV 7.31 વસિષ્ઠનું ઇન્દ્રસ્તુતિસૂક્ત છે. તેમાં મહાબળવાન “વૃષભ” ઇન્દ્રને કુળની તાત્કાલિક જરૂર સાંભળવા અને શત્રુઓની દુષ્ટ વાણી, નિંદા તથા બળજબરી/દમનથી તેમની રક્ષા કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે. ઇન્દ્રને સર્વવ્યાપી અને પોતાના વ્રતોમાં (કર્મનિયમોમાં) અડગ તરીકે સ્તુતિ કરીને, સાચા દ્રષ્ટાઓ તેની ઋત/વ્યવસ્થાને અનુરૂપ અસરકારક બ્રહ્મન્ (મંત્રશક્તિ) રચી શકે છે, એવું પ્રતિપાદિત થાય છે. આ સૂક્ત આહ્વાન પણ છે અને કવચ પણ: સહાય માટે ઇન્દ્રને બોલાવે છે અને ઉપાસકના ક્રતુ (સંકલ્પ/વિવેક)ને તેમાં સ્થિર કરે છે.
Mantra 1
प्र व इन्द्राय मादनं हर्यश्वाय गायत । सखायः सोमपाव्ने ॥
હે સખાઓ, હર્યશ્વ (પીળાશ ઘોડાવાળા) ઇન્દ્ર માટે, સોમપાવન (સોમ પીનાર) માટે, મદન—ઉલ્લાસભર્યું સ્તોત્ર—ગાવો.
Mantra 2
शंसेदुक्थं सुदानव उत द्युक्षं यथा नरः । चकृमा सत्यराधसे ॥
સુદાનવ (સુદાતા) માટે સ્તોત્રનું શંસન કરીએ, અને નરો જેમ કરે તેમ તેજસ્વી ઉક્તિ પણ; કારણ કે અમે સત્યરાધસ (સત્ય બક્ષિસવાળા) માટે કર્મ કર્યું છે—જેનુ અનુગ્રહ સત્યને સિદ્ધ કરે છે.
Mantra 3
त्वं न इन्द्र वाजयुस्त्वं गव्युः शतक्रतो । त्वं हिरण्ययुर्वसो ॥
હે ઇન્દ્ર, તું અમારો વાજયુ—સમૃદ્ધિનો શોધક અને દાતા છે; હે શતક્રતુ, તું અમારો ગવ્યು—ગૌ-કિરણો (પ્રકાશિત ધેનુઓ)નો શોધક અને દાતા છે; હે વસો, તું અમારો હિરણ્યયુ—સુવર્ણ પ્રકાશનો શોધક અને દાતા છે.
Mantra 4
वयमिन्द्र त्वायवोऽभि प्र णोनुमो वृषन् । विद्धी त्वस्य नो वसो ॥
હે ઇન્દ્ર, અમે તારા જ છીએ; હે વૃષણ, અમે તને આગળ ધપાવીએ છીએ, તને પ્રેરિત કરીએ છીએ. હે વસો, આ અમારી વાત/આવશ્યકતાને સંપૂર્ણ રીતે જાણી લે.
Mantra 5
मा नो निदे च वक्तवेऽर्यो रन्धीरराव्णे । त्वे अपि क्रतुर्मम ॥
મા અમને નિંદા તરફ કે નકારના વચન તરફ શત્રુ દાવેદાર બાંધી ન દે; હે અરા॑વ્ણ (અલૂંટાય ન શકાય એવી પૂર્ણતા ધરાવનાર) શક્તિ, મારો ક્રતુ (સંકલ્પ) અને વિવેક તારા માં જ સ્થિર રહે.
Mantra 6
त्वं वर्मासि सप्रथः पुरोयोधश्च वृत्रहन् । त्वया प्रति ब्रुवे युजा ॥
હે વૃત્રહન, તું વ્યાપક કવચ છે; તું આગળનો યોધ્ધા છે. તારી સાથે યુજા (સહયોગી બળ) બનીને હું પ્રતિઉત્તર વાણી બોલું છું.
Mantra 7
महाँ उतासि यस्य तेऽनु स्वधावरी सहः । मम्नाते इन्द्र रोदसी ॥
મહાન તો તું જ છે; કારણ કે તારી સ્વધાવરી (સ્વ-નિયમિત) શક્તિ તારા અનુસરે છે; અને તેના દ્વારા, હે ઇન્દ્ર, બે લોક—રોદસી—નમીને સંમતિ આપે છે.
Mantra 8
तं त्वा मरुत्वती परि भुवद्वाणी सयावरी । नक्षमाणा सह द्युभिः ॥
મરુતોથી ભરેલી, સર્વત્ર વિહરતી વાણી તારી આસપાસ પરિભ્રમે છે; દ્યુતિઓ સાથે સહવર્ધમાન બની, પ્રકટ થવાના ક્ષણે તે તને સર્વત્ર આવરી લે છે.
Mantra 9
ऊर्ध्वासस्त्वान्विन्दवो भुवन्दस्ममुप द्यवि । सं ते नमन्त कृष्टयः ॥
હે અદ્ભુત! ઊર્ધ્વ ઉઠેલા સોમબિંદુઓ તને અનુસરે છે, તેજસ્વી દ્યૌ તરફ ઉદ્ગમતા; અમામાં રહેલા જનસમૂહો એકસાથે, એકમતિથી, તને નમે છે.
Mantra 10
प्र वो महे महिवृधे भरध्वं प्रचेतसे प्र सुमतिं कृणुध्वम् । विशः पूर्वीः प्र चरा चर्षणिप्राः ॥
મહાનને—મહિમાવર્ધકને—તમારું હવિષ્ય આગળ ધરો; સ્પષ્ટદર્શી પ્રચેતા માટે સુમતિને આગળ રચો. પ્રાચીન વિશો આગળ વધે—માનવતાને નેતૃત્વ આપવાની શક્તિથી પરિપૂર્ણ ચર્ષણિપ્રા.
Mantra 11
उरुव्यचसे महिने सुवृक्तिमिन्द्राय ब्रह्म जनयन्त विप्राः । तस्य व्रतानि न मिनन्ति धीराः ॥
વિસ્તૃત-વ્યાપક, મહાન એવા ઇન્દ્ર માટે વિપ્રો સુવૃત્તિ—સુઘડ સ્તુતિ-વાણી—ને બ્રહ્મ (મંત્રશક્તિ) રૂપે જનમાવે છે. તેના વ્રતોને ધીર વિચારી પુરુષો કદી ભંગ કરતા નથી.
Mantra 12
इन्द्रं वाणीरनुत्तमन्युमेव सत्रा राजानं दधिरे सहध्यै । हर्यश्वाय बर्हया समापीन् ॥
અનુત્તમ મન્યુ—અપરાજેય ઉત્સાહ-બળ—વાળા ઇન્દ્રને વાણીઓ સદા રાજા તરીકે સ્થાપે છે, વિજયી સહચર્ય માટે. હર્યશ્વ (પીળા અશ્વોવાળા) માટે તેઓ બર્હિ (યજ્ઞાસન) પાથરે છે અને સમાપીન્—પરિપૂર્ણ સમૃદ્ધિઓ—એકત્ર કરે છે.
It asks Indra to notice the worshippers’ need, grant strength and abundance, and protect them—especially from hostility, blame, and harmful or denying speech.
Kratu here is the power of right intention and discernment—steady will guided by insight. The hymn prays that this inner capacity may rest in Indra, so it becomes strong and protected.
It highlights that Indra’s ways of working are reliable and not to be violated. The hymn teaches that effective prayer and success come when one’s speech and conduct align with that divine order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.