Rig Veda Sukta 20
Mandala 7Sukta 2010 Mantras

Sukta 20

Sukta 7.20

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (likely; verify)

વસિષ્ઠનું આ ઇન્દ્રસૂક્ત ઉગ્ર, યુવાન દેવ ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરે છે—તે જળોને તૈયાર કરે છે અને મનુષ્યોને હિતકારક કાર્યો સિદ્ધ કરે છે; મહાદોષ અને ગૂંચવણ/મોહમાંથી પણ ભક્તોને બચાવે છે. ઇન્દ્ર પ્રત્યે શ્રદ્ધાપૂર્વક સેવા અને યજ્ઞાર્પણ કરવાથી વ્યક્તિ અને મન સ્થિર થાય છે, અને ઋત (કોસ્મિક વ્યવસ્થા)માં મૂળ ધરાવતી સ્થાયી સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે—એવું આ સૂક્ત શીખવે છે. અંતે, કવિ માટે તથા વિધિને ઊર્જા આપતા ઉદાર યજમાન/દાતાઓ માટે, ઇન્દ્રકેન્દ્રિત પ્રેરણા (ઇષ્) અને દીર્ઘકાલીન કલ્યાણ માટેની પ્રાર્થના સાથે સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.

Mantras

Mantra 1

उग्रो जज्ञे वीर्याय स्वधावाञ्चक्रिरपो नर्यो यत्करिष्यन् । जग्मिर्युवा नृषदनमवोभिस्त्राता न इन्द्र एनसो महश्चित् ॥

ઉગ્ર એક વીర్య માટે જન્મ્યો છે; સ્વધાવાન થઈ તેણે મહાન આપઃ (જળપ્રવાહો) તૈયાર કર્યા, જે માનવીય કર્મ તે કરશે તેમાં તત્પર. યુવાન પોતાના અવોભિઃ (સહાયોથી) નૃષદન (વીરોના આસન) સુધી આવ્યો છે; ઇન્દ્ર અમારો ત્રાતા છે—મહાન એનસઃ (અપરાધ/પાપ) અને ભ્રમના અંધકારમાંથી પણ.

Mantra 2

हन्ता वृत्रमिन्द्रः शूशुवानः प्रावीन्नु वीरो जरितारमूती । कर्ता सुदासे अह वा उ लोकं दाता वसु मुहुरा दाशुषे भूत् ॥

વૃત્રહંતા ઇન્દ્ર, ઉત્સુક અને પ્રચંડ, ગાયક જરિતારને સહાય કરવા નિશ્ચયે આગળ વધ્યો. સુદાસ માટે તેણે વિશાળ લોક રચ્યો; યજ્ઞાર્પણ કરનાર દાશુષને તે વારંવાર વસુ—ધન—દેનારો બન્યો.

Mantra 3

युध्मो अनर्वा खजकृत्समद्वा शूरः सत्राषाड्जनुषेमषाळ्हः । व्यास इन्द्रः पृतनाः स्वोजा अधा विश्वं शत्रूयन्तं जघान ॥

યુદ્ધમય, અડગ, સમરમાં અવરોધ તોડનાર—વીર, સદા વિજયી, જન્મથી અજય—ઇન્દ્રે પોતાની જ ઓજસથી યુદ્ધોને વિસ્તારીને વશ કર્યા; પછી શત્રુભાવથી ચાલતું બધું તેણે સંહાર્યું.

Mantra 4

उभे चिदिन्द्र रोदसी महित्वा पप्राथ तविषीभिस्तुविष्मः । नि वज्रमिन्द्रो हरिवान्मिमिक्षन्त्समन्धसा मदेषु वा उवोच ॥

હે ઇન્દ્ર, તું મહિમાથી બંને રોદસી—દ્યુ અને પૃથ્વી—ને વિસ્તારી; હે બળવાન, તારી તવિષીઓથી તું સર્વત્ર વ્યાપ્યો. હરિવાન ઇન્દ્રે સોમરસના અંશને મિશ્રિત કરતાં વજ્રને નીચે સ્થાપ્યો; અને મદોમાં તેણે નિર્ધારક વચન ઉચ્ચાર્યું.

Mantra 5

वृषा जजान वृषणं रणाय तमु चिन्नारी नर्यं ससूव । प्र यः सेनानीरध नृभ्यो अस्तीनः सत्वा गवेषणः स धृष्णुः ॥

વૃષભે યુદ્ધ માટે વૃષભને જન્મ આપ્યો; અને સ્ત્રીએ પણ નર-વીરતાથી ભરેલી માનવીય શક્તિને પ્રસવી. જે બળવાનો માટે સેનાનો અગ્રણી બની આગળ ઊભો રહે છે—ગવેષણ કરનાર, તેજસ્વી ગાયો (કિરણો)નો શોધક એ સત્વા ધૃષ્ણુ, સાહસી છે.

Mantra 6

नू चित्स भ्रेषते जनो न रेषन्मनो यो अस्य घोरमाविवासात् । यज्ञैर्य इन्द्रे दधते दुवांसि क्षयत्स राय ऋतपा ऋतेजाः ॥

હવે પણ તે જન લપસતો નથી, ન તો મન હાનિમાં પડે છે—જે તેની ઘોર શક્તિને ભક્તિપૂર્વક ઉપાસે છે. જે યજ્ઞોથી ઇન્દ્રમાં અર્પણો સ્થાપે છે, તે ઐશ્વર્યમાં વસે છે: ઋતનો પાન કરનાર, ઋતથી જન્મેલો (ઋતેજાઃ), ઋતપા.

Mantra 7

यदिन्द्र पूर्वो अपराय शिक्षन्नयज्ज्यायान्कनीयसो देष्णम् । अमृत इत्पर्यासीत दूरमा चित्र चित्र्यं भरा रयिं नः ॥

જો, હે ઇન્દ્ર, પૂર્વે વડીલે નાનાને શિક્ષા આપી હોય, અને વધુ બળવાને ઓછા પર દાન વરસાવ્યું હોય—તો અમૃત (અમર) તો દૂરનાંથી પણ પરે સર્વત્ર પરિભ્રમતો રહ્યો. હે ચિત્રકર્મા, અમને ચિત્ર્ય, બહુવિધ અને તેજસ્વી રયિ—સમૃદ્ધિ—ભરી આપ.

Mantra 8

यस्त इन्द्र प्रियो जनो ददाशदसन्निरेके अद्रिवः सखा ते । वयं ते अस्यां सुमतौ चनिष्ठाः स्याम वरूथे अघ्नतो नृपीतौ ॥

હે ઇન્દ્ર, જે જન તને પ્રિય છે, જે દાન આપે છે અને એકાંત આંતરિક અવકાશમાં તારો મિત્ર બને છે—હે અદ્રિવઃ (વજ્ર/પથ્થર ધારક)—અમે તારી આ સુમતિમાં સર્વથી વધુ પ્રિય બનીએ; તારા વરૂથ (આશ્રય)માં, અઘ્નતઃ (અહિંસિત/અનહત) રહી, નૃપીતૌ (રાજસ રક્ષણ) હેઠળ રહીએ.

Mantra 9

एष स्तोमो अचिक्रदद्वृषा त उत स्तामुर्मघवन्नक्रपिष्ट । रायस्कामो जरितारं त आगन्त्वमङ्ग शक्र वस्व आ शको नः ॥

આ સ્તોમ-ધ્વનિ તારા સુધી ગુંજ્યો છે, હે બળના વૃષા; અને હે મઘવન, સોમ-પેષણ પણ થયું છે. રાય (સમૃદ્ધિ)ની કામનાથી જરિતા તારી પાસે આવ્યો છે—તો આવ, હે શક્ર; અને અમામાં વસુ (ધન) તથા શક્તિઓને સમર્થ કર.

Mantra 10

स न इन्द्र त्वयताया इषे धास्त्मना च ये मघवानो जुनन्ति । वस्वी षु ते जरित्रे अस्तु शक्तिर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

અતએવ, હે ઇન્દ્ર, તારી તરફ સર્વથા વળેલી ઇષા (પ્રેરણા/પોષક શક્તિ) અમારે માટે સ્થાપ; તારા સ્વ-બળથી—અને તે મઘવાનો માટે પણ, જે ઊર્જાઓને જગાવે છે. તારા જરિતાને વસ્વી (સમૃદ્ધ) શક્તિ પ્રાપ્ત થાઓ; અને તમે અમને સદા સ્વસ્તિભિઃ (કલ્યાણોથી) રક્ષો.

Frequently Asked Questions

It presents Indra as both formidable and protective: when approached with reverence and offerings, he removes great fault and confusion and grants stable prosperity aligned with ṛta.

Indra’s power is overwhelming because it breaks obstacles and disorder; the same force becomes protective for the devotee who honors him rightly, turning danger into safeguarding strength.

It suggests a life nourished by ṛta (cosmic order): the worshipper who offers to Indra gains prosperity and steadiness that are not random, but rooted in truth, right action, and harmony.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App