Sukta 75

Mantra 1

जीमूतस्येव भवति प्रतीकं यद्वर्मी याति समदामुपस्थे । अनाविद्धया तन्वा जय त्वं स त्वा वर्मणो महिमा पिपर्तु ॥

વાદળના મુખ જેવું તેનું રૂપ દેખાય છે, જ્યારે કવચધારી યુદ્ધના અંકમાં પ્રવેશે છે. અવિદ્ધ શરીર લઈને તું વિજય મેળ; કવચનો મહિમા તને પરિપૂર્ણ કરે અને તને અખંડ રાખે.

Mantra 2

धन्वना गा धन्वनाजिं जयेम धन्वना तीव्राः समदो जयेम । धनुः शत्रोरपकामं कृणोति धन्वना सर्वाः प्रदिशो जयेम ॥

ધનુષ્ય વડે અમે ગાયો (પ્રકાશ-કિરણો) જીતીએ; ધનુષ્ય વડે અમે યુદ્ધ જીતીએ; ધનુષ્ય વડે અમે તીવ્ર સંઘર્ષો જીતીએ. ધનુષ્ય શત્રુની ઇચ્છાને નિષ્ફળ કરે છે; ધનુષ્ય વડે અમે સર્વ દિશાઓ—ચેતનાના ગમનક્ષેત્રો—જીતીએ.

Mantra 3

वक्ष्यन्तीवेदा गनीगन्ति कर्णं प्रियं सखायं परिषस्वजाना । योषेव शिङ्क्ते वितताधि धन्वञ्ज्या इयं समने पारयन्ती ॥

સ્ત્રીની જેમ કામનાભરી, તે વારંવાર કાન સુધી આવે છે, પ્રિય સખાને આલિંગે છે. પત્નીની જેમ તે પોતાને શોભાવે છે—ધનુષ પર તાણેલી આ ધનુષ્ય-જ્યા, સમરમાં પાર ઉતારનારી.

Mantra 4

ते आचरन्ती समनेव योषा मातेव पुत्रं बिभृतामुपस्थे । अप शत्रून्विध्यतां संविदाने आर्त्नी इमे विष्फुरन्ती अमित्रान् ॥

સમરમાં સ્ત્રીની જેમ ગતિ કરતી, અને માતા જેમ પુત્રને ગોદમાં ધારણ કરે તેમ—સંવાદમાં એકરૂપ થયેલા ધનુષના આ બે છેડા શત્રુઓને વિંધે, દૂર હાંકે. કંપતાં આ બે અર્ત્ની (બાહુ/છોરા) અમિત્ર શક્તિઓને ચુરચુર કરે.

Mantra 5

बह्वीनां पिता बहुरस्य पुत्रश्चिश्चा कृणोति समनावगत्य । इषुधिः सङ्काः पृतनाश्च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः ॥

ઘણાંનો પિતા, સમૃદ્ધિનો પુત્ર—સામનામાં પ્રવેશીને તે ગોઠવે છે અને વ્યવસ્થા કરે છે. ઇષુધિ (તીર-તૂણ), સંકા (કવચ/બંધાણ) અને સર્વ યુદ્ધો પીઠ પર બાંધેલા હોય તેમ; પ્રસૂત (પ્રેરિત) યોદ્ધા વિજય પામે છે.

Mantra 6

रथे तिष्ठन्नयति वाजिनः पुरो यत्रयत्र कामयते सुषारथिः । अभीशूनां महिमानं पनायत मनः पश्चादनु यच्छन्ति रश्मयः ॥

રથ પર ઊભો રહી સુસારથી (સુ-સારથી) વાજિન (ઘોડા)ને આગળ હાંકે છે—જ્યાં જ્યાં તે ઇચ્છે ત્યાં. અબીશૂ (લગામ/રાશ)ની મહિમા ગાવો; રશ્મિઓ (રેખાઓ/કિરણો) મનના પછાત અનુસરી તેને ધારણ કરે છે.

Mantra 7

तीव्रान्घोषान्कृण्वते वृषपाणयोऽश्वा रथेभिः सह वाजयन्तः । अवक्रामन्तः प्रपदैरमित्रान्क्षिणन्ति शत्रूँरनपव्ययन्तः ॥

તીવ્ર ઘોષ ઊપજાવે છે વृषપાણિ (બળવાન હાથવાળા) અશ્વો; રથો સાથે જોડાઈ તેઓ વાજ (શક્તિ-સમૃદ્ધિ) લાવે છે. આગળ વધતા પગલાંથી તેઓ અમિત્ર (શત્રુ)ને દબાવે છે, શત્રુબળોને ક્ષીણ કરે છે—યાત્રામાં કદી વળી ન જતાં.

Mantra 8

रथवाहनं हविरस्य नाम यत्रायुधं निहितमस्य वर्म । तत्रा रथमुप शग्मं सदेम विश्वाहा वयं सुमनस्यमानाः ॥

આ હવિષ્ય-સ્થાનનું નામ ‘રથવાહન’ છે—જ્યાં તેનું આયુધ અને તેનું વર્મ (કવચ) મૂકાયેલ છે. ત્યાં અમે વિજયી રથ પાસે નજીક જઈ, સર્વ દિવસો સુધી, સુમનસ્ય (સુસ્પષ્ટ અને સુસંગત મન) ધારણ કરીને, શગ્મ (શુભ-કલ્યાણકારી) રીતે બેઠા રહીએ.

Mantra 9

स्वादुषंसदः पितरो वयोधाः कृच्छ्रेश्रितः शक्तीवन्तो गभीराः । चित्रसेना इषुबला अमृध्राः सतोवीरा उरवो व्रातसाहाः ॥

હે પિતરો, સ્વાદુ-સંસદ (મધુર સભા) ધરાવનાર, વયોધા (જીવન-વૃદ્ધિના આધાર), કૃચ્છ્રમાં આશ્રિત—ગંભીર અને શક્તિવંત! ચિત્રસેના (વિવિધ સેનાવાળા), ઇષુબલ (બાણબળમાં પ્રબળ), અમૃધ્ર (અવિશ્વાસઘાતી નહિ) — સતોવીર (સત્યવીર), ઉરવ (વિસ્તૃત અસ્તિત્વવાળા), વ્રાતસાહ (વૃત્ત/વ્રાતના ઘેરાવને જીતનાર) છો.

Mantra 10

ब्राह्मणासः पितरः सोम्यासः शिवे नो द्यावापृथिवी अनेहसा । पूषा नः पातु दुरितादृतावृधो रक्षा माकिर्नो अघशंस ईशत ॥

બ્રાહ્મણ પિતરો—સોમ્ય (સોમથી પરિપૂર્ણ) પૂર્વજો—અમારા પ્રત્યે શિવ (કૃપાળુ) રહો; દ્યાવા-પૃથિવી અમને અનેહસ (અનાકુલ) વિસ્તૃતિ આપે. ઋતાવૃધ પુષા અમને દુરિતથી રક્ષે; રક્ષા કરો—અઘશંસ (દુષ્ટ વાણી બોલનાર) કોઈ પણ અમ પર અધિકાર ન જમાવે.

Mantra 11

सुपर्णं वस्ते मृगो अस्या दन्तो गोभिः संनद्धा पतति प्रसूता । यत्रा नरः सं च वि च द्रवन्ति तत्रास्मभ्यमिषवः शर्म यंसन् ॥

તે સુપર્ણ (સુંદર પાંખવાળું) ધારણ કરે છે; તેનો ‘દાંત’ મૃગ (વન્ય પશુ) સમાન છે; ગાયો (કિરણો) વડે સંનદ્ધ થઈ, પ્રસૂતા થઈ તે ઉડી નીકળે છે. જ્યાં પુરુષો એકત્ર દોડે છે અને વિખેરાય છે, ત્યાં અમારા માટે ઇષવો (બાણો) શર્મ (આશ્રય-રક્ષા) લાવે; નિશ્ચિત દિશિત શક્તિઓ રક્ષણ બને, હાનિ નહીં.

Mantra 12

ऋजीते परि वृङ्धि नोऽश्मा भवतु नस्तनूः । सोमो अधि ब्रवीतु नोऽदितिः शर्म यच्छतु ॥

હે ઋજીતે (સીધું કરનાર), અમને સર્વત્રથી આવરી રક્ષા કર; અશ્મા (પથ્થર) અમારી તનૂ (દેહ) બને. સોમો અમામાં અધિ (અંતરમાં) વાણી બોલે; અદિતિ શર્મ (શાંતિ-આશ્રય) અર્પે.

Mantra 13

आ जङ्घन्ति सान्वेषां जघनाँ उप जिघ्नते । अश्वाजनि प्रचेतसोऽश्वान्त्समत्सु चोदय ॥

તેઓ શિખરો/ઢાળાં પર ચઢી ઝંપલાવે છે; તેમના જઘન (પાછળના ભાગ) પર પ્રહાર કરે છે. હે અશ્વાજનિ (અશ્વોને જનમ આપનાર), હે પ્રચેતસ (સ્પષ્ટ-જ્ઞાની શક્તિ), સમત્સુ (યુદ્ધોમાં) અશ્વોને આગળ ધપાવ; શક્તિઓને નિર્ણાયક આગેકૂચ માટે પ્રેર.

Mantra 14

अहिरिव भोगैः पर्येति बाहुं ज्याया हेतिं परिबाधमानः । हस्तघ्नो विश्वा वयुनानि विद्वान्पुमान्पुमांसं परि पातु विश्वतः ॥

સર્પ જેમ પોતાના ભોગોથી (વળાંકો વડે) ભુજાને ચારે તરફ વળે છે તેમ તે ભુજાને ઘેરી લે છે, અને વધુ પ્રબળ હેતિ (શસ્ત્ર)ને દૂર ઠેલે છે. ‘હસ્તઘ્ન’—સર્વ ઉપાયો/વિધિઓને જાણનાર, પુરુષ-શક્તિ—તે પુરુષને સર્વ દિશાઓથી રક્ષે.

Mantra 15

आलाक्ता या रुरुशीर्ष्ण्यथो यस्या अयो मुखम् । इदं पर्जन्यरेतस इष्वै देव्यै बृहन्नमः ॥

લાલિમા-રંજિત, તેજસ્વી શિર્ષવાળી, અને જેના મુખે લોહ (અયસ) છે એવી દેવી ‘ઇષુ’ (બાણ)ને—પર્જન્યના રેતસથી ઉત્પન્ન—આ મહાન નમસ્કાર; તે દેવ્ય શક્તિનું ઝડપી સાધન છે.

Mantra 16

अवसृष्टा परा पत शरव्ये ब्रह्मसंशिते । गच्छामित्रान्प्र पद्यस्व मामीषां कं चनोच्छिषः ॥

મુક્ત થયેલી, દૂર ઉડી જા, હે શરવ્યે (બાણ), બ્રહ્મથી સંશિત (મંત્રથી તીક્ષ્ણ કરેલી). શત્રુઓ પાસે જા, તેમના પર પડી પડ—તેમામાંથી કોઈને પણ શેષ ન રાખ; પરંતુ તારા અવશેષથી મને બચાવ.

Mantra 17

यत्र बाणाः सम्पतन्ति कुमारा विशिखा इव । तत्रा नो ब्रह्मणस्पतिरदितिः शर्म यच्छतु विश्वाहा शर्म यच्छतु ॥

જ્યાં બાણો એકત્ર ભેગા થઈ ઘનઘોર રીતે પડી આવે છે—જેમ શિખાવિહિન કુમારો દોડી ભેગા થાય—ત્યાં બ્રહ્મણસ્પતિ અને અદિતિ અમને શાંતિ અને આશ્રય આપે; સર્વકાળે, સર્વ રીતે, તે જ રક્ષા અમને આપે.

Mantra 18

मर्माणि ते वर्मणा छादयामि सोमस्त्वा राजामृतेनानु वस्ताम् । उरोर्वरीयो वरुणस्ते कृणोतु जयन्तं त्वानु देवा मदन्तु ॥

હે વીર, હું તારા મર્મસ્થાનોને વર્મથી ઢાંકી દઉં છું; સોમ રાજા તને અમૃતત્વથી આવરી લે. વરુણ તારા માટે વધુ વિશાળ અને વધુ સુરક્ષિત અવકાશ રચે; વિજય તરફ વધતા તારા પર દેવો આનંદિત થાય.

Mantra 19

यो नः स्वो अरणो यश्च निष्ट्यो जिघांसति । देवास्तं सर्वे धूर्वन्तु ब्रह्म वर्म ममान्तरम् ॥

જે અમારો પોતાનો હોય કે પરાયો, જે અમને ઘાત કરવા ઇચ્છે—તેને સર્વ દેવો દબાવી પાછો હટાવે; કેમ કે મારા અંતરમાં બ્રહ્મનું વર્મ છે—સત્યવાણીની રક્ષાશક્તિ.