
Sukta 6.62
Bharadvāja Bārhaspatya
Aśvinau (the twin divine healers/rescuers, lords of swift luminous movement)
Jagatī (probable for RV 6.62 opening; long pādas typical of jagatī in Aśvin hymns)
આ સ્તુતિ પ્રાતઃકાળે અશ્વિન દ્વયને આહ્વાન કરે છે—તેઓ ઝડપી માર્ગખોલનાર; સ્વર્ગના વિસ્તારોને વિશાળ કરનાર, સીમાબંધનો દૂર કરનાર અને ઉપાસકને શુભ માર્ગોમાં પ્રવેશ કરાવનાર શક્તિઓ છે. તેમની પ્રસિદ્ધ રક્ષાકથાઓ (ખાસ કરીને સમુદ્રમાંથી ભુજ્યુને બચાવવાની) સ્મરીને, સંકટ અને અંધકારમાંથી જીવોને ઉંચે ઉઠાવી સુરક્ષા, પ્રકાશ અને સમૃદ્ધિમાં પહોંચાડવાની તેમની ક્ષમતાને પુષ્ટિ કરે છે. અંતે ઋષિ પ્રાર્થના કરે છે કે તેઓ સર્વ લોકોથી જોડાયેલા પોતાના યુક્ત બળો સાથે આવે અને ગાયક માટે દૃઢપણે બંધ રહેલું તેજસ્વી ધનનું ‘ગોવાડું’ પણ ખોલી આપે.
Mantra 1
स्तुषे नरा दिवो अस्य प्रसन्ताश्विना हुवे जरमाणो अर्कैः । या सद्य उस्रा व्युषि ज्मो अन्तान्युयूषतः पर्युरू वरांसि ॥
હું સ્તુતિ કરું છું, હે આકાશના વિસ્તરણના બે નરાધિપ—અશ્વિનો; વૃદ્ધિ પામતી અભિલાષા સાથે હું સ્તોત્રો દ્વારા તમારું આહ્વાન કરું છું. તમે જ, ઉષા ફૂટતાં જ, સીમાઓને હાંકી કાઢો છો અને ઇચ્છનીય માર્ગોને વિશાળ કરીને ખોલી દો છો.
Mantra 2
ता यज्ञमा शुचिभिश्चक्रमाणा रथस्य भानुं रुरुचू रजोभिः । पुरू वरांस्यमिता मिमानापो धन्वान्यति याथो अज्रान् ॥
તે બે, પોતાના શુદ્ધ બળો સાથે યજ્ઞ તરફ ગતિ કરતાં, અવકાશોમાંથી તેમના રથની કાંતિને ઝળહળતી કરી. અનેક અપરિમિત ઇચ્છનીય વિસ્તારોને માપતા, તમે જળો અને શુષ્ક પ્રદેશોને પાર કરીને, ખુલ્લા મેદાનોને પણ વટાવી આગળ વધો છો.
Mantra 3
ता ह त्यद्वर्तिर्यदरध्रमुग्रेत्था धिय ऊहथुः शश्वदश्वैः । मनोजवेभिरिषिरैः शयध्यै परि व्यथिर्दाशुषो मर्त्यस्य ॥
હે ઉગ્ર, મહાબલવાન અશ્વિનો! તમે બંનેએ તે અખંડ, અવિચ્છિન્ન માર્ગને પ્રગટ કર્યો; અને સદા હાજર એવા તમારા અશ્વો—મનોજવ, ઇષિર (ઉત્સાહી)—દ્વારા પ્રેરિત ધીઓને વહન કરો છો. દાન આપનાર મર્ત્યની આસપાસ તમે પરિભ્રમણ કરીને તેની વ્યથા દૂર કરો છો અને અવરોધને કંપાવીને હટાવો છો.
Mantra 4
ता नव्यसो जरमाणस्य मन्मोप भूषतो युयुजानसप्ती । शुभं पृक्षमिषमूर्जं वहन्ता होता यक्षत्प्रत्नो अध्रुग्युवाना ॥
તે બંને નવ્ય, સદા નવીન થનારી શક્તિઓ, વધતા સાધકના મનનને શોભાવે છે; સાતવિધ કાર્યમાં યુક્ત થઈ, તેના માટે શુભ પૃક્ષ (વૃદ્ધિ), ઇષા (પ્રેરણા) અને ઊર્જા (પોષક બળ) વહન કરે છે. યજ્ઞમાં પ્રાચીન, અધ્રુગ (અનછળ) હોતૃ તેમને યજાવે; અને તેઓ દેવકર્મમાં સદા યુવાન રહે.
Mantra 5
ता वल्गू दस्रा पुरुशाकतमा प्रत्ना नव्यसा वचसा विवासे । या शंसते स्तुवते शम्भविष्ठा बभूवतुर्गृणते चित्रराती ॥
તે બંને વલ્ગુ (મનોહર), દસ્ર (અદ્ભુત સહાયક), પુરુશાકતમ (અਨੇક કાર્યમાં અતિશય શક્તિશાળી)—પ્રાચીન છતાં નવ્ય—તેમને હું નવીન વચનથી સેવું છું. જે શંસા કરે અને જે સ્તુતિ કરે, તેમના માટે તેઓ શંભવಿಷ್ಠ (અતિશય કલ્યાણકારી) બને; અને ગાયકને ચિત્રરાતિ—પ્રકાશની બહુવર્ણ સમૃદ્ધિ—અર્પે.
Mantra 6
ता भुज्युं विभिरद्भ्यः समुद्रात्तुग्रस्य सूनुमूहथू रजोभिः । अरेणुभिर्योजनेभिर्भुजन्ता पतत्रिभिरर्णसो निरुपस्थात् ॥
તે બે (અશ્વિનીકુમારો) તુગ્રના પુત્ર ભુજ્યુને જળોમાંથી, સમુદ્રમાંથી, પોતાના વિશાળ વિસ્તારો (રજોભિઃ) દ્વારા બહાર ઉઠાવી લાવ્યા. નિઃશબ્દ ગતિઓ અને માપેલા યોજનો (યોજનેભિઃ) સાથે, પાંખવાળા સાધનોનો આનંદ લેતા, તેમણે તેને પૂરનાં અંક (ઉપસ્થાત્)માંથી બહાર કાઢ્યો.
Mantra 7
वि जयुषा रथ्या यातमद्रिं श्रुतं हवं वृषणा वध्रिमत्याः । दशस्यन्ता शयवे पिप्यथुर्गामिति च्यवाना सुमतिं भुरण्यू ॥
વિજયી વેગથી તમારી રથમાર્ગે, હવન સાંભળી, હે બળવાન વીરોએ, સંકટગ્રસ્ત સ્ત્રી (વધ્રિમતી) તરફથી, દબાણ-પથ્થર (અદ્રિ) પાસે આવો. શયનસ્થ/પીડિતને સેવા આપતા, તમે ગાય (પ્રકાશનો કિરણ)ને ફુલાવી પ્રગટ કરી; આમ, હે ભુરણ્યુ, તમે સુમતિ (સુયોગ્ય સમજ) અને ઝડપી ઊર્ધ્વવાહક પ્રેરણાને ગતિમાન કરી.
Mantra 8
यद्रोदसी प्रदिवो अस्ति भूमा हेळो देवानामुत मर्त्यत्रा । तदादित्या वसवो रुद्रियासो रक्षोयुजे तपुरघं दधात ॥
બે લોકોમાં અને પરમ દિવમાં જે કોઈ ક્રોધ કે કઠોરતા વ્યાપી હોય—દેવોમાં હોય કે અહીં મર્ત્ય ક્ષેત્રમાં—તે સમયે આદિત્યો, વસુઓ અને રુદ્રિયાઓ અંધકારના જોડનારાઓ (રક્ષોયુજ) સામે તે દહકતી શક્તિ સ્થાપે, જે પાપ અને અઘ (હાનિ)ને દૂર ઠેલે.
Mantra 9
य ईं राजानावृतुथा विदधद्रजसो मित्रो वरुणश्चिकेतत् । गम्भीराय रक्षसे हेतिमस्य द्रोघाय चिद्वचस आनवाय ॥
જે ઋતુસર (ઋત) ક્રમ પ્રમાણે રજસ્—અંતરિક્ષના વિસ્તારો—ને ગોઠવનારા બે રાજાઓ મિત્ર અને વરુણને યથાર્થ રીતે જાણે છે, તે સમજે. ગહન અંધકારમાં વસતા રક્ષસ સામે તૈયાર કરાયેલું તેનું શસ્ત્ર તે ઓળખે; અને સત્યને વાંકું વાળતી દ્રોહી વાણી સામે પણ.
Mantra 10
अन्तरैश्चक्रैस्तनयाय वर्तिर्द्युमता यातं नृवता रथेन । सनुत्येन त्यजसा मर्त्यस्य वनुष्यतामपि शीर्षा ववृक्तम् ॥
અંતરતમ ચક્રોથી આત્માના તનય માટે માર્ગ રચો; તેજસ્વી, નર-પોષક રથ લઈને આવો. તમારી પ્રાચીન શક્તિથી, સેવા અને વૃદ્ધિ માટે પ્રયત્નશીલ મર્ત્ય પર આવતી દમનકારી પીડાને—માથા સુધી—કાપી નાખો.
Mantra 11
आ परमाभिरुत मध्यमाभिर्नियुद्भिर्यातमवमाभिरर्वाक् । दृळ्हस्य चिद्गोमतो वि व्रजस्य दुरो वर्तं गृणते चित्रराती ॥
પરમ, મધ્યમ અને અવમ—ત્રણે સ્તરોમાંથી નિયુત્ (યોક્ત શક્તિઓ) સાથે અમારી તરફ વળી આવી આવો. દૃઢ બંધ થયેલા, ગોમય (ગૌ-સંપન્ન) વ્રજના દ્વાર પણ ખોલો—હે ચિત્રરાતિ, તેજસ્વી ધનના દાતા—ગાન કરનાર માટે.
The Aśvins are twin divine powers linked with dawn, swift movement, healing, and rescue. The hymn calls them as immediate helpers who remove obstacles and bring wellbeing.
Bhujyu’s rescue is a famous Aśvin deed: they bring Tugra’s son out from the waters. The story serves as proof that they can save people from overwhelming danger and restore them to safety and light.
In Vedic imagery, the ‘cow-pen’ holds luminous wealth—cattle, prosperity, and also the light of knowledge. Asking the Aśvins to open its doors is a prayer for release of abundance and inner illumination.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.