Sukta 6
Sukta 6.6
Agni
આ સૂક્ત “બળનો પુત્ર” એવા અગ્નિને દિવ્ય હોતૃ તરીકે આવાહન કરે છે—જે ઉપાસનાનો માર્ગ ખોલે છે અને યજમાનને અંધકારમાંથી પ્રકાશમય ઋત-વ્યવસ્થામાં લઈ જાય છે. અગ્નિનું સ્તવન તેજસ્વી, શુદ્ધિકારક શક્તિ તરીકે થાય છે; તેની ઊર્જાઓ પૃથ્વીના ક્ષેત્રને “હળ ચલાવી” તૈયાર કરે છે, યજ્ઞવિધિને આગળ ધપાવે છે અને તેના પ્રકાશને વિસ્તારે છે. સૂક્તનો પર્યવસાન આંતરિક જાગૃતિ (ચિત્ર-ચિતયંતમ્) માટે, તેમજ ગાયક અને સમુદાય માટે ઝળહળતું, વીરતાભર્યું ધન અને રક્ષણ માગવામાં થાય છે.
Mantras
Mantra 1
प्र नव्यसा सहसः सूनुमच्छा यज्ञेन गातुमव इच्छमानः । वृश्चद्वनं कृष्णयामं रुशन्तं वीती होतारं दिव्यं जिगाति ॥
નવાં અર્પણ લઈને તે સહસના સૂનુ તરફ આગળ વધે છે, યજ્ઞ દ્વારા માર્ગ અને અવ (રક્ષા-સહાય) ઇચ્છતો. કાળાં રાત્રિના અંધકારમાં ગતિ કરતો, ઝાડઝાંખર કાપતો, તેજસ્વી—અતિથ્યના વીતી (આગમન)માં દિવ્ય હોતારને તે પ્રાપ્ત કરે છે.
Mantra 2
स श्वितानस्तन्यतू रोचनस्था अजरेभिर्नानदद्भिर्यविष्ठः । यः पावकः पुरुतमः पुरूणि पृथून्यग्निरनुयाति भर्वन् ॥
તે ગર્જના કરતો વિસ્તરે છે, પ્રકાશમય લોકોમાં સ્થિત—સૌથી યુવાન—અજર, નાદમય શક્તિઓ સાથે. પાવક, પુરુતમ (અતિ-સમૃદ્ધ) એવો આ અગ્નિ, ભારવન (ધારક-પોષક) બની, અનેક વિશાળ પ્રદેશોના અનુસરણમાં આગળ વધે છે.
Mantra 3
वि ते विष्वग्वातजूतासो अग्ने भामासः शुचे शुचयश्चरन्ति । तुविम्रक्षासो दिव्या नवग्वा वना वनन्ति धृषता रुजन्तः ॥
હે અગ્ને, શુચિ—તારા વાતજૂત (શ્વાસથી પ્રેરિત) ભામા (જ્વાલા-શક્તિઓ) સર્વત્ર વિચરે છે. દિવ્ય, તુવિમ્રક્ષા (વિશાળ તેજવાળા), નવગ્વા સમાન, તેઓ ગુપ્તતાના વનોને જીતે છે—ધૃષ્ટતાથી તેમને ફોડી ખુલ્લા કરે છે.
Mantra 4
ये ते शुक्रासः शुचयः शुचिष्मः क्षां वपन्ति विषितासो अश्वाः । अध भ्रमस्त उर्विया वि भाति यातयमानो अधि सानु पृश्नेः ॥
હે શુચિષ્મન અગ્નિ, તારી શુક્ર, શુચિ શક્તિઓ—વિષિત (સુ-નિયંત્રિત) અશ્વો સમાન—અમારી ક્ષા (ધરતી/પ્રકૃતિ)ને વાવે-જોતે છે. ત્યારબાદ તારો ઉર્વિયા (વિશાળ) ભ્રમ (પરિભ્રમણશીલ તેજ) પ્રકાશે છે, પૃશ્નિ (ચિતરેલી)ના સાનુ (શિખર/રિજ) પર યાતયમાન (અગ્રેસર) બની યાત્રાને દોરી આગળ ધપાવે છે.
Mantra 5
अध जिह्वा पापतीति प्र वृष्णो गोषुयुधो नाशनिः सृजाना । शूरस्येव प्रसितिः क्षातिरग्नेर्दुर्वर्तुर्भीमो दयते वनानि ॥
પછી અગ્નિની જિહ્વા આગળ કૂદી પડે છે—બળવાન યોદ્ધા કિરણો માટેના યુદ્ધમાં જેમ વજ્ર છોડે તેમ; ગોષુયુધમાં નાશનિ સમી સૃજાતી. શૂરની પ્રસરતી પ્રહૃતિ જેવી અગ્નિની ક્ષાત્ર-સત્તા વિસ્તરે છે; ભયંકર, દુર્વર્તુ (વાળવું કઠિન), તે અવરોધનાં વનોને ચીરી નાખે છે.
Mantra 6
आ भानुना पार्थिवानि ज्रयांसि महस्तोदस्य धृषता ततन्थ । स बाधस्वाप भया सहोभिः स्पृधो वनुष्यन्वनुषो नि जूर्व ॥
તમારા ભાનુ (કિરણ) વડે તમે મહા-તોદ (મહાન પ્રેરક અંકુશ)થી ધરષતા (નિર્ભયપણે) પાર્થીવાનિ જ્રયાંસિ—પૃથ્વીના અંકુરો/વૃદ્ધિઓ—વિસ્તારી છે. તેથી તમારા સહોભિઃ (શક્તિઓથી) ભયોને દૂર હાંકો; વિજય ઇચ્છતા, સ્પૃધઃ (વૈરી સ્પર્ધકો)ને ઘસેડી-ઘસેડી ક્ષીણ કરો અને તેમને નિઃજૂર્વ—સંપૂર્ણ થાકમાં પાડી દો.
Mantra 7
स चित्र चित्रं चितयन्तमस्मे चित्रक्षत्र चित्रतमं वयोधाम् । चन्द्रं रयिं पुरुवीरं बृहन्तं चन्द्र चन्द्राभिर्गृणते युवस्व ॥
હે ચિત્ર (અદ્ભુત) ચિત્રક્ષત્ર (વિવિધ શક્તિઓના સ્વામી), અમામાં ચિત્રં ચિતયંતમ્—અદ્ભુત દૃષ્ટિ/ચેતનાને જગાવો; હે ચિત્રતમ, વયોધામ્—સમૃદ્ધિઓનો આધાર. ગૃણતે (સ્તુતિ કરનાર)ને ચન્દ્રં રયિં—પ્રકાશમાન ધન—આપો, પુરુવીરં બૃહંતં—વિશાળ, અનેક વીર-શક્તિઓથી ભરપૂર. હે ચન્દ્ર (દીપ્ત) અગ્નિ, ચન્દ્રાભિઃ (દીપ્ત પ્રકાશોથી) અમને પોષો.
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the priestly fire who opens the right path for worship, removes darkness and obstacles, and brings both inner clarity and outward prosperity.
Because Agni functions as the priest who receives offerings and conveys them to the gods; the hymn emphasizes him as the guide and effective doer of the sacrifice.
It is a prayer for awakened perception and inspired intelligence—an inner illumination that matches Agni’s outer flame, leading to strength, protection, and success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.