Rig Veda 6.43.3: Mandala 6, Sukta 43, Mantra 3

Sukta 6.43

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition.

Devata: Indra.

Chandas: Gāyatrī (likely; refrain pattern).

Samhita Patha (Devanagari)

यस्य गा अन्तरश्मनो मदे दृळ्हा अवासृजः । अयं स सोम इन्द्र ते सुतः पिब ॥

Transliteration

yásya gā́ ántar áśmano máde dṛḷhā́ avā́sṛjaḥ | ayáṃ sá sóma indra te sutáḥ píba ||

Translation

હે ઇન્દ્ર! જે તું મદમાં પથ્થરના અંદરથી દૃઢપણે બંધાયેલી ગાઓ (કિરણો)ને મુક્ત કરી; આ જ તે સોમ તારા માટે પિષાયેલો છે; પી.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• गाः: cows
• गाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: अधिकारण (स्थान/अन्तर्भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्ग-भाव)

• अश्मनः: of the stone/rock
• अश्मनः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अश्मन् (प्रातिपदिक)

• मदे: in exhilaration, in intoxication
• मदे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• दृळ्हाः: firm, fast-held
• दृळ्हाः: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: दृळ्ह (विशेषण-प्रातिपदिक; दृढ-रूप)

• अवासृजः: you released/let go
• अवासृजः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु) + अव (उपसर्ग)

• अयम्: this
• अयम्: कर्तृ/विषय (deictic subject)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: that, he
• सः: कर्तृ/विषय (correlative)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma (the pressed sacred drink)
• सोमः: कर्तृ/विषय
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ते: for you, your
• ते: सम्प्रदान/सम्बन्ध (for you / of you)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुतः: pressed
• सुतः: कर्तृ/विषय (as predicate adjective)
• Type: Participle
• Root: सु (धातु ‘to press’) → सुत (कृदन्त, past passive participle)

• पिब: drink
• पिब: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु ‘to drink’)