
Sukta 6.35
Indra
Trishtubh (probable for RV 6.35)
આ ટૂંકું ઇન્દ્ર-સૂક્ત તાત્કાલિક વિનંતિઓની શ્રેણી છે: કવિ વારંવાર “ક્યારે?” પૂછે છે—ઇન્દ્ર બ્રહ્મને (પ્રેરિત વાણી) ક્યારે બળ આપશે, સ્તોત્ર/સ્તોમને (સ્તુતિગાન) ક્યારે સમૃદ્ધ કરશે, અને યજમાનના આહ્વાન પર ક્યારે આવશે. અંતે તે ઇન્દ્રની વિશિષ્ટ ક્રિયા સાથે પૂર્ણ થાય છે—બંધ ગઢને ફોડી ખોલવું—જેથી “પ્રકાશમય દૂધ આપતી ગાય” (દીપ્ત સમૃદ્ધિનું રૂપક) સૂકી ન જાય, અને અંદરના આંગિરસ-બળો પ્રેરિત થઈ છુપાયેલું ધન બહાર લાવે.
Mantra 1
कदा भुवन्रथक्षयाणि ब्रह्म कदा स्तोत्रे सहस्रपोष्यं दाः । कदा स्तोमं वासयोऽस्य राया कदा धियः करसि वाजरत्नाः ॥
ક્યારે તું અમારા બ્રહ્મને રથોના નિવાસ સમું—રથક્ષયાણિ—સ્થિર આધાર બનાવશે? ક્યારે તું સ્તોત્રને સહસ્રપોષ્ય, હજારગણો પોષક વધારો આપશે? ક્યારે તું આ સ્તોમને પોતાની રાયાથી (ધન-ઐશ્વર્યથી) આવરી દેશે? ક્યારે તું અમારી ધિયોને વાજ-રત્નોથી—બળની પૂર્ણતાઓ અને ખજાનાઓથી—સમૃદ્ધ કરશી?
Mantra 2
कर्हि स्वित्तदिन्द्र यन्नृभिर्नॄन्वीरैर्वीरान्नीळयासे जयाजीन् । त्रिधातु गा अधि जयासि गोष्विन्द्र द्युम्नं स्वर्वद्धेह्यस्मे ॥
હે ઇન્દ્ર, એ ક્યારે થશે—જ્યારે તું મનુષ્યો સાથે વીરોથી વીરને નીળયાસે, યુદ્ધોમાં જય મેળવનારને સ્થાપે? ત્રિધાતુ ગાઓને—ત્રિગુણ આધારિત ગાયો (પ્રકાશો)—ગોષુ, ઝુંડોમાં, જીતીને, હે ઇન્દ્ર, અમામાં સ્વર્વત્ દ્યુમ્ન—સ્વરથી ભરેલું તેજ—સ્થાપી દે.
Mantra 3
कर्हि स्वित्तदिन्द्र यज्जरित्रे विश्वप्सु ब्रह्म कृणवः शविष्ठ । कदा धियो न नियुतो युवासे कदा गोमघा हवनानि गच्छाः ॥
હે ઇન્દ્ર, એ ક્યારે થશે—જ્યારે તું જરિત્રે, ગાયક માટે, વિશ્વપ્સુ—સર્વકર્મસાધક—બ્રહ્મ રચી આપશ, હે અતિશય બળવાન? ક્યારે તું અમારી ધિયોને નિયુતો સમી જોડીઓની જેમ યુગમાં જોડશે? ક્યારે, હે ગોમઘા—કિરણોમાં સમૃદ્ધ દાતા—તું અમારા હવન, આહ્વાનો સુધી આવશે?
Mantra 4
स गोमघा जरित्रे अश्वश्चन्द्रा वाजश्रवसो अधि धेहि पृक्षः । पीपिहीषः सुदुघामिन्द्र धेनुं भरद्वाजेषु सुरुचो रुरुच्याः ॥
હે ઇન્દ્ર, સ્તુતિકાર ઉપર—અમામાં—તારી તેજોમય શક્તિઓ સ્થાપિત કર: ગોમઘા (કિરણ-જ્ઞાન આપતી ગાય-શક્તિ), અશ્વચન્દ્રા (ચમકતા પ્રેરણાવેગ વહન કરતી અશ્વ-શક્તિ), અને વાજશ્રવસ (વિજયી બળની પૂર્ણતા). હે ઇન્દ્ર, અમારા માટે સુદુઘા—સમૃદ્ધ દૂધ આપતી—પ્રકાશની ધેનુને વધાર; અને ભરદ્વાજોના પ્રયત્નોમાં તેજસ્વી દીપ્તિઓ સુરુચિરૂપે ઝળહળી ઊઠે.
Mantra 5
तमा नूनं वृजनमन्यथा चिच्छूरो यच्छक्र वि दुरो गृणीषे । मा निररं शुक्रदुघस्य धेनोराङ्गिरसान्ब्रह्मणा विप्र जिन्व ॥
હે શક્ર, હે શૂર, તું તો અત્યારે પણ—જે રીતે હોય તે રીતે—દબાયેલા સ્થાને પ્રવેશ કરી તેના દ્વારો ખોલી નાખે છે; તેથી અમે તારી સ્તુતિ કરીએ છીએ. અમારા માટે શુક્રદુઘા—તેજ આપતી, દૂધ વરસાવતી—પ્રકાશની ધેનુ સૂકી ન જાય. હે વિપ્ર, બ્રહ્મ (વાણી-શક્તિ) દ્વારા આંતરનાં આંગિરસ બળોને પ્રેર; જેથી છુપાયેલાં તેજો બહાર પ્રગટે.
The repeated “kadā” is a deliberate summons. It expresses urgency and confidence that Indra’s help is near: he should empower the prayer, enrich the hymn, and arrive quickly to the sacrifice.
In this context brahman means the inspired, effective sacred word. The poet asks Indra to make the chant and the seer’s intention powerful enough to achieve results—victory, release, and increase.
It is an image for unfailing luminous abundance—light, nourishment, and prosperity. The hymn prays that this source should not ‘run dry’ and that hidden riches be brought out by awakened Angiras power.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.