
Sukta 6.26
Bharadvāja Bārhaspatya
Indra
Triṣṭubh
આ સૂક્ત યુદ્ધમય અને રક્ષણાત્મક રીતે ઇન્દ્રનું આવાહન કરે છે. વિજય માટે પ્રજાઓ એકત્ર થાય તે “નિર્ણાયક દિવસે” ભારદ્વાજ ગાયકની વાણી સાંભળી ઇન્દ્રે પ્રચંડ સહાય આપવી એવી પ્રાર્થના છે. શંબરનો વધ અને દિવોદાસનું રક્ષણ જેવા ઇન્દ્રના પ્રમાણિત પરાક્રમોને સ્મરીને, એ જ વર્તમાન સહાયનો આધાર છે એમ કહી, યજમાનોને બળ, ગોસંપત્તિ/ધન અને સર્વભૌમ અધિકાર જીતાડવા વિનંતી કરે છે.
Mantra 1
श्रुधी न इन्द्र ह्वयामसि त्वा महो वाजस्य सातौ वावृषाणाः । सं यद्विशोऽयन्त शूरसाता उग्रं नोऽवः पार्ये अहन्दाः ॥
હે ઇન્દ્ર! અમારી વાણી સાંભળ; અમે તને આહ્વાન કરીએ છીએ—મહાન વાજ-સમૃદ્ધિના વિજયમાં વધતા. જ્યારે પ્રજાઓ શૂર-વિજય મેળવવા એકત્ર થાય છે, ત્યારે નિર્ણાયક દિવસે અમને તારી ઉગ્ર રક્ષા પ્રદાન કર.
Mantra 2
त्वां वाजी हवते वाजिनेयो महो वाजस्य गध्यस्य सातौ । त्वां वृत्रेष्विन्द्र सत्पतिं तरुत्रं त्वां चष्टे मुष्टिहा गोषु युध्यन् ॥
હે વાજિન (બળના વિજેતા), બળનો સાધક તને મહાન અને દૃઢપાયે સ્થિત વાજ (સમૃદ્ધિ/બળ)ની પ્રાપ્તિ માટે આહ્વાન કરે છે. હે ઇન્દ્ર, વૃત્રો (અવરોધકો) સામેના યુદ્ધોમાં તે તને સત્યપતિ—સાચા સ્વામી, તારક અને પાર ઉતારનાર—રૂપે જુએ છે; ગોષુ (ગવાં/કિરણો) માટે યુદ્ધ કરતાં તું મુષ્ટિહા, મુઠ્ઠીથી પ્રહાર કરનાર, રૂપે પ્રગટ થાય છે.
Mantra 3
त्वं कविं चोदयोऽर्कसातौ त्वं कुत्साय शुष्णं दाशुषे वर्क् । त्वं शिरो अमर्मणः पराहन्नतिथिग्वाय शंस्यं करिष्यन् ॥
તું કવિને અર્કસાતૌ (સ્તુતિ-વિજયમાં) પ્રેરિત કરે છે; દાન આપનાર કુત્સા માટે તું શુષ್ಣને સંહાર કરે છે. અડગ (અમર્મણ) શત્રુનું તું શિર કાપી નાખ્યું—અતિથિગ્વ માટે પ્રખ્યાત થવા યોગ્ય કર્મ રચવા માટે.
Mantra 4
त्वं रथं प्र भरो योधमृष्वमावो युध्यन्तं वृषभं दशद्युम् । त्वं तुग्रं वेतसवे सचाहन्त्वं तुजिं गृणन्तमिन्द्र तूतोः ॥
તું રથને આગળ ધપાવે છે અને યુદ્ધ કરતાં ઊંચા યોધાને—દશદ્યુમ્ન, દસગણી તેજસ્વી વૃષભને—સહાય કરે છે. વેતસવ સાથે તું તુગ્રને પાડી દીધો; હે ઇન્દ્ર, તૂતુંની વંશપરંપરામાં તું તુજીને—તારી સ્તુતિ ગાવનારને—આધાર આપે છે.
Mantra 5
त्वं तदुक्थमिन्द्र बर्हणा कः प्र यच्छता सहस्रा शूर दर्षि । अव गिरेर्दासं शम्बरं हन्प्रावो दिवोदासं चित्राभिरूती ॥
હે ઇન્દ્ર, તું ઊંચે ઉઠેલી પોતાની બળવત્તા વડે તે સ્તુતિને પ્રભાવશાળી બનાવે છે; હે શૂરવીર, તું સૈંકડો અને હજારો (શક્તિઓ/સાધનો) પ્રગટ કરે છે. પર્વતમાંથી તું દાસ શમ્બરને પાડી દીધો; અને ચિત્રવિધ સહાયોથી દિવોદાસને દૃઢ રીતે રક્ષ્યો.
Mantra 6
त्वं श्रद्धाभिर्मन्दसानः सोमैर्दभीतये चुमुरिमिन्द्र सिष्वप् । त्वं रजिं पिठीनसे दशस्यन्षष्टिं सहस्रा शच्या सचाहन् ॥
હે ઇન્દ્ર, શ્રદ્ધાભર્યા કર્મોથી અને સોમરસોથી આનંદિત થઈ, દભીતિ માટે તું ચુમુરિને ડૂબાડી દીધો. પિઠીનસને માન આપતાં તું રજિને સંહાર્યો; અને પોતાની શક્તિથી એકસાથે સાઠ હજારને તું પાડી દીધા.
Mantra 7
अहं चन तत्सूरिभिरानश्यां तव ज्याय इन्द्र सुम्नमोजः । त्वया यत्स्तवन्ते सधवीर वीरास्त्रिवरूथेन नहुषा शविष्ठ ॥
હે ઇન્દ્ર, હું પણ સૂરિજન સાથે તારી વધુ મહાન કૃપા અને બળ પ્રાપ્ત કરું. હે અતિશક્તિશાળી, નહુષવંશમાં તારા દ્વારા ત્રિવરૂથ (ત્રિગુણ કવચ)થી રક્ષિત, એકસાથે દૃઢ એવા વીરો તારી સ્તુતિ કરે છે.
Mantra 8
वयं ते अस्यामिन्द्र द्युम्नहूतौ सखायः स्याम महिन प्रेष्ठाः । प्रातर्दनिः क्षत्रश्रीरस्तु श्रेष्ठो घने वृत्राणां सनये धनानाम् ॥
હે ઇન્દ્ર, આ દ્યુમ્નહૂતિ—પ્રકાશમય પરાક્રમના આહ્વાનમાં—અમે તારા સાથીઓ બનીએ; તારી મહિમામાં તને અતિ પ્રિય રહીએ. પ્રાતર્દનિ, ક્ષત્રશ્રીથી સમૃદ્ધ, અવરોધકો (વૃત્રણાં)ના ઘાતમાં શ્રેષ્ઠ બને, ધનો—ખજાનાં/આધ્યાત્મિક ઐશ્વર્ય—ના સનયે (વિજય-પ્રાપ્તિ) માટે.
It asks Indra to hear the singers and give strong protection and victory at a crucial time, so obstacles are crushed and treasures/wealth are won.
These are remembered examples of Indra’s help: he struck down the enemy Śambara and powerfully protected the patron Divodāsa, showing he can help again now.
It includes material gains like cattle and spoils, but also broader ‘dhana’—strength, support, and capacities that come when obstacles are removed and right power is established.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.