Sukta 10
Sukta 6.10
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 6.10)
Agni (Jātavedas)
Triṣṭubh
આ સૂક્ત યજ્ઞના અગ્રસ્થાને અગ્નિ જાતવેદસને તેજસ્વી માર્ગદર્શક તરીકે સ્થાપે છે—જે વિધિનો માર્ગ શુદ્ધ કરીને સુગમ બનાવે છે અને પ્રાર્થનાઓને સુરક્ષિત રીતે આગળ વહન કરે છે. દૂરથી દેખાતા શુદ્ધિકર્તા તરીકે અગ્નિની સ્તુતિ થાય છે; તેની જ્વાળા ‘અંધકારમય પથ’ને પ્રકાશમય માર્ગમાં ફેરવે છે, વૈર‑વિરોધને દૂર કરે છે અને ઇળા (યજ્ઞસમૃદ્ધિ તથા પ્રેરિત પોષણ)ને પોષે છે. હેતુ માત્ર વિધિની સિદ્ધિ—અર્પણયાત્રા અખંડ રહે—એ જ નથી; પરંતુ આંતરિક વિજય પણ છે: અંધકાર પર પ્રકાશ, શત્રુતા પર સૌહાર્દ, દીર્ઘ આયુષ્ય અને કુલિન સંતાન માટે બળ.
Mantras
Mantra 1
पुरो वो मन्द्रं दिव्यं सुवृक्तिं प्रयति यज्ञे अग्निमध्वरे दधिध्वम् । पुर उक्थेभिः स हि नो विभावा स्वध्वरा करति जातवेदाः ॥
તમારા યજ્ઞના અગ્રગામી પ્રયાણમાં, અધ્વર યજ્ઞમાં, આનંદમય, દિવ્ય, સુવચિત સ્તુતિરૂપ અગ્નિને આગળ સ્થાપો. સ્તોત્રો સાથે તે જ અમારા આગળ ચાલે છે; સર્વપ્રકાશક જાતવેદા અમારી અર્પણયાત્રાને સુઅધ્વર—સારી અને અવિચ્છિન્ન—માર્ગ બનાવે છે.
Mantra 2
तमु द्युमः पुर्वणीक होतरग्ने अग्निभिर्मनुष इधानः । स्तोमं यमस्मै ममतेव शूषं घृतं न शुचि मतयः पवन्ते ॥
હે હોતૃ, બહુરૂપ, તેજસ્વી તે અગ્નિ મનુષ્યો પોતાના અગ્નિઓ વડે પ્રજ્વલિત કરે છે. તેને સ્તોત્ર વહે છે—પ્રિયજનના ઉત્સાહ સમે—ઘૃત સમ શુદ્ધ; અમારી મતિઓ પ્રકાશમાન બની પવિત્ર કરતી વહે છે.
Mantra 3
पीपाय स श्रवसा मर्त्येषु यो अग्नये ददाश विप्र उक्थैः । चित्राभिस्तमूतिभिश्चित्रशोचिर्व्रजस्य साता गोमतो दधाति ॥
મર્ત્યોમાં તે તેજસ્વી શ્રવસે વધે છે—જે વિપ્ર ઉક્થો વડે અગ્નિને દાન અર્પે છે. ચિત્રશોચિ તે, વિવિધ ઊતિઓ વડે, તેના માટે ગોમત વ્રજની જીત સ્થાપે છે—કિરણોની સમૃદ્ધિ, જ્ઞાનની પૂર્ણતા.
Mantra 4
आ यः पप्रौ जायमान उर्वी दूरेदृशा भासा कृष्णाध्वा । अध बहु चित्तम ऊर्म्यायास्तिरः शोचिषा ददृशे पावकः ॥
જે જન્મતાં જ વિશાળ ઉર્વી પર વ્યાપી ગયો, પોતાની તેજસ્વી ભાસાથી દૂરથી પણ દેખાતો, અંધકારમય માર્ગને પ્રકાશમય પંથમાં ફેરવતો—પછી તો તરંગોની પાર પણ બહુ અંધકાર વચ્ચે, પોતાની જ્વાલા દ્વારા પાવક (અગ્નિ) દેખાયો.
Mantra 5
नू नश्चित्रं पुरुवाजाभिरूती अग्ने रयिं मघवद्भ्यश्च धेहि । ये राधसा श्रवसा चात्यन्यान्त्सुवीर्येभिश्चाभि सन्ति जनान् ॥
હવે, હે અગ્નિ, તારી બહુવિધ શક્તિઓ અને રક્ષક સહાયથી અમામાં ચિત્ર (દિપ્ત) રયિ—સમૃદ્ધિ—સ્થાપ; અમારે માટે અને દાનશીલ મઘવતો માટે. જે રાધસા (પ્રચુરતા) અને શ્રવસા (પ્રેરિત યશ) વડે અન્યને વટાવે છે, અને સુવીર્યોથી જનસમૂહો ઉપર ઊભા રહે છે.
Mantra 6
इमं यज्ञं चनो धा अग्न उशन्यं त आसानो जुहुते हविष्मान् । भरद्वाजेषु दधिषे सुवृक्तिमवीर्वाजस्य गध्यस्य सातौ ॥
હે અગ્નિ, આ યજ્ઞને અમારે માટે તારો આનંદ બનાવી સ્થાપ; વિધિમાં બેઠેલો હવિષ્માન અર્પણ કરે છે. ભરદ્વાજોમાં તું સુવૃક્તિ—સુઘડ વાણી—સ્થાપે છે; વાજ (સમૃદ્ધિ)ના વિજયમાં અને તેની દૃઢ સિદ્ધિમાં તું અમને સહાય કરેલી છે.
Mantra 7
वि द्वेषांसीनुहि वर्धयेळां मदेम शतहिमाः सुवीराः ॥
દ્વેષોને દૂર હાંકો; ઇળા (પ્રકાશમય સમૃદ્ધિ) વધારો. દૈવી મદમાં અમે આનંદિત થઈએ—સો શિયાળાં સહન કરવા સમર્થ—સુવીર, ઉત્તમ વીર્યવાળા બનીએ.
Frequently Asked Questions
It asks that Agni be placed at the front of the rite as the guiding fire who carries prayers correctly, purifies obstacles, and makes the sacrificial path smooth and successful.
Jātavedas means “knower of all births.” Here it highlights Agni’s all-illumining awareness and his ability to lead offerings and intentions rightly, as if he knows every origin and outcome.
On the outer level it is Agni’s visible flame guiding the ritual journey; inwardly it means clarity and purified will overcoming confusion, fear, and hostility, so life and worship proceed in harmony.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.