Rig Veda 5.85.3 — Mandala 5, Sukta 85, Mantra 3
Sukta 5.85
Rishi: Atri (Ātreya tradition; hymn to Varuṇa in Maṇḍala 5 commonly ascribed to the Atris)
Devata: Varuṇa (Āditya; guardian of ṛta, moral-cosmic law, and the vast waters/sky)
Chandas: Triṣṭubh (11 syllables per pāda; typical of Maṇḍala 5 hymns to Ādityas)
Samhita Patha (Devanagari)
नीचीनबारं वरुणः कवन्धं प्र ससर्ज रोदसी अन्तरिक्षम् । तेन विश्वस्य भुवनस्य राजा यवं न वृष्टिर्व्युनत्ति भूम ॥
Transliteration
nīcī́nabāraṃ váruṇaḥ kávandhaṃ prá sasarja ródasī antárikṣam | téna víśvasya bhúvanasya rājā yávam ná vṛṣṭír vyùnatti bhū́ma ||
Translation
વરুণે નીચેથી ખેંચાયેલું આવરણ—કવંધ—આકાશ અને પૃથ્વી વચ્ચે, અંતરિક્ષમાં પ્રસરાવી દીધું. તે દ્વારા સર્વ ભવનનો રાજા ધરતીને વરસાદ જેમ યવના ખેતરને ઢીલું કરી ખુલ્લું કરે તેમ છૂટું પાડે છે અને વિસ્તારે છે.
Word by Word
नीचीनबारम्downward-hanging/low-drawn covering
नीचीनबारम्:
Karma (कवन्धम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootनीचीन- + बार (प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे/आवरणे) से ‘बार’ = आवरण/बन्धन (वैदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
कवन्धम्enveloping mass; cloud/cover (dark covering)
कवन्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवन्ध (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
ससर्जhe released/sent forth
ससर्ज:
क्रिया (कर्तृ: वरुणः; कर्म: कवन्धम्)
TypeVerb
Root√सृज् (सर्जने)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Adhikaraṇa (अन्तर ‘between’ के साथ)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
अन्तरिक्षम्the midspace; atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Adhikaraṇa (स्थान/विस्तार: in the midspace)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
तेनby that; thereby
तेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
विश्वस्यof all; of the whole
विश्वस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world/creaturely realm
भुवनस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) < √भू (भवने)
राजाking
राजा:
Kartā (अन्तर्निहित: वरुणः = राजा)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
यवम्barley
यवम्:
Karma (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
नlike; as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
वृष्टिःrain
वृष्टिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे)
व्यु॑नत्तिsoaks; wets; drenches
व्यु॑नत्ति:
क्रिया (कर्तृ: वृष्टिः; कर्म: भूमम्/भूमि-)
TypeVerb
Rootवि + √उन्द्/√उन्त् (उन्दने/सिञ्चने; वैदिक ‘उन्ति/उन्दति’), वर्ग: 7/9-प्रयोग वैदिक
भूमम्the ground; earth (surface)
भूमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमन्/भूम (प्रातिपदिक) < √भू
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.