
Sukta 5.75
Atri (Ātreya) (traditional for RV 5.75)
Aśvinau (Nāsatyā)
Triṣṭubh (common for 5.75; verify by metrical count in critical edition)
આ સ્તુતિ ઉષાકાળે અશ્વિનૌનું આહ્વાન કરે છે. તેમની પ્રિય, ધનવાહક રથયાત્રા યજ્ઞમાં આવે અને કવિનો “મધુર” સંબોધ તેઓ સાંભળે એવી પ્રાર્થના કરે છે. ચ્યવાન વગેરેના પ્રસિદ્ધ ઉદ્ધાર અને પુનઃસ્થાપનને સ્મરીને, અશ્વિનોને ઝડપી વૈદ્ય અને રક્ષક તરીકે રજૂ કરે છે—પ્રથમ પ્રકાશ સાથે આવી ઉપાસકને બળ, સમૃદ્ધિ અને ઋત (યોગ્ય વ્યવસ્થા/ધર્મક્રમ) નવીન કરે છે.
Mantra 1
प्रति प्रियतमं रथं वृषणं वसुवाहनम् । स्तोता वामश्विनावृषिः स्तोमेन प्रति भूषति माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
તમારા અતિ પ્રિય રથ તરફ—બળવાન, વસુ (સમૃદ્ધિ) વહન કરનાર—હે અશ્વિનો, તમને સ્તુતિ કરનાર ઋષિ સ્તોત્રથી પોતાની અર્પણા શોભાવે છે. મારી મધુર, આનંદવાહક હવન (આહ્વાન) સાંભળો.
Mantra 2
अत्यायातमश्विना तिरो विश्वा अहं सना । दस्रा हिरण्यवर्तनी सुषुम्ना सिन्धुवाहसा माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
હે અશ્વિનો, ઝડપથી આવો—બધા અવરોધોને પાર કરીને—જેમ હું પ્રાચીન કાળથી બોલાવતો આવ્યો છું. હે દસ્રા (અદ્ભુત કર્તા), સુવર્ણ માર્ગવાળા, સુસુમ્ના (શુભ કૃપા) અને સિંધુવાહસ (નદી-પ્રવાહ વહન કરનાર) — મારી મધુર હવન (આહ્વાન) સાંભળો.
Mantra 3
आ नो रत्नानि बिभ्रतावश्विना गच्छतं युवम् । रुद्रा हिरण्यवर्तनी जुषाणा वाजिनीवसू माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
હે અશ્વિનો, રત્નો ધારણ કરતાં તમે અમારા તરફ આવો. હે રુદ્રસ્વરૂપ, સુવર્ણ માર્ગવાળા, યજ્ઞાર્પણને અનુમોદન કરનાર, હે વાજિનીવસુ (બળ અને સમૃદ્ધિના સ્વામી), મારી મધુર હ્વાનને સાંભળો.
Mantra 4
सुष्टुभो वां वृषण्वसू रथे वाणीच्याहिता । उत वां ककुहो मृगः पृक्षः कृणोति वापुषो माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
હે વૃષણ્વસુ (વીર્ય અને સમૃદ્ધિના સ્વામી), તમારી સુશોભિત સ્તુતિઓ રથ પર સ્થાપિત છે. અને ઊંચી કલગીવાળો ઝડપી મૃગ (અશ્વ) તમારા માટે તેજસ્વી રૂપ ઘડે છે—મારી મધુર હ્વાનને સાંભળો.
Mantra 5
बोधिन्मनसा रथ्येषिरा हवनश्रुता । विभिश्च्यवानमश्विना नि याथो अद्वयाविनं माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
હે અશ્વિનો, જાગૃત મનવાળા, રથમાર્ગે ઝડપી, હ્વાન સાંભળનાર—તમારી શક્તિઓથી તમે ચ્યવાનને, અદ્વયાવિન (અખંડ)ને, યોગ્ય સ્થિતિમાં સ્થાપો છો. મારી મધુર હ્વાનને સાંભળો.
Mantra 6
आ वां नरा मनोयुजोऽश्वासः प्रुषितप्सवः । वयो वहन्तु पीतये सह सुम्नेभिरश्विना माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
હે નરા (અશ્વિનો), મનથી જોડાયેલા તમારા અશ્વો—પ્રુષિત (ઉર્જાદાયક રસ/ઝાકળ)થી ટપકતા—તમને પીણ માટે ઝડપી વહન કરે, સુમ્નો (કલ્યાણકારી કૃપાઓ) સાથે. હે અશ્વિનો, મારું મધુર (માધ્વી) હવન સાંભળો.
Mantra 7
अश्विनावेह गच्छतं नासत्या मा वि वेनतम् । तिरश्चिदर्यया परि वर्तिर्यातमदाभ्या माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
હે અશ્વિનો, હે નાસત્યાઓ, અહીં આવો; અમારાથી વિમુખ ન થાઓ. માર્ગ તિર્યક રીતે અટકેલો અને શત્રુ ગતિઓથી ચારે તરફ ઘેરાયેલો હોય તોય, હે અદાભ્ય (અજેય) વીરોઃ આવો—મારું માધ્વી (મધુર) હવન સાંભળો.
Mantra 8
अस्मिन्यज्ञे अदाभ्या जरितारं शुभस्पती । अवस्युमश्विना युवं गृणन्तमुप भूषथो माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
આ યજ્ઞમાં, હે અદાભ્ય (અજેય) અશ્વિનો, હે શુભસ્પતી (શોભા/તેજના સ્વામી), રક્ષાની ઇચ્છા ધરાવતા અને સ્તુતિ ગાતા જરિતાર (સ્તુતક) પાસે તમે નજીક આવો અને તેને બળ આપો. મારું માધ્વી (મધુર) હવન સાંભળો.
Mantra 9
अभूदुषा रुशत्पशुराग्निरधाय्यृत्वियः । अयोजि वां वृषण्वसू रथो दस्रावमर्त्यो माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥
ઉષા પ્રગટ થઈ છે—પ્રકાશના તેજસ્વી પશુઓ (કિરણ-ગાયો) સાથે દીપ્ત; અને ઋતુયોગ્ય (ઋત્વિય) અગ્નિ અંતરમાં પ્રજ્વલિત થયો છે. હે વૃષણ્વસૂ, બળવાન અને સમૃદ્ધ અશ્વિનો, તમારે માટે રથ જોડાયો છે—હે દસ્રા, અમર્ત્ય—મધુમય આનંદ સાથે આવો; મારી યોગ્ય રીતે ઉચ્ચારેલી હવન-પોકાર સાંભળો.
They are the twin divine helpers of the Rig Veda—swift, youthful chariot-riders linked with dawn—famous for healing, rescue, and restoring strength and well-being.
The phrase emphasizes a sweet, pleasing invocation meant to draw the Aśvins quickly to the rite; it also suggests a blessing-bringing speech that delights the gods and benefits the worshiper.
Cyavāna is remembered as someone the Aśvins “set right” or renewed; mentioning him highlights their power to restore youth, health, and wholeness—what the sacrificer seeks in the present.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.