Rig Veda Sukta 59
Mandala 5Sukta 598 Mantras

Sukta 59

Sukta 5.59

Rishi

Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.59 to the Atris)

Devata

Marutaḥ (Maruts, Rudra’s storm-powers)

Chandas

Jagatī (probable for RV 5.59; verse-length suggests Jagatī/Triṣṭubh family—requires metrical verification)

આ સૂક્ત રુદ્રની તોફાની શક્તિઓ એવા મરુતોને ભયમિશ્રિત આદર જગાવતાં વાવાઝોડાના ગણ તરીકે સ્તુતિ કરે છે. તેમની ધસમસતી આવકથી ધરતી કંપે છે; ગોઠવાયેલા, પક્ષી સમા ઉડાનમાં તેઓ આકાશના કાંઠા/શિખરો ઉપરથી આગળ વધે છે. તેમના સૌંદર્ય અને યુદ્ધમય વૈભવ, તેમના ઝડપી અશ્વોનું અહીં ગાન થાય છે. પર્વત પર ગૂંચવાયેલા મેઘસમૂહોને તેઓ ઢીલા કરી વરસાદ મુક્ત કરે છે અને જીવન તથા યજ્ઞ માટેના અવકાશને વિસ્તારે છે.

Mantras

Mantra 1

प्र वः स्पळक्रन्त्सुविताय दावनेऽर्चा दिवे प्र पृथिव्या ऋतं भरे । उक्षन्ते अश्वान्तरुषन्त आ रजोऽनु स्वं भानुं श्रथयन्ते अर्णवैः ॥

સુવિતાય દાવને, કલ્યાણમય ગતિ અને દાન માટે, તમે આગળ કૂદ્યા છો; હું દિવે અને પૃથિવ્યૈ માટે અર્ચા લાવું છું, ઋતં ભરીને. તમારા અશ્વો ઉક્ષંતે—બળથી ફૂલતા થાય છે; તેઓ રજો, તેજસ્વી અવકાશોમાં, અંતરુષંતે—ઝપાઝપ દોડે છે; અને અનુ સ્વં ભાનુं, પોતાની જ કિરણમયતા સાથે, અર્ણવૈઃ—પ્રવાહોથી—બંધનો ઢીલા કરે છે, પૂર-પ્રવાહોને મુક્ત કરે છે.

Mantra 2

अमादेषां भियसा भूमिरेजति नौर्न पूर्णा क्षरति व्यथिर्यती । दूरेदृशो ये चितयन्त एमभिरन्तर्महे विदथे येतिरे नरः ॥

એમેષાં ભિયસા, તેમના ભય-પ્રભાવથી, ભૂમિ રેજતિ—ધરતી કંપે છે; પૂર્ણા નૌરિવ, ભરેલી નૌકાની જેમ, વ્યથિર્યતી—હલચલ કરતી—ક્ષરતિ, વહે છે અને છલકાય છે. દૂરેદૃશઃ, દૂર સુધી જોનાર, એ નરઃ, એ વીરો, એમભિઃ—તેમના ધાવન-આવેગોથી—ચિતયन्त, ધ્યાન આપે છે; અને મહે વિદથે, મહાન વિદથમાં, અંતર્ યેતિરે—અંદર પ્રવેશે છે—તે આંતરિક સભામાં જ્યાં ઋત સ્થાપિત થવાનું છે.

Mantra 3

गवामिव श्रियसे शृङ्गमुत्तमं सूर्यो न चक्षू रजसो विसर्जने । अत्या इव सुभ्वश्चारवः स्थन मर्या इव श्रियसे चेतथा नरः ॥

ગાયો જેવી તેજસ્વી ધેનુઓના સર્વોત્તમ શૃંગ સમ, અને રજસ્ (અંતરિક્ષ)ના વિસ્તારો મુક્ત થાય ત્યારે સૂર્યના નેત્ર સમ—તમે ત્યાં સ્થિર થાઓ; અતિ (ઝડપદાર) અશ્વો સમ ઉજ્જ્વળ, સુન્દરગામી. યુવાન યોદ્ધાઓ સમ, હે નરો (મરુતોઃ), તમે શ્રી (ઐશ્વર્ય-તેજ) તરફ ચેતાવો, જાગ્રત થાઓ.

Mantra 4

को वो महान्ति महतामुदश्नवत्कस्काव्या मरुतः को ह पौंस्या । यूयं ह भूमिं किरणं न रेजथ प्र यद्भरध्वे सुविताय दावने ॥

હે મરુતોઃ, તમામાં કોણ મહાનના મહાન કર્મો સુધી પહોંચે છે—કોણ કાવ્ય (પ્રેરિત જ્ઞાન) સુધી, અને કોણ પૌંસ્ય (પુરુષાર્થ-વીર્ય) સુધી? કારણ કે જ્યારે તમે સુવિતાય (સુગમ ગતિ/સારા માર્ગ) અને દાવને (દાન) માટે આગળ વધો છો, ત્યારે તમે ધરતીને કિરણ સમ વિખેરાતી તેજધારાની જેમ કંપાવો છો.

Mantra 5

अश्वा इवेदरुषासः सबन्धवः शूरा इव प्रयुधः प्रोत युयुधुः । मर्या इव सुवृधो वावृधुर्नरः सूर्यस्य चक्षुः प्र मिनन्ति वृष्टिभिः ॥

અરુષ (લાલીમાય) અશ્વો સમ ખરેખર, સબંધવઃ (સગા) બની બંધાયેલા; શૂરા સમ પ્રયુધઃ (આક્રમણ માટે સજ્જ) તેઓ આગળ ધસી આવે છે અને સંઘર્ષ કરે છે. યુવાન યોદ્ધાઓ સમ સુવૃધઃ (સુવૃદ્ધિ પામતા) નરઃ તેઓ વધે છે; પોતાની વૃષ્ટિભિઃ (વર્ષાઓ) વડે તેઓ સૂર્યના ચક્ષુ (નેત્ર)ને ધૂંધળું કરે છે—જેથી છુપાયેલો પ્રકાશ ફરી મુક્ત થાય.

Mantra 6

ते अज्येष्ठा अकनिष्ठास उद्भिदोऽमध्यमासो महसा वि वावृधुः । सुजातासो जनुषा पृश्निमातरो दिवो मर्या आ नो अच्छा जिगातन ॥

તેઓમાં ન તો જ્યેષ્ઠ છે ન તો કનિષ્ઠ; તેઓ ઉદ્ભિદ્—બંધનોને ફાડી બહાર લાવનારા—છે; મધ્ય વિના, મહિમાથી તેઓ સર્વત્ર વિસ્તરી ગયા છે. જન્મથી સુજાત, પૃશ્નિના પુત્રો, દ્યૌના યુવાન મર્યો—અમારા આહ્વાનને સાંભળી અમારી પાસે, અહીં, આવી પહોંચો.

Mantra 7

वयो न ये श्रेणीः पप्तुरोजसान्तान्दिवो बृहतः सानुनस्परि । अश्वास एषामुभये यथा विदुः प्र पर्वतस्य नभनूँरचुच्यवुः ॥

પંક્તિબદ્ધ ઉડતા પક્ષીઓની જેમ તેઓ પોતાના બળથી વિશાળ દ્યૌના કાંઠાના અંતો આસપાસ વેગે દોડી ગયા. તેમના અશ્વો બંને માર્ગોને જાણે છે, જેમ તેઓ જાણે છે; પર્વતમાંથી વાદળોના સમૂહોને આગળ ધકેલી તેઓએ ઢીલા પાડી દીધા.

Mantra 8

मिमातु द्यौरदितिर्वीतये नः सं दानुचित्रा उषसो यतन्ताम् । आचुच्यवुर्दिव्यं कोशमेत ऋषे रुद्रस्य मरुतो गृणानाः ॥

અમારા ભોગ માટે દ્યૌ અને અદિતિ માપી આપે; અનેક દાનોથી ચિત્રિત ઉષાઓ એકસાથે પ્રયત્ન કરે. ઋષિ દ્વારા ગવાયેલા, રુદ્રના આ મરુતો દિવ્ય કોશને ખસેડી નજીક લાવી દીધો છે.

Frequently Asked Questions

The Maruts are a host of youthful storm-powers linked with Rudra. The hymn portrays them as radiant, fast-moving companions who bring thunder, wind, and rain while protecting the sacrifice.

It celebrates the Maruts’ splendour and disciplined movement, and asks that their tremendous storm-force become helpful—releasing rains, clearing obstacles, and strengthening the ritual and the community.

This is a common Vedic image for rain-making: the Maruts ‘break open’ or loosen the cloud-masses from the mountain, symbolizing the release of waters that nourish the world and sustain prosperity.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App