
Sukta 5.57
Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.57)
Maruts (as Rudrāsaḥ), with Indra-association
Triṣṭubh (probable; requires hymn verification)
અત્રિ ઋષિનું આ સૂક્ત રુદ્રના પુત્ર, “ઇન્દ્ર-સમૃદ્ધ” મરુતોને એકતામાં તેજસ્વી વૈભવ સાથે સુવર્ણ રથો પર આવી કલ્યાણ આપવાનું આમંત્રણ આપે છે. તેમની પ્રકાશમાન, વાવાઝોડા જેવી શક્તિ અને નિર્મેઘ રીતે ઉદારપણે મળતા દાનોની સ્તુતિ કરીને, તેમને ઋત (વિશ્વવ્યવસ્થા) ના રક્ષક તરીકે દર્શાવે છે; તેઓ સત્ય સાંભળે છે અને ગાયકની પ્રાર્થનાને ઉન્નત કરે છે, એમ કહે છે.
Mantra 1
आ रुद्रास इन्द्रवन्तः सजोषसो हिरण्यरथाः सुविताय गन्तन । इयं वो अस्मत्प्रति हर्यते मतिस्तृष्णजे न दिव उत्सा उदन्यवे ॥
આવો, હે રુદ્રપુત્રો! ઇન્દ્રબળથી સમૃદ્ધ, એકમન થઈ, સુવર્ણ રથોમાં, અમારા સુકલ્યાણ માટે આવો. અમારી આ મતિ તમારાં પ્રત્યે આતુર થઈ વળે છે—જેમ આકાશમાંથી ઝરણાં તરસેલા જળાર્થી તરફ વહે છે.
Mantra 2
वाशीमन्त ऋष्टिमन्तो मनीषिणः सुधन्वान इषुमन्तो निषङ्गिणः । स्वश्वाः स्थ सुरथाः पृश्निमातरः स्वायुधा मरुतो याथना शुभम् ॥
કુહાડીઓવાળા, ભાલાઓવાળા—મનનમાં વિવેકી; સારા ધનુષ્યવાળા, બાણવાળા, તૂણીઓવાળા. હે પૃશ્નિમાતાના પુત્ર મરુતો, તમે સારા અશ્વવાળા, સારા રથવાળા છો. પોતાના જ શસ્ત્ર-બળથી સજ્જ થઈ, કલ્યાણ અને તેજસ્વી શુભ તરફ આગળ વધો.
Mantra 3
धूनुथ द्यां पर्वतान्दाशुषे वसु नि वो वना जिहते यामनो भिया । कोपयथ पृथिवीं पृश्निमातरः शुभे यदुग्राः पृषतीरयुग्ध्वम् ॥
તમે, મરુતો, દ્યૌને અને અચળ પર્વતોને ધ્રુજાવો; દાનશીલ ઉપાસક માટે વસુઓ (સમૃદ્ધિ-શક્તિઓ) નીચે સ્થાપો. તમારા ધાવણના ભયથી વનો નમી જાય છે. હે પૃશ્નિમાતાના પુત્રો, જ્યારે શુભ ગતિના કાર્ય માટે તમે ઉગ્ર બની ચિતરાં અશ્વોને જોડો, ત્યારે પૃથ્વીને કંપાવો.
Mantra 4
वातत्विषो मरुतो वर्षनिर्णिजो यमा इव सुसदृशः सुपेशसः । पिशङ्गाश्वा अरुणाश्वा अरेपसः प्रत्वक्षसो महिना द्यौरिवोरवः ॥
વાતના તેજથી દીપ્ત મરુતો, વર્ષાના આવરણથી આચ્છાદિત; યમજ સમાન—સુસમાન, સુરૂપ. પીળાશ અશ્વવાળા, અરુણ અશ્વવાળા, નિર્દોષ, દૃઢ અંગવાળા—મહિમાથી તેઓ દ્યૌ સમા વિશાળ-નાદવાળા છે.
Mantra 5
पुरुद्रप्सा अञ्जिमन्तः सुदानवस्त्वेषसंदृशो अनवभ्रराधसः । सुजातासो जनुषा रुक्मवक्षसो दिवो अर्का अमृतं नाम भेजिरे ॥
ચમકતા બિંદુઓથી સમૃદ્ધ, શોભાયમાન અલંકારવાળા, ઉદાર, તેજસ્વી અને ભયંકર દર્શનવાળા, વાદળરહિત દાનવૈભવ ધરાવનારા—એ મરુતો. જન્મથી જ સુજાત, સુવર્ણ વક્ષસ્થળવાળા; તેઓ દ્યૌના અર્ક (સ્તુતિગીતો) છે, અને તેમણે પોતાના માટે અમૃત નામને ધારણ કર્યું છે.
Mantra 6
ऋष्टयो वो मरुतो अंसयोरधि सह ओजो बाह्वोर्वो बलं हितम् । नृम्णा शीर्षस्वायुधा रथेषु वो विश्वा वः श्रीरधि तनूषु पिपिशे ॥
હે મરુતો, તમારી ઋષ્ટિઓ (ભાલાઓ) તમારા ખભાઓ પર છે; બાહુઓમાં સહ અને ઓજ સ્થાપિત છે, તમારું બળ સ્થિર છે. નૃમ્ણથી તમારા શીર્ષ પર આયુધો છે; તમારા રથોમાં અને તમારી તનુઓમાં તમારું સર્વ શ્રીય (ઐશ્વર્ય-તેજ) ઘડાય છે અને વધે છે.
Mantra 7
गोमदश्वावद्रथवत्सुवीरं चन्द्रवद्राधो मरुतो ददा नः । प्रशस्तिं नः कृणुत रुद्रियासो भक्षीय वोऽवसो दैव्यस्य ॥
હે મરુતો, અમને ગોમત્ (પ્રકાશ-ગાયોવાળું), અશ્વવત્ (વેગવંત શક્તિઓવાળું), રથવત્ (સુવ્યવસ્થિત ગતિઓવાળું), સુવીર (વીર પુત્રોથી સમૃદ્ધ) અને ચન્દ્રવત્ (ચંદ્ર સમ તેજસ્વી) રાધસ્ દાન કરો. હે રુદ્રિયાસો (રુદ્રજન્ય), અમારે માટે પ્રશસ્ત માર્ગ રચો, જેથી અમે તમારા દૈવ્ય અવસ (દિવ્ય રક્ષણ)નો ભાગ ભોગવી શકીએ.
Mantra 8
हये नरो मरुतो मृळता नस्तुवीमघासो अमृता ऋतज्ञाः । सत्यश्रुतः कवयो युवानो बृहद्गिरयो बृहदुक्षमाणाः ॥
હે નરો, હે મરુતો, ઘોડાઓ સમા ઝડપથી આવો; અમારે પ્રત્યે કૃપાળુ થાઓ—હે તુવીમઘાસો, મહાદાનવાળા, અમૃત, ઋતજ્ઞા (ઋતને જાણનારા). સત્યશ્રુતઃ—સત્યને સાંભળનારા, કવિઓ, યુવાન, વિશાળ ગાનવાળા; વૃદ્ધિમાં ‘બૃહત્’—મહત્ત્વને—ઉક્ષતા, વરસાવતા રહો.
They are a band of youthful storm-deities, called Rudra’s sons, who ride together in brilliance and bring wind, thunder, and rain. In this hymn they are also described as sharing Indra’s strength.
It asks them to come in harmony for the worshipper’s well-being, to be gracious and protective, and to grant life-giving abundance—often understood as rain, strength, and successful passage through difficulties.
It means the Maruts are aligned with cosmic order (ṛta) and respond to truthful, well-formed prayer. Spiritually, it suggests that right speech and sincerity draw their energizing and cleansing power.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.