Sukta 27
Sukta 5.27
Agni Vaiśvānara (with praise that also frames a bountiful lordly power; donor-context with Tri-aruṇa)
આ ટૂંકા સૂક્તમાં અગ્નિનું વૈશ્વાનર રૂપે સ્તવન થાય છે—સર્વવ્યાપી અગ્નિ અને અધિપત્યશક્તિ, જે જગતમાં સમૃદ્ધિ અને ઋત (યોગ્ય વ્યવસ્થા)ને પ્રગટ કરે છે. ત્રિ-અરુણના દાન-પ્રસંગ દ્વારા અગ્નિની મહત્તા ગોઠવાય છે, અને સૂક્તની સિદ્ધિને યજ્ઞીય વાણી/ઋચ (વાચ) તથા અશ્વમેધના પરિપ્રેક્ષ્ય સાથે જોડવામાં આવે છે; અંતે ઇન્દ્ર–અગ્નિની સંયુક્ત આહ્વાનથી ક્ષત્ર (સર્વભૌમ પરાક્રમ)ને સ્થિર રાખવા પ્રાર્થના થાય છે.
Mantras
Mantra 1
अनस्वन्ता सत्पतिर्मामहे मे गावा चेतिष्ठो असुरो मघोनः । त्रैवृष्णो अग्ने दशभिः सहस्रैर्वैश्वानर त्र्यरुणश्चिकेत ॥
મારા માટે સત્પતિ—સત્યના સ્વામી—આહ્વાનિત થાઓ, શક્તિના અશ્વોથી સમૃદ્ધ; દાનમાં ઉદાર, સર્વથી વધુ પ્રબોધક અસુર પ્રગટ થાઓ. હે અગ્નિ વૈશ્વાનર! ત્રૈવૃષ્ણની ત્રિગુણ સમૃદ્ધિ-વર્ષાની પૂર્ણ તાકાતથી, દશ સહસ્રો સાથે, ત્ર્યરુણ તને ઓળખે છે.
Mantra 2
यो मे शता च विंशतिं च गोनां हरी च युक्ता सुधुरा ददाति । वैश्वानर सुष्टुतो वावृधानोऽग्ने यच्छ त्र्यरुणाय शर्म ॥
જે મને ગાયોનું સો અને વીસ (દેન) આપે છે, અને બે હરિ (તામ્રવર્ણ) અશ્વોને સુયુક્ત, સુધુરા—સારા જુગવાળા—રૂપે અર્પે છે; હે વૈશ્વાનર, સુસ્તુત અને વધતો, હે અગ્નિ, ત્ર્યરુણને શરણરૂપ શર્મ (શાંતિ-રક્ષા) આપ.
Mantra 3
एवा ते अग्ने सुमतिं चकानो नविष्ठाय नवमं त्रसदस्युः । यो मे गिरस्तुविजातस्य पूर्वीर्युक्तेनाभि त्र्यरुणो गृणाति ॥
હે અગ્નિ, તારી સુમતિ ઇચ્છતો, ત્રસદસ્યુ નવીષ્ઠ—અતિ નવ—ને નવમ સ્તોત્ર અર્પે છે; જે તુવિજાત—મહાજન્મા—માટે મારી પ્રાચીન ગીરોને યુક્ત મનથી ગાય છે, તે ત્ર્યરુણ તેમને ઉચ્ચારે છે.
Mantra 4
यो म इति प्रवोचत्यश्वमेधाय सूरये । दददृचा सनिं यते ददन्मेधामृतायते ॥
જે ‘યો મ ઇતિ’—‘આ રીતે’—મારા માટે અશ્વમેધ માટે સૂર્ય (વીર) ને પ્રઘોષે છે; ઋચા દ્વારા યત્નશીલને સનિ (લાભ) આપે છે, અને ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) માં ગમન કરનારને મેધા (પ્રેરિત બુદ્ધિ) આપે છે.
Mantra 5
यस्य मा परुषाः शतमुद्धर्षयन्त्युक्षणः । अश्वमेधस्य दानाः सोमा इव त्र्याशिरः ॥
જેમાં સો કઠોર શક્તિઓ—ઉક્ષાણ સમા બળવાન—મને ઊંચે ઉઠાવે છે; તેના અશ્વમેધમાંથી જન્મેલા દાન સોમના ત્રિ-શિર (ત્રિગુણ બળવાળા) પિષણ સમા ઊછળી ને ઉછાળે છે.
Mantra 6
इन्द्राग्नी शतदाव्न्यश्वमेधे सुवीर्यम् । क्षत्रं धारयतं बृहद्दिवि सूर्यमिवाजरम् ॥
હે ઇન્દ્રા-અગ્નિ, શતદાન (સો વરદાન આપનાર) દેવો, અશ્વમેધમાં સુવીર્ય (વીરબળ) ને સ્થિર રાખો; વિશાળ ક્ષત્ર (રાજસત્તા) ને ધારણ કરો—જેમ દિવ્ય વિશાળતામાં અજર સૂર્ય ઊંચે ધારણ થાય છે.
Frequently Asked Questions
Agni Vaiśvānara is Agni as the ‘universal’ fire—present in sacrifice and in the world—who brings light, order, and prosperity by carrying offerings and awakening clarity.
Tri-aruṇa appears as a patron/donor figure through whom Agni’s bounty and recognition are framed; the hymn reflects the Vedic link between ritual praise, patronage, and prosperity.
It treats the ṛc as effective action: the rightly spoken verse grants ‘gain’ to the striver and ‘medhā’ (inspired intelligence) to the one who follows truth (ṛta).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.