Rig Veda 4.1.10 — Mandala 4, Sukta 1, Mantra 10
Sukta 4.1
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (leader to the ratna); with Dyauḥ Pitā as cosmogonic background
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥
Transliteration
sá tū́ no agnír nayatu prajā́nann ácchā rátnam devá-bhaktaṃ yád asya | dhiyā́ yád víśve amṛ́tā akṛṇvan dyáuṣ pitā́ janitā́ satyám ukṣan ||
Translation
તે અગ્નિ, માર્ગોને જાણનાર, અમને આગળ લઈ જાય—દેવોનો ભાગ બનેલું રત્ન, જે તેને આપવાનું છે, તેની તરફ. કારણ કે ધી (પવિત્ર બુદ્ધિ) વડે સર્વ અમૃત દેવોએ તેને ઘડ્યું; અને દ્યૌઃ પિતા, જનિતા, સત્યને બીજ અને સારરૂપે વરસાવ્યો.
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
तूindeed / but / then
तू:
—
TypeIndeclinable
Rootतू (निपात) अथवा तु (अव्यय) वैदिक-रूप
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → नः
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
नयतुmay (he) lead
नयतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootनी (नयति)
प्रजानन्knowing / discerning
प्रजानन्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootप्र-ज्ञा (धातु) → प्रजानत् (वर्तमान-कृदन्त)
अच्छाtowards
अच्छा:
—
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
रत्नम्treasure / precious gift
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
देवभक्तम्apportioned by the gods / god-bestowed
देवभक्तम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदेव-भक्त (प्रातिपदिक; भक्त = √भज् ‘to share/portion’ से)
यत्which
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अस्यof him / of this (Agni)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → अस्य
धियाby insight / with thought
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
यत्when / that which
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
विश्वेall (the gods)
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अमृताःthe immortals
अमृताः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (substantive)
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
अकृण्वन्they made / fashioned
अकृण्वन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (करोति)
द्यौःHeaven (Dyaus)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
पिताfather
पिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
जनिताbegetter / progenitor
जनिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनि-तृ (प्रातिपदिक; √जन् ‘to beget’ से)
सत्यम्truth / the true (thing)
सत्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
उक्षन्sprinkling / pouring (fertilizing)
उक्षन्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootवक्ष्/उक्ष् (वैदिक धातु; ‘to sprinkle/pour, make rain/impregnate’) → उक्षन् (वर्तमान-कृदन्त)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.