Rig Veda 2.15.7: Mandala 2, Sukta 15, Mantra 7

Sukta 2.15

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

स विद्वाँ अपगोहं कनीनामाविर्भवन्नुदतिष्ठत्परावृक् । प्रति श्रोणः स्थाद्व्यनगचष्ट सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

Transliteration

sa vidvāṁ apa-goham kanīnām āvir bhavann ud atiṣṭhat parāvṛk | prati śroṇaḥ sthād vy anag acaṣṭa somasya tā made indraś cakāra ||

Translation

યુવા પ્રકાશો જ્યાં ગુપ્ત રાખાયા છે તે અપગોહ (છુપાયેલ સ્થાન) જાણીને, તે પ્રગટ થયો અને પરાવૃત (દૂર વળાંક)માંથી ઊભો થયો. સામે ઊભો રહી, બળવાને ચારે તરફ નજર કરી અને સ્પષ્ટ જોયું—સોમના મદમાં આ કાર્યો ઇન્દ્રે સિદ્ધ કર્યા.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (participial)
• Root: √विद् (विद् ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अपगोहम्: the concealment; the hiding-away
• अपगोहम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अप-गूह (उपसर्ग अप + √गूह् ‘to hide/conceal’) → अपगोह (प्रातिपदिक)

• कनीनाम्: of the maidens/young women
• कनीनाम्: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: कनीना (प्रातिपदिक)

• आविः: openly, manifest
• आविः: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: आविस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• भवन्: becoming, appearing
• भवन्: Kartā (सः इत्यस्य सह-विशेषणम्)
• Type: Verbal participle
• Root: √भू (भू सत्तायाम्) → शतृ (वर्तमान कृदन्त) ‘भवत्’

• उदतिष्ठत्: stood up, arose
• उदतिष्ठत्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + √स्था (स्था गतिनिवृत्तौ/स्थितौ)

• परावृक्: turning away (the foe); repeller
• परावृक्: Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: परावृज्/परावृक् (प्रातिपदिक; RV-प्रयोगः)

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: (क्रियाविशेषणम्/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• श्रोणः: the lame one; (one) with a hip/haunch
• श्रोणः: Kartā (स्थात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: श्रोण (प्रातिपदिक)

• स्थात्: stood / may stand
• स्थात्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √स्था (स्था)

• वि: apart, distinctly
• वि: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• अनगचष्ट: he looked upon, beheld
• अनगचष्ट: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √चक्ष् (चक्ष् दर्शने) with नङ्-आगम/अङ्? RV-form; ‘अनगचष्ट’ = ‘अनु-अग-चष्ट’ (archaic aorist/preterite)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• ताः: those (f.)
• ताः: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदे: in intoxication, in exhilaration
• मदे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• चकार: did, made
• चकार: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √कृ (कृ करणे)