Sukta 94

Mantra 1

प्रैते वदन्तु प्र वयं वदाम ग्रावभ्यो वाचं वदता वदद्भ्यः । यदद्रयः पर्वताः साकमाशवः श्लोकं घोषं भरथेन्द्राय सोमिनः ॥

આઓ, એ લોકો બોલે; અને અમે પણ બોલીએ. દબાણ-પથ્થરોને—બોલનારાઓને—વાણી કહો. જ્યારે પથ્થરો, પર્વતો સમા, એકસાથે ઝડપી બની, સોમવાહકો માટે ઇન્દ્રને સ્તુતિ-શ્લોક અને ગુંજતો ઘોષ લઈને આવે છે.

Mantra 2

एते वदन्ति शतवत्सहस्रवदभि क्रन्दन्ति हरितेभिरासभिः । विष्ट्वी ग्रावाणः सुकृतः सुकृत्यया होतुश्चित्पूर्वे हविरद्यमाशत ॥

આ એ (ગ્રાવાણ—સોમપિષણ-પથ્થરો) સૈંકડાઓમાં, હજારોમાં બોલે છે; પીળાશિયા (હરિત) મુખોથી ચારે તરફ ગર્જના કરે છે. સુઘડ બનેલા ગ્રાવાણો પોતાના સુકૃત કર્મથી—સુકૃત્યાથી—હોતૃના પ્રાચીન હવિષ્, જે ભક્ષ્ય છે, તેને પણ પ્રાપ્ત થયા છે.

Mantra 3

एते वदन्त्यविदन्नना मधु न्यूङ्खयन्ते अधि पक्व आमिषि । वृक्षस्य शाखामरुणस्य बप्सतस्ते सूभर्वा वृषभाः प्रेमराविषुः ॥

આ એ બોલે છે; વાહન વિના જ તેમણે મધુ શોધી કાઢ્યું છે; પાકેલા દ્રવ્ય પર ઉપરથી ઝૂલાવે છે અને દબાવે છે. લાલછાંયાવાળા વૃક્ષની ડાળ જેવી તેઓ પ્રહાર કરે છે; ભાર વહન કરનારા એ વૃષભો આગળથી ગર્જના કરીને પ્રગટ થયા.

Mantra 4

बृहद्वदन्ति मदिरेण मन्दिनेन्द्रं क्रोशन्तोऽविदन्नना मधु । संरभ्या धीराः स्वसृभिरनर्तिषुराघोषयन्तः पृथिवीमुपब्दिभिः ॥

તેઓ વિશાળ વાણી બોલે છે; મદિરા-મંદિ (મત્ત) રસથી ઉલ્લસિત થઈ ઇન્દ્રને પોકારે છે, અને સીધા જ મધુને પ્રાપ્ત કરે છે. એકસાથે ઝપટીને, ધીર પુરુષો પોતાની બહેનો સાથે નૃત્ય કરે છે; પોતાના પ્રતિધ્વનિથી પૃથ્વીને ગુંજાવી દે છે.

Mantra 5

सुपर्णा वाचमक्रतोप द्यव्याखरे कृष्णा इषिरा अनर्तिषुः । न्यङ्नि यन्त्युपरस्य निष्कृतं पुरू रेतो दधिरे सूर्यश्वितः ॥

સુપર્ણ (સુંદર પાંખવાળા)ોએ વાણી (વાચ્)ને રચી; દ્યૌના ખોખલા અવકાશમાં કૃષ્ણ, ઇષિર (ઝડપાળા)ઓ નૃત્ય કરવા લાગ્યા. તેઓ ઉપરના પ્રદેશની નિષ્કૃતિ (કોતરણી/કાપણી) તરફ નીચે ઉતરે છે; સૂર્યશક્તિથી તેજસ્વી તેઓએ બહુ રેતસ્ (બીજ/વીર્ય) સ્થાપ્યું.

Mantra 6

उग्रा इव प्रवहन्तः समायमुः साकं युक्ता वृषणो बिभ्रतो धुरः । यच्छ्वसन्तो जग्रसाना अराविषुः शृण्व एषां प्रोथथो अर्वतामिव ॥

ઉગ્ર સમા આગળ ધસી આવતાં તેઓ એકત્ર ખેંચાયા; એકસાથે જોડાયેલા, વૃષણ (બળવાન)ો ધુરા (યોક-દંડ) ધારણ કરે છે. જ્યારે હાંફતા, ગળી જતા, તેઓ ગર્જના કરે છે, ત્યારે તેમની ગર્જના ઘોડાઓ જેવી ગુંજતી સાંભળાય છે.

Mantra 7

दशावनिभ्यो दशकक्ष्येभ्यो दशयोक्त्रेभ्यो दशयोजनेभ्यः । दशाभीशुभ्यो अर्चताजरेभ्यो दश धुरो दश युक्ता वहद्भ्यः ॥

દશ અવનિ (પટ્ટા)ને ગાવો, દશ કક્ષ્ય (ગાંઠ/ગિર્થ)ને ગાવો, દશ યોક્ત્ર (યોક)ને ગાવો, દશ યોજન (બંધન)ને ગાવો. દશ અબીશુ (રાશ/રેઇન)ને—અજર (અવિનાશી)ને—અર્ચો; દશ ધુરા છે, દશ યુક્ત વહન કરનાર છે.

Mantra 8

ते अद्रयो दशयन्त्रास आशवस्तेषामाधानं पर्येति हर्यतम् । त ऊ सुतस्य सोम्यस्यान्धसोंऽशोः पीयूषं प्रथमस्य भेजिरे ॥

તે અદ્રિ-પથ્થરો—દશયંત્ર (દસગણી વ્યવસ્થા)થી સજ્જ અને અતિશય ઝડપી—તેમના હરિત-સુવર્ણ, ઇચ્છનીય સ્થાપનને સર્વત્ર પરિભ્રમણ કરે છે. તેઓ દબાયેલા સોમના સોમ્ય અંધસના અંશુમાંથી પ્રથમ મધુર સાર—આનંદનું પીયૂષ—પોતે માટે ગ્રહણ કરે છે.

Mantra 9

ते सोमादो हरी इन्द्रस्य निंसतेंऽशुं दुहन्तो अध्यासते गवि । तेभिर्दुग्धं पपिवान्त्सोम्यं मध्विन्द्रो वर्धते प्रथते वृषायते ॥

તે સોમભોજી હરી—ઇન્દ્રના—નજીક આવે છે; સોમ-અંશુને દોહીને તેઓ ગૌ (પ્રકાશમય ક્ષેત્ર) પર આરુઢ થાય છે. તેમના દ્વારા દોહાયેલું સોમ્ય મધુ પીીને ઇન્દ્ર વધે છે—વિસ્તરે છે, અને વृषા-શક્તિરૂપે પ્રબળ બને છે.

Mantra 10

वृषा वो अंशुर्न किला रिषाथनेळावन्तः सदमित्स्थनाशिताः । रैवत्येव महसा चारवः स्थन यस्य ग्रावाणो अजुषध्वमध्वरम् ॥

તમારા માટે સોમ-અંશુ વृषા-બળ છે; પ્રહારમાં તમે કદી નિષ્ફળ થતા નથી. ઇળા-પ્રેરણાથી પરિપૂર્ણ, સદૈવ તમે સ્તનથી પોષિત છો. રૈવતીની જેમ મહિમામાં દીપ્ત—સુંદર અને તેજસ્વી બનો, હે ગ્રાવાણો (પથ્થરો), જેમણે મધ્વર (યજ્ઞ)ને આનંદથી સ્વીકાર્યો છે.

Mantra 11

तृदिला अतृदिलासो अद्रयोऽश्रमणा अशृथिता अमृत्यवः । अनातुरा अजराः स्थामविष्णवः सुपीवसो अतृषिता अतृष्णजः ॥

હે સોમપીડન-પથ્થરો (અદ્રયઃ), તમે દૃઢ અને અખંડ છો; અશ્રમણ—અથાક, અશૃથિત—અનછૂટા; કર્મમાં અમૃત્યવઃ—મૃત્યુરહિત. તમે અનાતુર—રોગવિહિન, અજાર—અજર; અવિષ્ણુવ સ્થામમાં—અચલ, અવિનાશી બળમાં સ્થિત છો. સુપીવસઃ—રસ-સમૃદ્ધ, તમે અત્રષિત—તરસરહિત, અને અત્રષ್ಣજઃ—તરસરહિત આનંદમાંથી જન્મેલા છો.

Mantra 12

ध्रुवा एव वः पितरो युगेयुगे क्षेमकामासः सदसो न युञ्जते । अजुर्यासो हरिषाचो हरिद्रव आ द्यां रवेण पृथिवीमशुश्रवुः ॥

યુગે યુગે તમારા પિતરો ધ્રુવ—અચલ છે; ક્ષેમકામાસઃ—કલ્યાણમય શાંતિ ઇચ્છતા, સદસોના અધિપતિ સમા, તેઓ તમને કર્મમાં જોડે છે. અજુર્યાસઃ—અજર, હરિષાચઃ—હરિત-સુવર્ણ ગતિ ધરાવનારા, હરિદ્રવ—તામ્ર-પ્રકાશે વહેતા, તમે તમારા નાદથી દ્યૌ અને પૃથિવીને ગુંજાવી દો છો.

Mantra 13

तदिद्वदन्त्यद्रयो विमोचने यामन्नञ्जस्पा इव घेदुपब्दिभिः । वपन्तो बीजमिव धान्याकृतः पृञ्चन्ति सोमं न मिनन्ति बप्सतः ॥

વિમોચને—મુક્તિના ક્ષણે—અદ્રયો આ જ વાણી બોલે છે; જાણે અંજસ્પાઃ—ઝડપી પીડનારા—પરસ્પર પ્રતિઘાતોના ઉપબ્દિભિઃ—ઉત્તરઘાતોથી. બીજ વાવનારા સમા, ધાન્યાકૃતઃ—પાકેલા અન્નના રચયિતાઓ સમા, તેઓ સોમને છાંટે છે; બપ્સતઃ—પરિશ્રમ કરતા—તેને ઘટાડતા નથી.

Mantra 14

सुते अध्वरे अधि वाचमक्रता क्रीळयो न मातरं तुदन्तः । वि षू मुञ्चा सुषुवुषो मनीषां वि वर्तन्तामद्रयश्चायमानाः ॥

સુત અર્પણમાં, અખંડ અધ્વરમાં, તમે તેમાં વાણી સ્થાપી છે—જેમ રમતમાં બાળકો પોતાની માતાને ઠોકરે છે તેમ. સુસુવુષો, સારી રીતે પિરસનાર, પોતાની મનીષા (વિચાર-શક્તિ)ને સંપૂર્ણપણે મુક્ત કરો; ચાયમાન, ભેગા થતા અને શોધતા અદ્રિ (પથ્થરો) પોતાના નિયમિત પરિભ્રમણમાં વળી ને ગતિમાન થાઓ.