Rig Veda 10.83.1: Mandala 10, Sukta 83, Mantra 1

Sukta 10.83

Rishi: Manyu (personified) / traditionally attributed to a seer of the Manyu hymns (Book 10, late layer; specific attribution varies by Anukramaṇī)

Devata: Manyu (Wrath/Ardour as divine power, often linked with Indra)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्ते मन्योऽविधद्वज्र सायक सह ओजः पुष्यति विश्वमानुषक् । साह्याम दासमार्यं त्वया युजा सहस्कृतेन सहसा सहस्वता ॥

Transliteration

yás te mányo’vídhad vajra sāyaka sáha ójaḥ púṣyati víśvam ānuṣák | sāhyā́ma dā́sām ā́ryaṃ tváyā yujā́ sahaskṛténa sáhasā sáhasvatā ||

Translation

હે મન્યુ, જેણે તારો વજ્ર અને તારો બાણ સજ્જ કર્યો છે, તે તારો સહ અને ઓજ સર્વ માનવોમાં સર્વત્ર પોષે છે. તને યોગસાથી બનાવી—સહસથી ઘડાયેલ સહસ સાથે—તારા પ્રબળ બળ વડે અમે દાસને અને આર્યને પણ જીતીએ, સર્વ અવરોધક અંધકારને દબાવી દઈએ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: for you / your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मन्यः: wrath, battle-fury (Manyu)
• मन्यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मन्यु- (प्रातिपदिक)

• अविधत्: has arranged/ordained; has bestowed
• अविधत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति) / वैदिक-रूपम् ‘वि-धा/वि-ध’

• वज्र: O wielder of the thunderbolt / O Vajra-armed (Indra)
• वज्र: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: वज्र- (प्रातिपदिक)

• सायक: O arrow-armed / O wielder of missiles
• सायक: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: सायक- (प्रातिपदिक)

• सह: might, force
• सह: Karma
• Type: Noun
• Root: सह- (प्रातिपदिक)

• ओजः: vigor, strength
• ओजः: Karma
• Type: Noun
• Root: ओजस्- (प्रातिपदिक)

• पुष्यति: thrives; makes prosper
• पुष्यति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √पुष् (पुष्यति)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• अनुषक्: in succession; continuously; along
• अनुषक्: Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: अनुषक् (अव्यय)

• साह्याम: may we overcome / may we be victorious
• साह्याम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √सह् (सहते) / वैदिक-इच्छार्थक-रूप ‘साह्य’

• दासम्: the Dāsa (foe)
• दासम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दास- (प्रातिपदिक)

• आर्यम्: the Ārya (man/people)
• आर्यम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: आर्य- (प्रातिपदिक)

• त्वया: by you; with you
• त्वया: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युजा: as companion/ally; yoked with
• युजा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: युज्- (प्रातिपदिक) / ‘युज्’ (सहचर/सहायक)

• सहस्कृतेन: with the might-made / strength-fashioned (power)
• सहस्कृतेन: Karaṇa
• Type: Adjective (participle)
• Root: सहस्-कृत- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)

• सहसा: with might, by force
• सहसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सहस्- (प्रातिपदिक)

• सहस्वता: with the mighty one / with might-possessing (power)
• सहस्वता: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: सहस्वत्- (प्रातिपदिक)