Sukta 74
Sukta 10.74
Vasus (collective luminous powers); implicitly the divine helpers in attainment
આ સૂક્ત સમૂહ તેજસ્વી શક્તિઓ એવા વસુઓની વિવિધ દૈવી સહાયક તરીકે સ્તુતિ કરે છે; તેમની મદદથી સાધક તપસ્વી આંતરિક પ્રયત્ન, પ્રકાશિત અંતર્દૃષ્ટિ અને સ્વર્ગ‑પૃથ્વીને એકત્ર જોડતી યજ્ઞક્રિયા દ્વારા પરિપૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરે છે. ત્યારબાદ તે ઇન્દ્ર તરફ વળે છે—પ્રકાશ અને સમૃદ્ધિના ‘ભંડાર’ સુધી પહોંચવા માટેની નિર્ણાયક શક્તિ તરીકે; તેની અનેક શક્તિઓ અને સાધક જે ઇચ્છે તે સિદ્ધ કરી આપવાની તેની ક્ષમતાનું પુષ્ટિકરણ કરે છે.
Mantras
Mantra 1
वसूनां वा चर्कृष इयक्षन्धिया वा यज्ञैर्वा रोदस्योः । अर्वन्तो वा ये रयिमन्तः सातौ वनुं वा ये सुश्रुणं सुश्रुतो धुः ॥
વસુઓમાં કેટલાક તીવ્ર આંતરિક પરિશ્રમથી પ્રયત્ન કરે છે; કેટલાક ધિયા (પ્રકાશિત વિચાર)થી, અથવા સ્વર્ગ અને પૃથ્વીને જોડતા યજ્ઞથી સિદ્ધિ પામે છે. કેટલાક અર્વંત (ઝડપી અશ્વો) સમા—રયિ (સમૃદ્ધિ)થી ભરપૂર—વિજય-સાતૌમાં પૂર્ણતા જીતે છે; અને કેટલાક સુશ્રુણં, સુશ્રુતઃ—સારા-શ્રવણ અને યોગ્ય-શ્રવણની શક્તિઓ—વહન કરે છે।
Mantra 2
हव एषामसुरो नक्षत द्यां श्रवस्यता मनसा निंसत क्षाम् । चक्षाणा यत्र सुविताय देवा द्यौर्न वारेभिः कृणवन्त स्वैः ॥
આ શક્તિઓનું આહ્વાન સ્વર્ગ સુધી પહોંચે છે; શ્રવણ-લાલસાવાળા મનથી તેઓ પૃથ્વીને સ્પર્શે છે અને તેને ઘડે છે. જ્યાં દેવો સુગતિના માર્ગને જોઈ લે છે, ત્યાં તેઓ પોતાના જ આધારોથી—જેમ દ્યૌ (આકાશ) પોતાના ટેકાઓથી—પોતાનું વિશાળત્વ સ્થાપે છે.
Mantra 3
इयमेषाममृतानां गीः सर्वताता ये कृपणन्त रत्नम् । धियं च यज्ञं च साधन्तस्ते नो धान्तु वसव्यमसामि ॥
આ અમૃત દેવતાઓનું સર્વત્ર વ્યાપતું ગીત છે—જે રત્ન (ધન/ખજાનો)ને પોષે છે. તેઓ ધી (પ્રેરિત બુદ્ધિ) અને યજ્ઞ—બન્નેને સિદ્ધ કરે છે; તેઓ અમામાં વસુભાવ સ્થાપે—અમે તે પૂર્ણતામાં સ્થિત થાઈએ.
Mantra 4
आ तत्त इन्द्रायवः पनन्ताभि य ऊर्वं गोमन्तं तितृत्सान् । सकृत्स्वं ये पुरुपुत्रां महीं सहस्रधारां बृहतीं दुदुक्षन् ॥
હે ઇન્દ્ર, તે તરફ તારા શોધક યજમાનોએ ગતિ કરી છે—જે ગોમંત ઊર્વ (પૂર્ણ ભંડાર), જ્ઞાનકિરણોથી સમૃદ્ધ, તેને પાર કરવા ઇચ્છે છે. જે એકવાર પોતાની મહી (વિશાળ પૃથ્વી)ને જગાડે છે—પુરુપુત્રા, સહસ્રધારા, બૃહતી—તે તેને દૂધે તેમ દોહી, તેની સમૃદ્ધિ પ્રગટ કરાવે છે.
Mantra 5
शचीव इन्द्रमवसे कृणुध्वमनानतं दमयन्तं पृतन्यून् । ऋभुक्षणं मघवानं सुवृक्तिं भर्ता यो वज्रं नर्यं पुरुक्षुः ॥
હે શચીવઃ (સુકાર્યશક્તિવાળા) જનોએ, અમારી સહાય માટે ઇન્દ્રને પ્રેરો—જે ન નમે, જે આંતરિક યુદ્ધકરોને દમન કરે. ઋભુક્ષણ, મઘવાન, સુવૃક્તિનો સ્વામી—એ જ પુરુષાર્થમય વજ્ર ધારણ કરે છે, અને પુરુક્ષુઃ (વિસ્તૃત વૃદ્ધિશક્તિવાળો) છે.
Mantra 6
यद्वावान पुरुतमं पुराषाळा वृत्रहेन्द्रो नामान्यप्राः । अचेति प्रासहस्पतिस्तुविष्मान्यदीमुश्मसि कर्तवे करत्तत् ॥
હે બળવાન, જ્યારે પ્રાચીન-વિજયી, વૃત્રહન ઇન્દ્રે પોતાની અનેક નામોને પૂર્ણતામાં વિસ્તારી દીધાં, ત્યારે પ્રાસહસ્પતિ—અતિપ્રબળ શક્તિનો સ્વામી—પોતાના તેજમાં પ્રગટ થયો. અમે જે કંઈ તેને કરાવવા ઇચ્છીએ, તે તે કરી શકે છે; તે જ કાર્ય સિદ્ધ કરે છે.
Frequently Asked Questions
Here the Vasus are portrayed as collective luminous helpers—powers that support a seeker through discipline, inspired understanding (dhī), and sacrificial action (yajña) that harmonizes Heaven and Earth.
The Vasus represent supportive modes of progress, but Indra is invoked as the decisive force that breaks obstruction (Vṛtra) and enables the final ‘crossing’ into fullness, victory, and abundance (rayi).
It is a Vedic image for reaching a state of secured plenitude—light/knowledge, strength, and resources—after overcoming limits; outwardly it can mean prosperity and success, inwardly it means clearer, empowered consciousness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.