Rig Veda 10.73.2 — Mandala 10, Sukta 73, Mantra 2
Sukta 10.73
Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable for RV 10.73; verify per pada count in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
द्रुहो निषत्ता पृशनी चिदेवैः पुरू शंसेन वावृधुष्ट इन्द्रम् । अभीवृतेव ता महापदेन ध्वान्तात्प्रपित्वादुदरन्त गर्भाः ॥
Transliteration
druho níṣattā pṛśanī cíd eváiḥ purū́ śáṃsena vāvṛdhuṣ ṭá índram | abhívṛtā́-iva tā́ mahāpadéna dhvā́ntāt prapitvā́d úd aranta gárbhāḥ ||
Translation
ધ્રુહો અંધકારમાં નિષત્ત—બેસેલો—અને પૃશની પણ, દેવશક્તિઓ દ્વારા, બહુ શંસનથી ઇન્દ્રને વધારતા રહ્યા. જાણે આવૃત થયેલા હોય તેમ, તે ગુપ્ત ગર્ભો મહાપદેને ઉપર ઉઠ્યા—ધ્વાંતમાંથી, અધઃ-આવરણમાંથી બહાર આવી.
Word by Word
द्रुहःthe (hostile) deceivers / injurers
द्रुहः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्रुह् (प्रातिपदिक: द्रुह्/द्रुह-)
निषत्ताःhaving sat down; seated (in ambush)
निषत्ताः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjective)
Rootनि-√सद् (कृदन्त: निषत्त-)
पृशनीPṛśnī (a divine mother/cow)
पृशनी:
कर्तृ
TypeNoun (Proper/Name)
Rootपृश्नि- (प्रातिपदिक)
चित्even; indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
एवैःwith these (very ones)
एवैः:
करण
TypePronoun/Adjective (demonstrative-like)
Rootएव- (प्रातिपदिक)
पुरूmuch; abundant
पुरू:
करण
TypeAdjective
Rootपुरु- (प्रातिपदिक)
शंसेनwith praise; by laudation
शंसेन:
करण
TypeNoun
Rootशंस- (प्रातिपदिक)
वावृधुःthey have increased; they strengthened
वावृधुः:
—
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते) (लिट्)
उष्टेthe desired/pleasing
उष्टे:
कर्म
TypeAdjective
Rootउष्ट- (प्रातिपदिक; ‘desired/pleasing’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
अभीवृतेवas if covered/overwhelmed
अभीवृतेव:
—
TypeAdverbial phrase (Participle + indecl.)
Rootअभि-√वृ (कृदन्त: अभीवृत-) + इव
ताःthose (fem.)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
महापदेनwith a great step/stride
महापदेन:
करण
TypeNoun
Rootमहा-पद- (समास)
ध्वान्तात्from darkness
ध्वान्तात्:
अपादान
TypeNoun
Rootध्वान्त- (प्रातिपदिक)
प्रपित्वात्from close kinship/near connection (i.e., from what was intimate/entangling)
प्रपित्वात्:
अपादान
TypeNoun
Rootप्र-पितृ/पितु- (प्रातिपदिक; ‘kinship/parentage’, ‘near relation’)
उद्up; out
उद्:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउद् (उपसर्ग/निपात)
अरन्तthey set in motion; they raised/produced
अरन्त:
—
TypeVerb
Root√ऋ (अरति/अरन्ति) (लुङ्/इम्पर्फ.)
गर्भाःembryos; inner beings (germs)
गर्भाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगर्भ- (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.