Rig Veda Sukta 19
Mandala 10Sukta 198 Mantras

Sukta 19

Sukta 10.19

Rishi

RV 10.19 is traditionally linked with protective/restorative formulas; specific r̥ṣi per anukramaṇī should be verified in the target metadata source.

Devata

Agni-Soma (dual).

Chandas

Gāyatrī/Anuṣṭubh mix is possible in Book 10; verify metrical count for this verse in the chosen edition.

ઋગ્વેદ 10.19 એક અપોત્રોપાયક (અપશકુન-નિવારક) અને પુનઃસ્થાપક સૂક્ત છે. તેમાં હાનિકારક શક્તિઓ, ભ્રમ/દિશાભૂલ અને એનસ્ (અપવિત્રતા/પાપ) ને વારંવાર “પાછા વળો” એવો આદેશ આપવામાં આવે છે; સાથે જ અગ્નિ–સોમને ઉપાસકમાં રયિ (સમગ્રતા, સમૃદ્ધિ, જીવનબળ) ફરીથી સ્થાપિત કરવા પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. તેની ભાષા વાચિક ઔષધ જેવી કાર્ય કરે છે: નુકસાનને ઉલટાવવું, ભટકેલું પાછું બોલાવવું, અને સર્વ દિશાઓમાંથી રક્ષણાત્મક વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરવી.

Mantras

Mantra 1

नि वर्तध्वं मानु गातास्मान्त्सिषक्त रेवतीः । अग्नीषोमा पुनर्वसू अस्मे धारयतं रयिम् ॥

પાછા વળો; અમારાં પાછળ ન જાઓ, હે રેવતી—સમૃદ્ધ અને તેજસ્વી શક્તિઓ. હે અગ્નિ-સોમ, પુનર્વસુ, અમામાં રયિ—પૂર્ણતા અને આધ્યાત્મિક ધન—સ્થિર રાખો.

Mantra 2

पुनरेना नि वर्तय पुनरेना न्या कुरु । इन्द्र एणा नि यच्छत्वग्निरेना उपाजतु ॥

આને ફરી પાછાં ફેરવો; આને ફરી યોગ્ય સ્થાને સ્થાપો. ઇન્દ્ર એને પાછાં રોકે; અગ્નિ એને ફરી નજીક લાવે.

Mantra 3

पुनरेता नि वर्तन्तामस्मिन्पुष्यन्तु गोपतौ । इहैवाग्ने नि धारयेह तिष्ठतु या रयिः ॥

પુનઃ તેઓ પાછા વળે; આ ગોપતિ—પ્રકાશ/ગૌઓના સ્વામિત્વમાં—અહીં જ તેઓ પુષ્ટ થાય. હે અગ્નિ, અહીં જ તેમને દૃઢપણે સ્થાપ; અહીં જ રયિ—અમારી આ સમૃદ્ધિ—સ્થિર રહે.

Mantra 4

यन्नियानं न्ययनं संज्ञानं यत्परायणम् । आवर्तनं निवर्तनं यो गोपा अपि तं हुवे ॥

જે આગે લઈ જાય છે અને નીચે દોરી જાય છે, જે પુનઃએકત્ર કરતું જ્ઞાન-સંયોજન છે, અને જે પરાયણ—બહાર નીકળવું—છે; આવર્તન અને નિવર્તન—વળવું અને પાછું વળવું—આ બધાં ઉપર જે ગોપા રક્ષક છે, તેને હું આહ્વાન કરું છું.

Mantra 5

य उदानड्व्ययनं य उदानट् परायणम् । आवर्तनं निवर्तनमपि गोपा नि वर्तताम् ॥

જે ઉદાનટ્—ઉપર ઉઠીને—વિસ્તરતા માર્ગોમાં પ્રવેશ્યો છે, જે ઉદાનટ્ પરાયણ—દૂર સુધી જતાં ગમનમાં—પ્રવેશ્યો છે; આવર્તન અને નિવર્તન—વળવું અને પાછું વળવું—માં, તે ગોપા રક્ષક પણ પાછો વળે અને અહીં હાજર રહે.

Mantra 6

आ निवर्त नि वर्तय पुनर्न इन्द्र गा देहि । जीवाभिर्भुनजामहै ॥

આવો પાછા; તેમને પાછા ફેરવો. હે ઇન્દ્ર, અમને ફરીથી ગાયો—કિરણો—અર્પો. જીવશક્તિઓ સાથે અમે તેમનો આનંદ ભોગવીએ.

Mantra 7

परि वो विश्वतो दध ऊर्जा घृतेन पयसा । ये देवाः के च यज्ञियास्ते रय्या सं सृजन्तु नः ॥

તમારા ચારે તરફ સર્વ દિશાઓમાં હું પોષણ સ્થાપું છું—ઘૃત અને પૂર્ણતાના પયસાથી. જે દેવો યજ્ઞયોગ્ય છે, તેઓ સૌ મળીને અમારે માટે રયિ—એકત્રિત સમૃદ્ધિ—સર્જે.

Mantra 8

आ निवर्तन वर्तय नि निवर्तन वर्तय । भूम्याश्चतस्रः प्रदिशस्ताभ्य एना नि वर्तय ॥

પાછું ફેરવો—હે નિવર્તનશક્તિ—પાછું ફેરવો; પાછું ફેરવો, પાછું ફેરવો. ધરતીની ચાર દિશાઓમાંથી, તે સર્વ દિશાઓમાંથી, આ દુષ્ચલનો—પાપ—અમાથી દૂર પાછા ફેરવો.

Frequently Asked Questions

It is mainly a protective and restorative hymn—used to turn away harm or negative influence and to bring back stability, vitality, and prosperity (rayi).

Agni represents protective fire and right order, while Soma represents renewal and restored life-force. Together they ‘bring back’ what is lost and re-establish wholeness.

Nivartana means “turning back” or “reversal.” The hymn uses it as a command to reverse harmful movement and to send enas (pollution/sin) away from every direction.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App