
Sukta 10.125
Vāk Ambhṛṇī (Ambhṛṇī-devī), per Anukramaṇī tradition.
Vāc (Speech/Word) as Devī; encompassing all deities.
Triṣṭubh (standard attribution for much of RV 10.125; verify by scan).
ઋગ્વેદ 10.125 પ્રસિદ્ધ દેવી-સૂક્ત છે. તેમાં વાક્ (વાણી/શબ્દ) પ્રથમ પુરુષમાં પોતાને સર્વવ્યાપી દિવ્ય શક્તિ તરીકે વર્ણવે છે—જે દરેક દેવ સાથે રહે છે અને દરેક વૈશ્વિક કાર્યને સહારો આપી તેને સ્થિર રાખે છે. આ સ્તોત્ર ઘોષણા કરે છે કે પ્રેરિત વાણી અધિકાર આપે છે, મનુષ્યને ઋષિ અથવા બ્રહ્મા બનાવે છે, અને તે સ્વર્ગ તથા પૃથ્વીથી પણ પર વિસ્તરે છે. સૃષ્ટિ, જ્ઞાન અને સર્વભૌમત્વ/રાજસત્તા પાછળનું આધ્યાત્મિક તત્ત્વ વાક્ જ છે—એવું તે પ્રગટ કરે છે.
Mantra 1
अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणोभा बिभर्म्यहमिन्द्राग्नी अहमश्विनोभा ॥
હું રુદ્રો અને વસુઓ સાથે વિચરું છું; હું આદિત્યો સાથે તથા સર્વ દેવો સાથે પણ વિચરું છું. હું મિત્ર અને વરુણ—બન્નેને ધારણ કરું છું; હું ઇન્દ્ર અને અગ્નિને ધારણ કરું છું; હું અશ્વિનો—બન્નેને ધારણ કરું છું.
Mantra 2
अहं सोममाहनसं बिभर्म्यहं त्वष्टारमुत पूषणं भगम् । अहं दधामि द्रविणं हविष्मते सुप्राव्ये यजमानाय सुन्वते ॥
હું સોમને—અહનસ (અવરોધોનો સંહારક)—ધારણ કરું છું; હું ત્વષ્ટૃને, તેમજ પૂષણ અને ભગને પણ ધારણ કરું છું. હું હવિષ્માન (આહુતિ આપનાર) માટે દ્રવિણ (ધન/સંપત્તિ) સ્થાપું છું—સુપ્રાવ્ય, સમૃદ્ધ રક્ષાવાળું—સોમ પીસનાર યજમાન માટે.
Mantra 3
अहं राष्ट्री संगमनी वसूनां चिकितुषी प्रथमा यज्ञियानाम् । तां मा देवा व्यदधुः पुरुत्रा भूरिस्थात्रां भूर्यावेशयन्तीम् ॥
હું રાષ્ટ્રિ—સર્વાધિપતિ રાણી—વસુઓની સંગમની, ખજાનાં એકત્ર કરનારી છું; હું ચિકિતુષી—જાગૃત જ્ઞાત્રી—યજ્ઞિયોમાં પ્રથમ છું. દેવોએ મને પુરુત્રા—ઘણા સ્થાનોમાં—સ્થાપી છે; મને ભૂરિષ્ઠાત્રા—વિસ્તૃત રીતે સ્થિર—અને ભૂર્યાવેશયંતી—અਨੇક રૂપો અને સત્તાઓમાં પ્રવેશ કરાવનારી—બનાવી છે.
Mantra 4
मया सो अन्नमत्ति यो विपश्यति यः प्राणिति य ईं शृणोत्युक्तम् । अमन्तवो मां त उप क्षियन्ति श्रुधि श्रुत श्रद्धिवं ते वदामि ॥
મારા દ્વારા જ તે સાચું પોષણ અન્ન ભોગવે છે—જે વિપશ્યતિ, જાગૃત દૃષ્ટિથી જુએ છે; જે પ્રાણિતી, પ્રાણશક્તિથી શ્વાસ લે છે; અને જે ઉચ્ચારિત વચનને સાંભળે છે. જે મને જાણતા નથી, તેઓ મારી નજીક રહીને પણ મને પામતા નથી. હે શ્રોતા, સાંભળ—હું તને શ્રદ્ધાથી ધારણ કરવાનું વચન કહું છું, જે અંતરમાં વિશ્વાસ જગાવે છે.
Mantra 5
अहमेव स्वयमिदं वदामि जुष्टं देवेभिरुत मानुषेभिः । यं कामये तंतमुग्रं कृणोमि तं ब्रह्माणं तमृषिं तं सुमेधाम् ॥
હું જ, સ્વયં, આ વચન કહું છું—દેવો દ્વારા પણ અને મનુષ્યો દ્વારા પણ પ્રિય અને સ્વીકાર્ય. જેને હું ઇચ્છું, તેને હું ઉગ્ર, પરાક્રમી બનાવું છું; તેને બ્રહ્માણ, તેને ઋષિ, તેને સુમેધા—સુસ્પષ્ટ બુદ્ધિવાળો—રૂપે ઘડું છું.
Mantra 6
अहं रुद्राय धनुरा तनोमि ब्रह्मद्विषे शरवे हन्तवा उ । अहं जनाय समदं कृणोम्यहं द्यावापृथिवी आ विवेश ॥
હું રુદ્ર માટે ધનુષ્ય તાણું છું—બ્રહ્મદ્વિષ, પવિત્ર વચનના દ્વેષી પર બાણ છોડીને તેને હણવા માટે. હું જન માટે સમદ—વિજયી ઉત્સાહ—ઉપજાવું છું; અને હું દ્યાવા-પૃથિવી, આકાશ અને પૃથ્વીમાં પ્રવેશી નિવાસ કરું છું.
Mantra 7
अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन्मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे । ततो वि तिष्ठे भुवनानु विश्वोतामूं द्यां वर्ष्मणोप स्पृशामि ॥
હું આ અસ્તિત્વના શિખર પર પિતાને પ્રસવુ છું; મારું યોનિ અપ્સુ—જળોમાં—સમુદ્રના અંતરમાં છે. ત્યાંથી હું ઊભી થઈ સર્વ ભુવનોમાં વ્યાપું છું; અને મારા વિશાળ વર્ષ્મા (દેહ-વિસ્તાર) વડે તે પરના દ્યૌને સ્પર્શું છું.
Mantra 8
अहमेव वात इव प्र वाम्यारभमाणा भुवनानि विश्वा । परो दिवा पर एना पृथिव्यैतावती महिना सं बभूव ॥
હું પવનની જેમ જ આગળ વધું છું, સર્વ ભુવનોને પકડીને. દ્યૌથી પરે, આ પૃથ્વીથી પરે—મારી મહિમાથી એટલી વિશાળ બની જાઉં છું.
It is a hymn where the goddess Vāk (Speech) speaks in the first person, saying she supports all gods and powers the universe through inspired, truthful word.
Because the hymn says she moves with every class of deity and upholds major gods like Indra, Agni, Mitra, and Varuṇa—showing Speech as the common divine force behind them.
It is recited to purify and strengthen speech, chanting, teaching, and prayer—often at dawn or near the sacred fire—seeking clarity, inspiration, and truthfulness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.