
Sukta 10.116
Indra (with Soma as offering-power)
આ સૂક્ત ઇન્દ્રને તાત્કાલિક આહ્વાન કરે છે કે તે સોમપાન કરીને પોતાની પૂર્ણ વિજયશક્તિમાં ઉદ્ભવે, જેથી તે વૃત્રસમાન અવરોધક શક્તિઓને ચકનાચૂર કરી ઉપાસકોની સમૃદ્ધિનું રક્ષણ કરે. તેમાં યુદ્ધાત્મક રૂપકો—શત્રુભાવ ધરાવતી, જાદુ-ટોણા/માયાવી શક્તિઓને કાપી નાખવા—અને યજ્ઞ-કાવ્યકર્મનો સંયોગ છે: ઋષિનું વચન નૌકાની જેમ પ્રસ્થાન કરે છે, જે દેવતાઓ સુધી સ્તુતિ પહોંચાડી ધન, માર્ગખુલાસો અને સુરક્ષિત પારાવાર માટે સહાય કરે છે.
Mantra 1
पिबा सोमं महत इन्द्रियाय पिबा वृत्राय हन्तवे शविष्ठ । पिब राये शवसे हूयमानः पिब मध्वस्तृपदिन्द्रा वृषस्व ॥
મહાન ઇન્દ્રિય (ઇન્દ્ર-શક્તિ) માટે સોમ પિ; વૃત્રના હનન માટે પિ, હે અતિ-શવಿಷ್ಠ (અતિ-પ્રચંડ). રાયી (સમૃદ્ધિ) માટે અને હૂયમાન (આહ્વાનિત) થતાં શવસ (બળ) માટે પિ; મધુનો પાન કર—તૃપ્ત થા, હે ઇન્દ્ર, અને અમારામાં તારો વિજયી પરાક્રમ વૃદ્ધિ પામે.
Mantra 2
अस्य पिब क्षुमतः प्रस्थितस्येन्द्र सोमस्य वरमा सुतस्य । स्वस्तिदा मनसा मादयस्वार्वाचीनो रेवते सौभगाय ॥
હે ઇન્દ્ર, આ ક્ષુમત્—રસસમૃદ્ધ અને પ્રસ્થિત—સોમનું પાન કર; સુત થયેલા આનંદમય સોમનો શ્રેષ્ઠ ભાગ પી. હે સ્વસ્તિદા, મનથી મદમાં પ્રવેશી આનંદિત થા; અમારી તરફ અંતર્મુખ બની, તેજસ્વી સમૃદ્ધિ અને આત્મસૌભાગ્ય માટે આવ.
Mantra 3
ममत्तु त्वा दिव्यः सोम इन्द्र ममत्तु यः सूयते पार्थिवेषु । ममत्तु येन वरिवश्चकर्थ ममत्तु येन निरिणासि शत्रून् ॥
હે ઇન્દ્ર, દિવ્ય સોમ તને મત્ત કરે; જે સોમ પાર્થીવ લોકોમાં સુયતે—દબાઈ સુત થાય—તે પણ તને મત્ત કરે. જેના દ્વારા તું અમારે માટે વિશાળ અવકાશ (વરિવસ્) કર્યો, તે તને મત્ત કરે; જેના દ્વારા તું શત્રુઓને નિરિણાસિ—હાંકી કાઢે—તે તને મત્ત કરે.
Mantra 4
आ द्विबर्हा अमिनो यात्विन्द्रो वृषा हरिभ्यां परिषिक्तमन्धः । गव्या सुतस्य प्रभृतस्य मध्वः सत्रा खेदामरुशहा वृषस्व ॥
દ્વિબર્હા—દ્વિગુણ મહિમાવાળો—અમીન, અડગ, વೃಷ ઇન્દ્ર પોતાના બે હરિ (તામ્રવર્ણ અશ્વો) સાથે, સર્વત્ર પરિષિક્ત થયેલા અંધઃ—સોમરસ—પાસે આવે. ગવ્યા—ગૌજન્ય—મધુરતા ધરાવતા, સુત અને પ્રભૃત (અર્પિત) સોમમધુથી, હે અરુશહા—રુદ્ધ/લાલ શક્તિઓના સંહારક—એકસાથે સર્વ થાકને જીતતાં, તું બળમાં વૃદ્ધિ પામ.
Mantra 5
नि तिग्मानि भ्राशयन्भ्राश्यान्यव स्थिरा तनुहि यातुजूनाम् । उग्राय ते सहो बलं ददामि प्रतीत्या शत्रून्विगदेषु वृश्च ॥
તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો અને ઝળહળતી શક્તિઓને નીચે ઢાળી દે; યાતુધાનો (માયાવી આક્રમણકારો)ની દૃઢપણે સ્થિર કરેલી બળવત્તર શક્તિઓને પણ પાડી દે. હે ઉગ્ર, તને હું સહસ અને બળ અર્પું છું; આગળ વધીને, ગાંઠો અને જાળમાં બંધાયેલી શત્રુશક્તિઓને કાપી નાંખ.
Mantra 7
इदं हविर्मघवन्तुभ्यं रातं प्रति सम्राळहृणानो गृभाय । तुभ्यं सुतो मघवन्तुभ्यं पक्वोऽद्धीन्द्र पिब च प्रस्थितस्य ॥
હે મઘવન, આ હવિ તને અર્પિત છે; હે સમ્રાટ, અણગમો ન રાખી તેને સ્વીકાર, હાથમાં ગ્રહણ કર. હે મઘવન, તારા માટે સોમ પિષાયો છે; તારા માટે તે પાક્યો છે—હે ઇન્દ્ર, અર્પિત થયેલામાંથી ભોજન કર અને પાન પણ કર.
Mantra 8
अद्धीदिन्द्र प्रस्थितेमा हवींषि चनो दधिष्व पचतोत सोमम् । प्रयस्वन्तः प्रति हर्यामसि त्वा सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः ॥
હે ઇન્દ્ર, પ્રસ્થિત કરેલા આ હવિઓને નિશ્ચયે ભોજન કર; પકતો અને પાકતો સોમને પણ સ્વીકાર. અમારી આગળ ધકેલતી શક્તિઓ સાથે અમે તને બોલાવીએ છીએ અને આનંદથી નજીક ખેંચીએ છીએ; યજમાનની કામનાઓ સત્ય બને—તેની આંતરિક અભિલાષાઓ સત્યમાં પૂર્ણ થાય.
Mantra 9
प्रेन्द्राग्निभ्यां सुवचस्यामियर्मि सिन्धाविव प्रेरयं नावमर्कैः । अया इव परि चरन्ति देवा ये अस्मभ्यं धनदा उद्भिदश्च ॥
ઇન્દ્ર અને અગ્નિ—આ બન્ને તરફ હું મારી વાણી ને સુવચસ્ય, શુભ ગતિમાં પ્રેરું છું; સ્તુતિ-ઋચાઓ વડે તેને સિંધુ પર નાવ જેવી ચલાવું છું. જે દેવો અમારા ચારે તરફ પ્રવાહ સમા પરિભ્રમણ કરે છે—ધનદાતા અને બંધ સ્થાનોને ઉદ્ભેદન કરનાર—તેઓ અમારા હિત માટે પ્રવૃત્ત થાઓ.
It asks Indra to drink Soma, grow in power, destroy obstructing forces like Vṛtra, and protect the worshippers by granting strength and prosperity.
Soma is treated as the offering that energizes and enlarges Indra’s might; by ‘drinking’ it, Indra becomes able to break obstacles and secure victory and wealth.
It is a vivid way to say that hostile powers—outer enemies or inner confusions—bind and trap us; Indra is invoked to sever those bindings at their points of connection so the obstruction collapses.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.