Rig Veda 10.101.7: Mandala 10, Sukta 101, Mantra 7

Sukta 10.101

Devata: Collective powers of right movement and increase; implicit Indraic/Marutic energy in the 'winning' and chariot-building imagery

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.101 opening)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रीणीताश्वान्हितं जयाथ स्वस्तिवाहं रथमित्कृणुध्वम् । द्रोणाहावमवतमश्मचक्रमंसत्रकोशं सिञ्चता नृपाणम् ॥

Transliteration

prīṇītāśvān hitaṃ jayātha svastivāhaṃ ratham it kṛṇudhvam | droṇāhāvam avataṃ aśmacakram aṃsatrakośaṃ siñcatā nṛpāṇam ||

Translation

હે (યજમાન)ઓ, અશ્વરૂપ પ્રાણશક્તિઓને પ્રસન્ન કરો; જે હિતરૂપે આગળ સ્થાપિત છે તેને જીતો. કલ્યાણ વહન કરતો રથ નિશ્ચયે ઘડો. આહ્વાનના દ્રોણામાં, પથ્થરચક્રવાળા કૂવામાં અને દૃઢપકડી કોશમાં—અમારા નૃપ (અધિપતિ)ને પોષે તે ‘નૃપાણ’ પેયને સિંજો, ભરપૂર કરો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रीणीत: (you all) gladden / make pleased
• प्रीणीत: (वाक्यक्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: प्री (धातु) / प्रीणयति

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• हितम्: placed, set, prepared
• हितम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हि (धातु) → हित (कृदन्त/भूतकर्मणि)

• जयाथ: (you all) win / conquer
• जयाथ: (वाक्यक्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: जि (धातु) / जयति

• स्वस्ति-वाहम्: bringing well-being / auspiciously-bearing
• स्वस्ति-वाहम्: कर्म (रथम् इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वस्ति (अव्यय/नाम) + वह (धातु) → वाह (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• कृणुध्वम्: (you all) make / fashion
• कृणुध्वम्: (वाक्यक्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) / करोति

• द्रोण-आहावम्: the dṛoṇa-vat (tub) for the contest / the contest-tub (vessel used in rite)
• द्रोण-आहावम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्रोण (प्रातिपदिक) + आहाव (प्रातिपदिक)

• अवतम्: (you all) help, further, protect
• अवतम्: (वाक्यक्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: अव (धातु) / अवति

• अश्म-चक्रम्: stone-wheeled (implement/chariot), having stone wheels
• अश्म-चक्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अश्मन् (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)

• अंसत्र-कोशम्: the bag/pouch without a strap (or: unfastened pouch)
• अंसत्र-कोशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अंसत्र (प्रातिपदिक) + कोश (प्रातिपदिक)

• सिञ्चत: (you all) pour, sprinkle
• सिञ्चत: (वाक्यक्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: सिच् (धातु) / सिञ्चति

• नृ-पानम्: men’s drink (Soma/refreshing draught)
• नृ-पानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक) + पान (प्रातिपदिक)