Rig Veda 1.79.3 — Mandala 1, Sukta 79, Mantra 3
Sukta 1.79
Rishi: Gotama (Rāhūgaṇa)
Devata: Agni (in relation with the Ādityas: Aryaman, Mitra, Varuṇa)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यदीमृतस्य पयसा पियानो नयन्नृतस्य पथिभी रजिष्ठैः । अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा त्वचं पृञ्चन्त्युपरस्य योनौ ॥
Transliteration
yád īm ṛtásya páyasā píyāno náyan ṛtásya pathíbhi rajiṣṭháiḥ | aryamā́ mitró váruṇaḥ párijmā tvácaṁ pṛñcánty úparasya yónau ||
Translation
જ્યારે તે ઋતના પયસ (દૂધ/રસ)થી પોષાઈ પરિપૂર્ણ બને છે અને ઋતના અતિ-ઝડપાળા પથોથી નેતૃત્વ કરે છે, ત્યારે આર્યમન, મિત્ર, વરુણ—ચારે તરફ પરિભ્રમણ કરતા—ઉપરના લોકના યોનિમાં તેની ત્વચાને અભિષિંચે છે; સત્યમાં તેની તેજોમય આકૃતિ સ્થાપે છે.
Word by Word
यद्when/if
यद्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)
ईम्him/indeed (enclitic particle)
ईम्:
—
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पयसाwith milk/with sap
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
पियानःdrinking/imbibing
पियानः:
कर्तृ (वाक्ये कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb
Rootपा (धातु, ‘to drink’) → पियान (कृदन्त, Vedic)
नयन्leading
नयन्:
कर्तृ (वाक्ये कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb
Rootनी (धातु, ‘to lead’) → नयत्/नयन् (कृदन्त)
ऋतस्यof ṛta
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पथिभिःby/with paths
पथिभिः:
करण
TypeNoun
Rootपथि (प्रातिपदिक; ‘path/way’, Vedic instr. pl.)
रजिष्ठैःby the straightest/most direct
रजिष्ठैः:
करण (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootरजिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of रजस्/रजि ‘straight/rapid’ in Vedic usage)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
परिज्माall-encompassing/going around
परिज्मा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपरिज्मन् (प्रातिपदिक; ‘going around, encompassing’)
त्वचम्skin/hide
त्वचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
पृञ्चन्तिthey sprinkle/anoint
पृञ्चन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रच्/पृच् (धातु; Vedic ‘to sprinkle/anoint, besmear’)
उपरस्यof the upper/higher
उपरस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootउपर (प्रातिपदिक; ‘upper, higher’)
योनौin the womb/source/seat
योनौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.