Rig Veda 1.52.1: Mandala 1, Sukta 52, Mantra 1

Sukta 1.52

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 1.52 in many Anukramaṇī lists)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥

Transliteration

tyáṃ su meṣáṃ mahayā svarvídaṃ śatáṃ yásya subhvàḥ sākám ī́rate | átyaṃ ná vā́jaṃ havanasyádaṃ rátham índraṃ vavṛtyā́m aváse suvṛ́ktibhiḥ ||

Translation

તેને—બળનો પ્રેરક મેષ, સ્વર્-વિદ (પ્રકાશમય લોકનો શોધક)—હું મહિમાવંત કરું છું; જેના શતગતિમાં તેજસ્વી શક્તિઓ એકસાથે ઉદ્ભવે છે. સમૃદ્ધિના અશ્વ સમ, હવનના આહ્વાને ઉપસ્થિત થનારા રથ સમ—સુવૃક્તિઓ (સુઘડ સ્તુતિ-વચનો) વડે સહાય માટે ઇન્દ્રને અમારી તરફ વાળીએ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्यम्: that (him)
• त्यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सु: well, indeed
• सु: —
• Type: Indeclinable
• Root: सु (निपात/उपसर्ग)

• मे: for me / to me
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इषम्: refreshment, strength
• इषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक: इष् ‘बल/प्रेरणा/आहार’), RV-प्रयोगे ‘इषम्’

• महया: magnify, make great
• महया: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मह् (धातु) → महयति (कारयति) / महय (प्रातिपदिक-आधारित)

• स्वर्विदम्: finder/knower of heaven (light)
• स्वर्विदम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: स्वर् + विद् (कृदन्त-समास: ‘स्वरं वेत्ति/विन्दति’)

• शतम्: a hundred; manifold
• शतम्: —
• Type: Adjective
• Root: शत (संख्या-प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुभ्वः: the good beings / the good powers
• सुभ्वः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: सु + भ्व/भू (प्रातिपदिक: सुभ्वन्/सुभ्वा ‘सु-भव/सु-प्रभव’)

• साकम्: together
• साकम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• ईरते: they rise/move, are set in motion
• ईरते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु: ‘चल/उत्था/प्रेर’)

• अत्यम्: a steed
• अत्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक: ‘अश्व’/‘वेगवान्’)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• वाजम्: prize, strength, victory
• वाजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• हवनस्यदम्: rushing to the invocation; eager for the call
• हवनस्यदम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हवन + स्यद (कृदन्त/प्रातिपदिक: ‘हवने स्यन्दते/स्यदति’ ‘हवन-प्रवृत्त’)

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ववृत्याम: may I turn to / choose
• ववृत्याम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु: ‘वर्त/वृ’ ‘turn/choose’) → ववृत्य (परिपूर्ण/इच्छार्थ)

• अवसे: for help, for protection
• अवसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक: ‘सहायता/रक्षा’)

• सुवृक्तिभिः: with well-made hymns
• सुवृक्तिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सु + वृक्ति (प्रातिपदिक: ‘स्तुति/वाक्’), तृतीया बहुवचनम्