Rig Veda 1.35.8: Mandala 1, Sukta 35, Mantra 8

Sukta 1.35

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa

Devata: Savitṛ

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

अष्टौ व्यख्यत्ककुभः पृथिव्यास्त्री धन्व योजना सप्त सिन्धून् । हिरण्याक्षः सविता देव आगाद्दधद्रत्ना दाशुषे वार्याणि ॥

Transliteration

aṣṭáu vy akhyat kakúbhaḥ pṛthivyā́s trī́ dhánva yójanā saptá síndhūn | hiraṇyākṣáḥ savitā́ devá ā́gād dádhad rátnā dāśúṣe vā́ryāṇi ||

Translation

પૃથ્વીના આઠ દિશાઓ, ત્રણ વિસ્તારો, માર્ગોના માપ—યોજનાઓ—અને સાત સિંધુઓને તેણે પ્રગટ કર્યા. સુવર્ણ-નેત્રવાળો દેવ સવિતા આવ્યો છે—યજમાન દાશુષે માટે રત્નો ધારણ કરીને, ઇચ્છનીય (વાર્ય) દાનો લઈને.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: विशेषण (कर्म/कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (Numeral)
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• व्यख्यत्: he measured out / marked out
• व्यख्यत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ख्या (ख्यायते/ख्याति) + वि

• ककुभः: quarters/directions
• ककुभः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ककुभ् (प्रातिपदिक; ‘दिश्/कोण/उन्नतिः’)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• त्री: three
• त्री: विशेषण (कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (Numeral)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• धन्व: desert-tracts / dry lands
• धन्व: कर्म
• Type: Noun
• Root: धन्वन्/धन्व (प्रातिपदिक; ‘मरुस्थल/स्थल-प्रदेश’)

• योजनानि: stretches/yojanas (measures)
• योजनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (Numeral)
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• सिन्धून्: rivers
• सिन्धून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• हिरण्याक्षः: golden-eyed
• हिरण्याक्षः: कर्तृ (सविता-विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: हिरण्याक्ष (बहुव्रीहि-प्रातिपदिक: हिरण्य + अक्ष)

• सविता: Savitar (the impeller)
• सविता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (सविता-समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आगात्: has come / came
• आगात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् + आ

• दधत्: bearing / bestowing
• दधत्: कर्तृ-विशेषण (सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: √धा (दधाति) (वर्तमान कृदन्त)

• रत्नानि: treasures
• रत्नानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the worshipper / to the pious giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (agent, ‘worshipper/giver’)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (√दाश्/√दास् ‘to worship, give’—परिपूर्ण/परिपक्व कृदन्त-प्रातिपदिक)

• वार्याणि: choice, excellent
• वार्याणि: विशेषण (कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वार्य (प्रातिपदिक; ‘वरणीय/उत्तम’)